-
Par:
Chaban Maxharraj
- 1 septembre 2026 08:00
- Partager à:
Komuna të hënën ka hyrë në marrëdhënie kontraktuale për projektin zbatues të memorialit “Adem Jashari. Pesha e kontratës është 125 mijë euro. Por se kur mund të nisë realizmi, s’dihet pasi s’ka leje për ndërhyrjen paraprake që i hap rrugë memorialit që planifikohet të vendoset midis ndërtesës së Kuvendit dhe Xhamisë së Çarshisë. Tentimi i Komunës është që Bulevardi aktual të zgjatet dhe makinat që kalojnë në rrugën “Agim Ramadani” të hyjnë në tunel
Komuna e Prishtinës tash e pesë vjet synon një tunel te rruga “Agim Ramadani” midis ndërtesës së Kuvendit dhe Xhamisë së Gurit ose siç njihet ndryshe, të Çarshisë. Për këtë s’e ka lejen nga institucionet e trashëgimisë kulturore. Tentimi i Komunës është që Bulevardi aktual të zgjatet dhe makinat që kalojnë në rrugën “Agim Ramadani” të hyjnë në tunel. E mbi pjesën e zgjatimit të Bulevardit të vendoset memoriali që mban emrin e heroit kombëtar, Adem Jashari. Komuna të hënën ka hyrë në marrëdhënie kontraktuale për projektin zbatues të memorialit “Adem Jashari. Pesha e kontratës është 125 mijë euro. Por se kur mund të nisë realizmi, s’dihet pasi s’ka leje për ndërhyrjen paraprake që i hap rrugë memorialit.
Me nismën e tretë – pas dështimit të dy të parave – në qershor të këtij viti Komuna ia ka dalë që të jetë një projekt ideor për memorialin që ka për synim nderimin e përkujtimin e të rënëve të familjes Jashari nga Prekazi i Skenderajt. Projekti i përzgjedhur ka tri elemente bazë: Formën e shtyllës kurrizore, tingullin dhe gjethet e dafinës. Zë vend fiks midis Xhamisë së Gurit dhe Kuvendit të Kosovës. Do të ketë fontanë, 59 pemë dhe amfiteatër. Me strukturë prej metalit të oksiduar gjatësia është paraparë të jetë nga 70 deri në 140 metra, kurse lartësia prej 2.6 deri në 8 metra. Projekti ideor fitues mban autorësinë e artistit Ilir Blakçori, njëherësh autor i veprës publike “Heroinat” përballë Pallatit të Rinisë dhe Sportit.
« La Voix de la Liberté » est le titre du projet lauréat de la société Blakçor, « Molos Creative LLC ».
Të hënën po me këtë kompani është nënshkruar kontrata për hartim të projektit të detajuar për 125 mijë euro. Afati i dorëzimit të projektit është 180 ditë kalendarike.
“Ofruesi i Shërbimeve do t’i kryejë shërbimet sipas kontratës, me kujdes, bazuar në kushtet e përgjithshme dhe në rekomandimet e anëtarëve të komisionit për zhvillimin e negociatave për plotësimet dhe ndryshimet e projektit. Gjatë negociatave, operatori ekonomik ka bërë të qartë se çmimi i ofertuar nuk ka qenë objekt negocimi dhe se nuk ka shprehur gatishmëri për ndryshimin ose uljen e tij”, shkruhet te “Kushtet e veçanta të kontratës”. Sipas të dhënave, operatori ekonomik ka deklaruar se do të ishte i gatshëm ta hartonte projektin zbatues pa kompensim financiar vetëm në rast se Komuna do të garantonte realizimin e projektit në fazën e ekzekutimit.
“Pas diskutimeve të gjata, operatori ekonomik paraqiti një propozim alternativ: duke u zotuar se do të marrë përsipër llogaritjet statike të nevojshme për strukturën e propozuar prej tyre, e cila do të ndërlidhet me projektin e nënkalimit ‘Agim Ramadani’, të bëjë harmonizimin e këtyre dy strukturave me të gjitha detajet për realizim. Po ashtu, operatori deklaroi se shumën që do ta përfitojë nga kontrata për hartimin e projektit zbatues, në vlerë prej 125,000.00 eurosh, do ta dedikojë si donacion për realizimin e projektit gjatë fazës së ekzekutimit, duke marrë përsipër realizimin e punimeve të gjelbërimit që lidhen me këtë projekt”, shkruhet aty. sipas kontratës, kësti i parë prej 62 mijë e 500 eurosh do t’i paguhet projektuesit pas dorëzimit të projektimit të arkitekturës, me konstatim nga menaxheri i kontratës dhe organi mbikëqyrës. Kurse 37 mijë e 500 euro pas dorëzimit të arkitekturës dhe statikës, me konstatim nga menaxheri i kontratës dhe organi mbikëqyrës.
“Kësti i tretë - 20% e çmimit total të kontratës, në shumën prej 25,000.00 euro, pas përfundimit dhe dorëzimit të projektit, me konstatimin nga menaxheri i kontratës dhe organi mbikëqyrës”, shkruhet në kontratë.
KOHA, sa i përket prezantimit të një projekti mbi një tjetër projekt joekzistues dhe pa leje, ka kërkuar sqarime nga kompania e Blakçorit dhe Komuna qysh në qershor. Asnjëra palë s’është përgjigjur.
La municipalité a rejeté à deux reprises le projet de tunnel entre les monuments de la rue « Agim Ramadani », précisément à l'endroit où le mémorial devait être construit au-dessus du tunnel. L'Institut pour la protection des monuments a, pour la deuxième fois cette année, refusé le projet de passage souterrain entre l'Assemblée du Kosovo et la mosquée du Bazar, estimant qu'il met en péril l'authenticité du patrimoine culturel de la zone. Ce projet, qui constitue l'un des principaux engagements du maire de Pristina, Përparim Rama, pourrait, selon les institutions patrimoniales, impacter sept monuments situés à proximité.
Le 25 février de cette année, cette décision a une nouvelle fois bloqué le projet de tunnel au centre de Pristina.
Memoriali “Zâni i Lirisë” i kushtohet sakrificës së familjes Jashari dhe të gjithë atyre që ranë bashkë me ta. Sakrifica e tyre u bë themel i lirisë që sot e gëzojmë. Në zemër të këtij kujtimi qëndrojnë fjalët e Adem Jasharit:’Besa besë, vetëm një vdekje se tjetër s'ka në këtë jetë. Edhe një fjalë e mirë’. Pak fjalë, por me një kuptim të thellë për jetën, sakrificën dhe përgjegjësinë ndaj vendit” është përshkrimi që i bëhet konceptit në imazhet e publikuara. Sipas sqarimeve, memoriali vizualizon valën e zërit të Adem Jasharit, me ato pak fjalë, por me peshë të madhe. Fjalë që sipas projektuesit, do të jehojnë në kohë dhe në hapësirë.
« La structure crée une trace physique du son dans l'espace urbain. Ses strates traduisent l'énergie de la parole en une forme architecturale qui se perçoit simultanément comme une onde sonore et comme un axe traversant l'espace. Les ouvertures entre les segments forment une couronne d'honneur symbolisant le respect et le triomphe de la liberté », expliquent les documents publiés. L'eau s'écoule de ces strates, signe de vie et de paix née du sacrifice. Selon le concepteur, il s'agit d'une interaction entre la lumière et les matériaux ; l'eau confère au mémorial une dimension vivante et en perpétuelle évolution.
« Cinquante-neuf arbres ont été plantés autour du lieu en hommage à chaque personne disparue. Chaque arbre porte son nom et forme un paysage vivant de mémoire qui s'enrichit au fil du temps », peut-on lire dans les légendes accompagnant les images.
KOHA a demandé qui composait le jury et comment le projet allait se dérouler, étant donné qu'il est prévu de le construire dans un environnement qui n'existe pas encore, mais qui n'est pour l'instant qu'un projet. La municipalité n'a pas encore répondu.
D'après le dossier d'appel d'offres, « Smart Architecture et Studio Pacarizi » ont obtenu 53.98 points lors du concours, « GM Architecture SH.PK » 80.65 points et une offre financière de 118 900 euros, « International College for Business and Technology (UBT) » et « Alfa-Product SH.PK » 65.64 points, et « Molos Creative LLC » 86.32 points et une offre de 125 000 euros. « Hark Architecture Sh.pk et Atelier 4 » ont quant à eux obtenu 82.66 points et une offre de 124 000 euros, tandis que « G-Projekt, FST Engineering Sh.pk et T3D Studio Design SH.PK » ont reçu 62.65 points.
La société « Molos Creative LLC » a remporté la première place du concours et s'est vu attribuer 125 000 euros pour la conception du projet de mise en œuvre, toutes phases confondues. « Hark Architecture Sh.pk et Atelier 4 » ont décroché la deuxième place et un prix de 15 000 euros. Enfin, « GM Architecture Sh.PK » s'est classée troisième et recevra 10 000 euros.
L'histoire de cette initiative est ancienne, mais le concours pour la création de la place monumentale « Adem Jashari » a été lancé en 2024. En septembre de cette année-là, cinq projets présélectionnés, aux styles variés, ont été présentés. Il s'agissait de sculptures monumentales et de projets architecturaux visant à symboliser la contribution de la famille Jashari à la liberté du Kosovo. Ces cinq projets ont été exposés pendant une semaine dans l'ancien bâtiment de la municipalité de Pristina. Mais le résultat fut sans appel : aucun projet n'a été retenu. Les responsables municipaux ont déclaré que la famille Jashari n'avait pas apprécié les propositions.
“Familja dhe ne s’kemi qenë të kënaqur me idetë që kanë ardhur”, kishte thënë në janar Gëzim Kastrati, asokohe drejtor i Drejtorisë për Transformim në kryeqytet. Sipas tij, në konkursin tertë janë vendosur standarde të larta në thirrje dhe shpresojnë se do të respektohen. Specifikimet ishin të njëjtat edhe në vjeshtën e vitit 2024, kur u tentua që nëpërmjet thirrjes së dytë Komuna të bëhej me projekt. Por, sipas procesverbalit të hapjes së ofertave, s’ishte bërë asnjë propozim.
L'initiative et l'emplacement ont tous deux une longue histoire. En novembre 2019, alors que la municipalité était dirigée par le maire Shpend Ahmeti, l'assemblée municipale a décidé que le bâtiment serait situé entre le bâtiment du gouvernement et l'Assemblée du Kosovo.
« La décision d’ériger la statue du commandant légendaire Adem Jashari dans un coin du bâtiment du gouvernement du Kosovo à Pristina est approuvée », stipule la décision prise le 7 novembre 2019.
En 2023, les membres de l'assemblée du PDK à l'Assemblée municipale de Pristina, ainsi que l'ancien vice-maire de la capitale, Donjeta Sahatçiu, avaient proclamé que la statue serait prête pour le 28 novembre de cette année-là, un jour qui, en plus d'être un jour férié national, est également connu comme l'anniversaire du héros Adem Jashari.