-
Par:
Chaban Maxharraj
- 10 septembre 2026 08:00
- Partager à:
“Konservimi dhe Zhvillimi i Lokalitetit Arkeologjik të Dresnikut – Klinë” si projekt mund të konsiderohet prej ndërmarrjeve më të mëdha të shtetit në raport me trashëgiminë arkeologjike. Me afro 2.3 milionë euro Ministria e Kulturës synon që lokalitetin me mozaikë unikë në dysheme ta bëjë të vizitueshëm. Por kontrata me kompaninë punëkryese ende nuk është finalizuar e për ketë MK-ja nuk ka dhënë përgjigje
Si proces i prokurimit publik u nis në vjeshtën e vitit të kaluar. Por në prag të kësaj vjeshte ende nuk është finalizuar. Konservimi dhe restaurimi i lokalitetit arkeologjik në Dresnik të Klinës nuk dihet se kur do të nisë. Tenderi u hap në nëntorin e vjetëm, sivjet në prill u zgjodh kompania punëkryese e në qershor përfundoi edhe procesi i ankesave.
Por kontrata me kompaninë punëkryese nuk është finalizuar ende. Në lokalitete të tilla kushtet meteorologjike kanë rol të madh. Pas verës zor të punohet me intensitet. “Konservimi dhe Zhvillimi i Lokalitetit Arkeologjik të Dresnikut – Klinë” si projekt mund të konsiderohet prej ndërmarrjeve më të mëdha të shtetit në raport me trashëgiminë arkeologjike. Me afro 2.3 milionë euro Ministria e Kulturës synon që lokalitetin me mozaikë unikë në dysheme ta bëjë të vizitueshëm.
KOHA ka pyetur Ministrinë e Kulturës se përse ende nuk është lidhur kontrata me operatorin ekonomik të përzgjedhur për thirrjen “Konservimi dhe Zhvillimi i Lokalitetit Arkeologjik të Dresnikut – Klinë” dhe sa ndikon vonesa e lidhjes së kontratës në realizmin e punimeve pasi gjatë dimrit mundësitë për punë në lokalitet janë minimale.
Në pyetjen e parë Ministria nuk është përgjigjur. Por KOHA ka marrë vesh se vonesa është si pasojë e mungesës së buxhetit. E sa i përket pyetjes së dytë, Ministria ka pasur një përgjigje.
“Projekti ‘Konservimi dhe Zhvillimi i Lokalitetit Arkeologjik të Dresnikut – Klinë’ është një projekt i një përmasë më të gjerë, i cili përfshin jo vetëm ndërhyrje konservuese, por edhe punime infrastrukturore dhe aktivitete të tjera përcjellëse. Sigurisht, një pjesë e punimeve në lokalitet varen nga kushtet atmosferike, mirëpo projekti përmban edhe punime që mund të realizohen gjatë periudhës së dimrit. Për këtë arsye, vonesa në lidhjen e kontratës nuk nënkupton domosdoshmërisht pamundësi për realizimin e projektit, pasi dinamika e punimeve mund të organizohet në përputhje me natyrën e tyre dhe kushtet në terren”, shkruhet në përgjigje. Sipas Ministrisë, me rëndësi është që punimet të realizohen sipas standardeve profesionale dhe në kushte të përshtatshme për secilën fazë të projektit.
Instituti Arkeologjik i Kosovës s’ka kthyer përgjigje. Kjo qasje e mbylljes në raport me publikun ka nisur prej kur arkeologia Zana Rama është emëruar ushtruese e detyrës së drejtorit të IAK-ut.
Në mars të këtij viti institucioni më i lartë kulturor në vend qe përcaktuar që implementimin e projektit me potencial shumë të madh për arkeologjinë, ta bëjë grupi i operatorëve ekonomikë “N.N. 100% Design” dhe “Termoizolimi” për dy milionë e 276 mijë euro. Një kompani nga Shqipëria me ofertë prej 1.8 milionë eurosh qe eliminuar gjatë procedurës së prokurimit pasi sipas vlerësimit s’i plotësonte kriteret. Kurse grupi i operatorëve ekonomikë “Limit Project Sh.P.K, Rinesa Sh.P.K dhe Delta – CCD Sh.P.K” me ofertë prej dy milionë e 399 qe shpallur i pasuksesshëm. Pikërisht ky grup operatorësh pas një ankese në Ministrinë e Kulturës, e cila s’është miratuar, i ishte drejtuar Organit Shqyrtues të Prokurimit Publik. Por OShP-ja në qershor ka lënë në fuqi vendimin e Ministrisë së Kulturës.
Asokohe arkeologu i Institutit Arkeologjik të Prishtinës, Elvis Shala, i cili u prin punimeve në lokalitetin arkeologjik të Dresnikut ka thënë se vonesat në nisjen e punimeve s’shkojnë në favor të lokalitetit.
“Sa më herët që nis implementimi është më mirë për ne, pra për qytetarët që duan ta vizitojnë lokalitetin. Projektet si shpronësimi, konservimi e hapja për vizitorë janë në të mirë të publikut. Jo vetëm për atë komunë dhe vendet përreth por për mbarë vendin e vizitorët e jashtëm”, kishte thënë ai.
Le projet conçu par l'Institut archéologique du Kosovo et la Fondation pour le patrimoine culturel sans frontières (CHwB Kosovo) transforme le site de Dresnik i Klina en un repère spatial. Il concerne les aménagements extérieurs et les infrastructures, notamment la protection des mosaïques uniques présentes sur le site. Une structure métallique est prévue pour abriter les mosaïques et les préserver des intempéries. Le projet concerne également les vestiges du palais principal. D'autres parties du complexe, probablement une villa impériale, seront ouvertes au public. Il s'agit du bâtiment actuellement connu sous le nom de deuxième palais, associé au troisième bâtiment. Les vestiges d'une partie de l'enceinte et de la tour de guet seront également accessibles au public. Selon le projet, le bâtiment multifonctionnel comprendra des espaces pour le personnel, une galerie, un café et d'autres espaces. L'amphithéâtre à ciel ouvert accueillera diverses activités culturelles. Le tout à proximité d'un espace vert et d'un parking. Si le projet est réalisé comme prévu, Dresnik pourrait devenir une attraction touristique à part entière.
L’archéologue Shala a déclaré que l’objectif est de créer une destination attrayante où, outre les activités culturelles, Dresnik et ses environs servent également à diverses formations, et deviennent un centre de mise en réseau pour les scientifiques.
« Ce centre offrira aux chercheurs de la région un espace de rencontre et de recherche. Outre les espaces réservés aux visiteurs, il comprendra également des installations spécifiques pouvant servir de laboratoires », a-t-il déclaré. L'architecte Nol Binakaj, du cabinet CHwB Kosova, qui a piloté le projet en collaboration avec l'archéologue Shala, responsable des fouilles de Dresnik, a indiqué lors de l'ouverture de l'appel d'offres que le plan d'intervention et le plan directeur étaient finalisés et que leur mise en œuvre était une excellente nouvelle.
« Notre proposition prévoit uniquement la construction de nouvelles structures. Notre objectif est de rendre le site accessible. Il s'agit d'une construction traditionnelle, réalisée au Kosovo par des entreprises locales. La conservation des structures et mosaïques existantes sera vraisemblablement assurée par le personnel de l'Institut archéologique du Kosovo », a-t-il déclaré. Ce projet est financé par le Fonds de l'Ambassadeur pour le patrimoine culturel de l'Ambassade des États-Unis d'Amérique.
Ce sont en réalité des fonds américains qui ont permis de remettre en lumière le site oublié de Dresnik depuis 2019. Le mémorandum de cofinancement signé entre l'ambassade des États-Unis et le ministère de la Culture, visant à soutenir le projet de « Préservation du site archéologique de Dresnik », a alloué 150 000 dollars (141 849 euros) dans le cadre du Fonds de l'ambassadeur pour le patrimoine culturel. Le ministère de la Culture, quant à lui, a débloqué 51 830 euros.
Le projet, qui a débuté en septembre 2023, s'est poursuivi jusqu'en juin 2025.
Le site datant des premiers siècles de notre ère, situé près de Klina, a été exproprié fin 2023, ouvrant la voie à de nouveaux investissements. Au vu des progrès réalisés jusqu'à présent, ce lieu devrait devenir l'un des plus attractifs du point de vue du patrimoine culturel.
La décision du gouvernement d'exproprier le site archéologique a été perçue comme cruciale pour ce dernier, inscrit depuis 2016 au patrimoine mondial protégé et d'une superficie de 16.72 hectares. La zone protégée s'étend sur 64 hectares, mais la nationalisation ne concerne qu'un peu plus de dix pour cent de cette superficie. L'archéologue Elvis Shala, responsable des fouilles, a qualifié cette expropriation d'investissement majeur pour le site.
L'expropriation à Dresnik, qui s'est étendue aux propriétés privées, est un sujet de débat depuis la découverte de cette mosaïque unique en 2013, lorsque les travaux étaient menés par l'archéologue désormais retraité, Masar Valla.
Le site archéologique de Dresnik, situé à environ 1.5 kilomètre à l'est de la ville de Klina, est considéré par le Conseil du patrimoine culturel du Kosovo comme l'un des sites archéologiques les plus importants non seulement du Kosovo, mais aussi de la région. Lors des fouilles menées entre 2012 et 2015, plusieurs monuments architecturaux ont été mis au jour, parmi lesquels la grande salle (Aula) se distingue particulièrement.