-
Par:
Chaban Maxharraj
- 9 septembre 2026 08:00
- Partager à:
Rihapja sërish e pjesshme, është episodi i tretë i Kalasë së Prizrenit në katër muajt e fundit. “Ju njoftojmë se, nga data 7 shtator 2026, Kalaja e Prizrenit është e hapur për vizitorë nga ora 12:00. Ju informojmë gjithashtu se punimet në Kala do të vazhdojnë, për këtë arsye disa pjesë të hapësirës do të jenë të mbyllura për vizitorët”, ka njoftuar Ministria e Kulturës të martën. Këto ditë institucioni më i lartë kulturor në vend ka bërë disa ndërhyrje emergjente në Kala por pa zgjidhje të problemeve që janë pasojë e mosmirëmbajtjes
Në një hark kohor prej katër muajsh, Kalaja e Prizrenit është mbyllur pjesërisht për vizitorë, më pas është mbyllur krejtësisht dhe tash është rihapur pjesërisht. Se kur do të hapet plotësisht, nuk dihet. Por një gjë dihet me siguri të plotë: monumenti ku janë investuar mbi një milion euro dhe një prej aseteve më të vizituara në vend ka degraduar me të madhe shkaku i mungesës së mirëmbajtjes viteve të fundit.
Ministria e Kulturës të martën ka lëshuar njoftimin e radhës në raport me Kalanë e Prizrenit.
“Ju njoftojmë se, nga data 7 shtator 2026, Kalaja e Prizrenit është e hapur për vizitorë nga ora 12:00. Ju informojmë gjithashtu se punimet në Kala do të vazhdojnë, për këtë arsye disa pjesë të hapësirës do të jenë të mbyllura për vizitorët. Ju lutemi të respektoni shenjat orientuese dhe kufizimet e vendosura gjatë vizitës”, shkruhet në njoftim.
Këto ditë institucioni më i lartë kulturor në vend ka bërë disa ndërhyrje emergjente në Kala. Problemet janë tejet më të thella, por se kur do të ketë ndërhyrje përmbajtjesore, s’di ta thotë Ministria e Kulturës. E, Instituti Arkeologjik s’thotë gjë pasi komunikimi është centralizuar nga MKT-ja. Tash, arkeologët – shumica doktorë shkencash – presin që politika t’i vizitojë vendpunishtet, t’i komentojë e t’i prezantojë për publik gjetjet, restaurimet apo çfarëdo tjetër. Ata duhet të marrin leje për deklarime dhe ato t’iu miratohen nga eprorët. Në këtë kundërtën, shqiptohen masa disiplinore.
Ndërhyrja emergjente në Kala ka nisur në fundgushtin e sivjetmë kur edhe u njoftua se Kalaja është mbyllur tërësisht për vizitorë. Tenderi për ndërhyrje është dhënë në fund të korrikut.
“Masat emergjente në Kalanë e Prizrenit dhe Kalanë e Novobërdës” mban titullin thirrja, për të cilën kishte aplikuar vetëm një kompani dhe është zgjedhur që t’i kryejë punimet me 110 mijë e 820 euro. Prej tyre, shumica e mjeteve, mbi 80 mijë euro, investohen në Kalanë e Prizrenit, e intervenimi në Novobërdë është krejt i thjeshtë – çështje tabelash.
Në Kalanë e Prizrenit synohej pastrimi i terrenit, rrethojat mbrojtëse, kamerat e jashtme e të brendshme, centrali i monitorimit, zërimi, lëndët këmbësore për vizitorë, riprodhimi dhe montimi i dyshemeve të shtigjeve të drunjta, rregullimi i tabelave informuese, riprodhimi dhe montimi i karrigeve në amfiteatër dhe zhvendosja e tualeteve nga hapësira brenda mureve rrethuese në atë të jashtme. Sipas MKT-së ndërhyrja vazhdon edhe në ditët e ardhshme.
Mais les problèmes du château sont bien plus importants. C'est ce qu'a constaté la Commission elle-même, et sur la base de son rapport, le Ministère a décidé de fermer certaines parties aux visiteurs. La Commission a recommandé une intervention urgente.
« Consolidation des segments de mur fragilisés par des supports temporaires ; nettoyage des joints vides et remplissage avec le mortier d’origine ; restriction immédiate de l’accès des visiteurs aux zones à risque ; planification urgente d’un programme complet de conservation et de restauration ; installation de clôtures métalliques à titre de mesures temporaires pour protéger les visiteurs ; installation de caméras de sécurité, d’éclairage et de signalisation des dangers », indique le rapport rédigé par des employés de l’Institut archéologique du Kosovo, de l’Institut pour la protection des monuments du Kosovo et du Centre régional du patrimoine culturel de Prizren.
D'après le rapport établi par Veron Tara, Caner Tatar, Elvis Shala, Sara Sylejmani, Jusuf Xhibo et Besar Grazhda, il a été constaté que le mortier de liaison à base de chaux des hauts murs d'enceinte a considérablement perdu de sa stabilité, sous l'effet des intempéries et des infiltrations d'eau à divers endroits. De ce fait, les fissures se sont multipliées, des pertes de matériaux sont apparues dans les remplissages internes et des chutes de pierres ont été observées par endroits. Il a été constaté que ces espaces créés ont provoqué des effondrements partiels et que le processus de dégradation se poursuit.
Në pyetjet e KOHËS se përse në Kala s’ka ndërhyrje më përmbajtjesore, Ministria e Kulturës ka sqaruar se Kalaja e Prizrenit tashmë ka hyrë në fazën e hartimit të detyrës projektuese për përgatitjen e projektit të restaurimit dhe konservimit. Sipas MKT-së, ky projekt do të trajtojë në mënyrë gjithëpërfshirëse tërë hapësirën e Kalasë dhe nuk do të kufizohet vetëm në pjesët që aktualisht paraqesin nevojë për intervenim emergjent.
« Étant donné que l’élaboration, l’approbation et la mise en œuvre d’un tel projet prennent du temps et doivent être réalisées conformément aux normes professionnelles en matière de conservation du patrimoine culturel, il a été jugé nécessaire de prendre des mesures temporaires pour renforcer la sécurité des visiteurs et améliorer les conditions de visite jusqu’à sa mise en œuvre », indique la réponse. Selon le MKT, c’est pourquoi la procédure de marché actuelle prévoit des interventions à caractère protecteur et fonctionnel, telles que l’installation de barrières de protection, d’un système de caméras de sécurité, d’un éclairage, l’aménagement de sentiers pédestres, de sanitaires et d’autres éléments nécessaires à la gestion sécurisée du site.
Sa u përket pjesëve ku vërehen dëmtime, sipas përgjigjeve, ato do të trajtohen në kuadër të projektit të restaurimit dhe konservimit, i cili do të ofrojë zgjidhje të plota dhe të qëndrueshme në përputhje me parimet e ruajtjes së monumenteve të trashëgimisë kulturore.
En 2014, l'ambassade des États-Unis au Kosovo, par le biais du Fonds de l'ambassadeur pour le patrimoine culturel, a investi 700 000 dollars dans le monument. Ce dernier attire, selon les données institutionnelles, jusqu'à 5 000 visiteurs par jour durant l'été. Depuis le début de l'année, conformément à la loi relative aux affectations budgétaires, 1 117 000 euros y ont été dépensés.