-
Par:
Chaban Maxharraj
- 24 août 2026 08:00
- Partager à:
Institucioni lokal është i pakonkurrencë në veprimet që bien ndesh me Ligjin për trashëgimi kulturore. E institucionet e trashëgimisë kulturore, jo rrallë bëjnë “sehir” përballë ndërhyrjeve të Komunës. Rasti i fundit është ai i punimeve para Bibliotekës Kombëtare të Kosovës, aset i trashëgimisë kulturore nën mbrojtje të përhershme, statusi më i lartë ligjor nëpërmjet të cilit shteti mbron një monument, në këtë rast arkitekturor
Komuna e Prishtinës është recidiviste në raport me ndërhyrjet e paautorizuara në zona që mbrohen me ligj si asete të trashëgimisë kulturore. Institucioni lokal është i pakonkurrencë në veprimet që bien ndesh me Ligjin për trashëgimi kulturore. E institucionet e trashëgimisë kulturore, jo rrallë bëjnë “sehir” përballë ndërhyrjeve të Komunës. Rasti i fundit është ai i punimeve para Bibliotekës Kombëtare të Kosovës, aset i trashëgimisë kulturore nën mbrojtje të përhershme, statusi më i lartë ligjor, nëpërmjet të cilit shteti mbron një monument, në këtë rast arkitekturor.
Historia e vjetëve të fundit midis Komunës së Prishtinës dhe zonës së mbrojtur, në kuadër të Qendrës Historike të kryeqytetit, por edhe sa u përket perimetrave të mbrojtur të monumenteve të veçanta është përplot veprime “agresive”. Në emër të rregullimit të hapësirave publike, Komuna ka bërë shkelje të njëpasnjëshme dhe pasojat ligjore për këtë deri me tash janë të padukshme. Në anën tjetër me shembuj konkretë vërtetohet se institucionet e zbatimit të ligjit dhe ato të drejtësisë s’janë aspak “zemërgjera” në raport me qytetarët – personat fizik – që nisin ndërhyrje në zona të mbrojtura të monumenteve.
Kapitulli i ri i Komunës është hapësira para Bibliotekës Kombëtare të Kosovës. Punimet aty ka një javë që kanë nisur. E institucionet e trashëgimisë kulturore deri të premten me datë 21 gusht s’kanë reaguar fare. Kurse me 21 gusht kanë konstatuar se bëhet fjalë për ndërhyrje që bien në kundërshtim me Ligjin për trashëgimi kulturore. Komuna ka shfrytëzuar si alibi projektin për sheshin “Xhorxh Bush” për të nisur me heqjen e kubëzave para ndërtesës së Bibliotekës. Në krye të herës ka qenë projekt i përbashkët. Por tash del se institucionet e trashëgimisë kulturore kur kanë miratuar atë projekt në dosje s’është përfshirë pjesa para Bibliotekës.
Qendra Rajonale për Trashëgimi Kulturore, përgjegjëse për trashëgiminë kulturore të rajonit të kryeqytetit, pas inspektimit të bërë të premten, ka konstatuar se punimet janë duke u zhvilluar edhe në perimetrin dhe zonën mbrojtëse të këtij aseti të trashëgimisë kulturore.
“Çdo ndërhyrje në perimetrin dhe zonën mbrojtëse të aseteve u nënshtrohet dispozitave të legjislacionit për trashëgiminë kulturore dhe kërkon sigurimin paraprak të pëlqimeve nga institucionet kompetente, përfshirë IKMM-në përmes QRTK-Prishtinës. Andaj, kërkojmë që punimet në hapësirën e perimetrit dhe zonës mbrojtëse të Bibliotekës Kombëtare ‘Pjetër Bogdani’ të mos vazhdojnë deri në sigurimin e pëlqimeve përkatëse nga institucionet e trashëgimisë kulturore, si dhe sqarimin e përfshirjes së kësaj ndërhyrjeje në projektin e miratuar”, shkruhet në dokumentin e Qendrës Rajonale për Trashëgimi Kulturore. Ky qe veprimi i vetëm, megjithëse edhe gjatë të shtunës punimet kanë vazhduar.
aussi
« The Audience » expose ironiquement le pouvoir et la bureaucratie
Shkresa i është dërguar drejtores së Investimeve Kapitale në Komunën e Prishtinës, Zyhrije Pllana, si dhe drejtores së Transformimit, Nora Cimili. Po ashtu e njëjta shkresë i është dërguar edhe Institutit të Kosovës për Mbrojtjen e Monumenteve dhe Ministrisë së Kulturës.
Ligji për trashëgimi kulturore bashkë me aktet nënligjore përcaktojnë se në rastet kur ka ndërhyrje në zona të mbrojtura të trashëgimisë kulturore, pala – në këtë rast Komuna – duhet të drejtohet me shkresë që kërkon miratimin e projektit dhe të dorëzohet projekti i plotë. Pas miratimit të IKMM-së, që në këtë rast me ligj gëzon të drejtën e vetos, Komuna mund të nisë me sigurimin e vendpunishtes për implementim të projektit.
La loi sur le patrimoine culturel stipule que dans les situations où des travaux sont effectués à proximité de monuments, une autorisation écrite est requise.
« Toute intervention qui porte atteinte à l’intégrité ou aux valeurs du patrimoine culturel nécessite une autorisation écrite de l’institution compétente », stipule l’article 4 de la loi sur le patrimoine culturel. Elle stipule également que l'institution compétente ordonne la cessation immédiate et pour une durée indéterminée de tout travail non autorisé sur le patrimoine culturel.
« La demande de permis de construire des bâtiments ou d'autres créations dans la zone protégée d'un monument architectural, ou dans une zone de conservation architecturale, ou qui affecte l'environnement d'un ensemble, est soumise à l'examen de l'institution compétente. L’institution compétente dispose d’un droit de veto sur l’octroi d’un tel permis. Si l'institution compétente ne répond pas dans un délai de 15 jours à la demande de construction de bâtiments ou d'autres aménagements, le permis peut être déterminé par l'autorité compétente en matière d'urbanisme et de construction", stipulé à l'article 9.
Komuna për disa ditë nuk është përgjigjur në pyetjet e KOHËS. Me ndërhyrjet para Bibliotekës i është kthyer avazit sikurse në krejt rastet tjera. E menaxhmenti aktual i Komunës, veprime të tilla i ka së paku pesë, pa llogaritur disa ndërhyrje rresht për projektin për sheshin “Xhoxrh Bush”. Lejen për këtë shesh e ka marrë në qershorin e sivjetmë. Por pa përfshirë në dosjen e aplikimit edhe pjesën para Bibliotekës Kombëtare të Kosovës, megjithëse si tender mbi 18 milionë euro e ka të përfshirë edhe këtë pjesë.
Në mars të vitit të kaluar, Komuna pa përfillur Ligjin për trashëgimi kulturore synonte punime midis pesë monumenteve dhe zonës së mbrojtur të Qendrës Historike të Prishtinës. Komuna s’kishte marrë leje për ndërhyrje nga Instituti i Kosovës për Mbrojtjen e Monumenteve si i vetmi institucion me mandat për miratimin ose refuzimin e projekteve që prekin trashëgiminë arkitekturore. Punimet ishin ndërprerë nga Inspektorati i Trashëgimisë Kulturore. Pas aplikimit për leje, ajo nuk ishte dhënë kryesisht shkaku i lokaleve që janë paraparë.
Në mars të këtij viti, Komuna ka ndërruar strategji. Ka dorëzuar në IKMM vetëm projektin për instalimet nëntokësore. Por s’kishte marrë përgjigje pozitive. Kishte marrë rekomandime.
Në bazë të dokumentacionit që e ka parë KOHA, Komisioni Profesional Shqyrtues i IKMM-së, pas shqyrtimit të materialeve të prezantuara, kishte konstatuar se janë prezantuar dy projekte paralele, që ndërlidhen me zhvillimin e infrastrukturës në hapësirën që prek perimetrin dhe Zonën Mbrojtëse të Qendrës Historike të Prishtinës.
“Gjatë prezantimit është vërejtur se në kuadër të projekteve të rrjetit të infrastrukturës janë trajtuar edhe hapësira ku janë planifikuar ndërtesa/dyqane në perimetrin e asetit ‘Ndërtesa e Radio Prishtinës’ dhe ‘Rektorati’ sipas kërkesës paraprake të vitit 2025, të cilat nuk kanë miratim nga KPSH/IKMM-ja për realizimin e tyre. Si rrjedhojë, Komisioni vlerëson se këto elemente nuk duhet të jenë pjesë e dokumentacionit në këtë fazë shqyrtimi”, shkruhej në rekomandimet që i janë përcjellë Komunës.
Sur la base des documents consultés par KOHA, le Comité d'examen professionnel de l'Institut des municipalités et des communes, après avoir examiné les documents présentés, a conclu que deux projets parallèles avaient été présentés, liés au développement des infrastructures dans la zone et affectant le périmètre et la zone de protection du centre historique de Pristina.
« Siparantum » ajoute deux médailles d'or supplémentaires au palmarès de la Malaisie.
“Gjatë prezantimit është vërejtur se në kuadër të projekteve të rrjetit të infrastrukturës janë trajtuar edhe hapësira ku janë planifikuar ndërtesa/dyqane në perimetrin e asetit ‘Ndërtesa e Radio Prishtinës’ dhe ‘Rektorati’ sipas kërkesës paraprake të vitit 2025, të cilat nuk kanë miratim nga KPSH/IKMM-ja për realizimin e tyre. Si rrjedhojë, Komisioni vlerëson se këto elemente nuk duhet të jenë pjesë e dokumentacionit në këtë fazë shqyrtimi”, shkruhej në rekomandimet që i janë përcjellë Komunës.
Instituti i Kosovës për Mbrojtjen e Monumenteve ka dhënë rekomandime qysh vjet, kur Komuna aplikoi pas ndërprerjes së punimeve. IKMM-ja kishte kërkuar sqarime shtesë, siç janë analizat e kontekstit urbanistik e historik.
Pasi Komuna ka ripërpiluar dosjen e po ashtu ka hequr dorë nga lokalet afër monumenteve, leja i është miratuar.
