Ekuadorianët që peshkojnë në ujërat e Paqësorit janë vënë në shënjestër nga një grup misterioz i pajisur me dronë. Disa marinarë dyshohet se kanë humbur jetën. Të mbijetuarit thonë se sulmuesit flisnin anglisht dhe mbanin uniforma me flamuj amerikanë, por nuk kishin shenja që tregonin se cilës forcë i përkisnin. Të dhënat e fluturimeve dhe dëshmitë e peshkatarëve kanë ngritur dyshime për një lidhje të mundshme me operacione ushtarake ose kontraktorë privatë, ndërsa autoritetet amerikane mohojnë çdo përfshirje.
Larg në Oqeanin Paqësor, peshkatarë ekuadorianë janë sulmuar nga persona të paidentifikuar, të cilët, sipas të mbijetuarve, përdorën dronë gjatë sulmeve. Kjo ka ngritur pikëpyetje mbi identitetin e autorëve: a ishin pjesëtarë të ushtrisë amerikane, të forcave të armatosura të një shteti tjetër apo kontraktorë privatë ushtarakë?
Një varkë peshkimi rezulton e zhdukur në det që prej janarit. Sipas Kombeve të Bashkuara, tetë persona që ndodheshin në bord janë ende të zhdukur dhe konsiderohen të vdekur.
Të mbijetuarit e dy varkave të tjera kanë rrëfyer se në muajin mars u sulmuan në det nga persona që flisnin anglisht. Ata mbanin uniforma të njëjta, me flamurin amerikan në mëngë, por nuk kishin shenja apo emblema që të tregonin qartë se cilës forcë apo agjencie zyrtare i përkisnin.
Disa prej peshkatarëve të mbijetuar thanë se u nxorën nga uji, u morën në pyetje dhe më pas iu dorëzuan marinës së El Salvadorit. Më vonë, ata u lanë të lirë. Pentagoni ka mohuar se ka pasur ndonjë përfshirje në këto sulme, ndërsa përfshirjen e ka mohuar edhe Roja Bregdetare e SHBA-së.
Të mbijetuarit kanë treguar gjithashtu se një avion i ndoqi dhe dukej se po i mbikëqyrte përpara se të ndodhnin sulmet.
aussi
La guerre la plus brutale au bord de l'explosion
Gazeta “The New York Times” analizoi të dhënat e fluturimeve dhe zbuloi se një avion patrullimi detar, i bazuar në një bazë ushtarake në El Salvador, kishte fluturuar në drejtim të të tri varkave në ditët përpara se ato të sulmoheshin.
Sipas komunikimeve të regjistruara mes avionit dhe kontrollorëve të trafikut ajror, pilotët flisnin anglisht me theks amerikan.
Analiza e të dhënave të fluturimit tregon gjithashtu se, ndërsa varkat lëviznin nëpër oqean, avioni ndryshonte vazhdimisht kursin për të qëndruar i orientuar drejt tyre për disa ditë me radhë.
Të dhënat e gjurmimit të fluturimeve tregojnë se avioni kishte fluturuar drejt varkës Fiorella, e cila u zhduk në janar, në katër ditë të ndryshme - përfshirë edhe ditën kur ajo humbi kontaktin.
Megjithatë, avioni nuk figuron në listat e avionëve aktivë të Pentagonit. Në vend të kësaj, sipas të dhënave të Administratës Federale të Aviacionit (FAA), ai ishte regjistruar në tetor të vitit të kaluar në emër të një kompanie, adresa e së cilës rezulton të jetë një kuti postare private brenda një dyqani UPS në Richmond, Virxhinia.
Që nga shtatori i vitit të kaluar, Pentagoni ka nisur të bombardojë varka në Karaibe dhe në Oqeanin Paqësor, duke pretenduar se ato përdoreshin për trafik droge. Dhjetëra mjete lundruese janë sulmuar dhe të paktën 221 persona kanë humbur jetën.
Uashingtoni nuk është përpjekur ta fshehë këtë fushatë. Në shumë raste, autoritetet amerikane kanë publikuar në rrjetet sociale pamje ku duken varka të vogla peshkimi duke lundruar në det, pak çaste para se të shkatërrohen nga goditjet me municione amerikane.
Por sulmet ndaj peshkatarëve ekuadorianë nuk janë marrë përsipër nga askush.
Është e mundur që pas këtyre sulmeve të fshihet SHBA-ja ose ndonjë forcë tjetër ushtarake, e cila ka vepruar në mënyrë sekrete. Megjithatë, pyetjet e shumta pa përgjigje kanë bërë që disa ekspertë të dyshojnë se një kompani private ushtarake mund të jetë angazhuar nga qeveria amerikane ose nga një prej aleatëve të saj në Amerikën Latine — ndoshta nga El Salvadori, ku avioni në fjalë ka operuar.
“Do të ishte një gjë nëse SHBA-ja nuk do të kishte një fushatë të hapur sulmesh detare. Por ajo e ka një të tillë dhe madje publikon rregullisht pamje të varkave që shpërthejnë në flakë. Pikërisht kjo e bën këtë rast edhe më të dyshimtë”, tha Brian Finucane, ish-avokat i Departamentit amerikan të Shtetit, i cili është specialist i ligjeve të luftës.
Finucane ka punuar në administratat e Barack Obamës, Joe Bidenit dhe në administratën e parë të Donald Trumpit.
“Cilët janë këta njerëz që po kryejnë këto operacione dhe në bazë të çfarë autoriteti veprojnë?” pyeti Finucane. “Dhe kompania e tyre përdor si adresë një dyqan UPS? Hajde, kjo është vërtet e dyshimtë”.
Autoritetet e Ekuadorit dhe të El Salvadorit nuk iu përgjigjën kërkesave për koment.
Mohim nga SHBA-ja
Në nëntor, avioni që gjurmoi lëvizjet e varkave të peshkimit u transferua nga Tenesi në El Salvador dhe u vendos në pjesën ushtarake të një aeroporti atje, sipas të dhënave të fluturimeve.
Në të njëjtën periudhë, Pentagoni filloi të shtonte numrin e mjeteve ajrore në një tjetër aeroport pranë tij, si pjesë e operacioneve kundër trafikut të drogës në Amerikën Latine.
Kontrollorët e trafikut ajror i kërkuan avionit të patrullimit të parkonte në “zonën ushtarake”. Një imazh satelitor i marrë në janar tregon avionin të parkuar pranë mjeteve ajrore ushtarake, qindra metra larg avionit civil më të afërt.
Pamjet e marra nga toka tregojnë gjithashtu se në bishtin e avionit ishte vendosur flamuri i El Salvadorit.
Megjithatë, ende nuk është e qartë se çfarë roli, nëse ka pasur ndonjë të tillë, ka luajtur ky avion në sulmet ndaj varkave të peshkimit.
Administrata Trump e ka vendosur Amerikën Latine ndër prioritetet kryesore të politikës së saj të jashtme, me synimin për të frenuar fluksin e emigrantëve dhe aktivitetin e karteleve të drogës në rajon.
Ndërkohë, disa kompani private ushtarake kanë përshtatur aktivitetin e tyre në përputhje me këtë ndryshim të politikës amerikane.
Në fillim të këtij viti, administrata Trump diskutoi mundësinë e lëshimit të të ashtuquajturave “letra të markës” (letters of marque), një praktikë që qeveria amerikane e përdorte në shekullin XVIII, përpara se SHBA-ja të kishte ndërtuar një flotë të fuqishme ushtarake.
Këto autorizime do t’i lejonin qeverisë amerikane të angazhonte kompani private të sigurisë me kapacitete detare për të mbrojtur interesat e Uashingtonit në det dhe për të ndaluar ekuipazhet e anijeve.
Sipas tre personave në dijeni të diskutimeve, dokumentet u shpërndanë në maj te disa agjenci amerikane, me qëllim marrjen e mendimeve dhe sugjerimeve të tyre. Ideja ishte që këto forca private të plotësonin fushatën e Pentagonit kundër varkave në Oqeanin Paqësor dhe në Detin e Karaibeve.
Diskutimet për “letrat e markës” duket se ngecën rreth muajit qershor. Pentagoni nuk pranoi të thoshte nëse ndonjë prej tyre ishte lëshuar.
I pyetur për sulmet ndaj varkave të peshkimit, Pentagoni tha: “Nuk kemi dijeni për incidentet e përshkruara dhe as forcat e Komandës Jugore të SHBA-së nuk kanë qenë të përfshira në to.”
Kontraktorët privatë ushtarakë kanë qenë aktivë në hemisferën perëndimore.
Erik Prince, themeluesi i kompanisë Blackwater, e cila u bë e njohur si një prej kompanive më të mëdha private ushtarake të angazhuara nga qeveria amerikane gjatë luftës në Irak, filloi të vizitonte vendet e Amerikës Latine në prag të zgjedhjeve amerikane të vitit 2024.
Prince është takuar me drejtuesit e El Salvadorit dhe Ekuadorit për të diskutuar çështjet e sigurisë në rajon, megjithëse detajet e këtyre bisedimeve nuk janë bërë publike.
Vitin e kaluar, një prej kompanive të sigurisë të Prince u angazhua nga qeveria e Haitit për të luftuar bandat kriminale. Marrëveshja ishte autorizuar nga Departamenti amerikan i Shtetit.
Sipas një zyrtari haitian që kishte dijeni për kontratën, si pjesë e marrëveshjes, kompania e Prince ofroi edhe shërbime detare për patrullimin e brigjeve të Haitit.
aussi
« C'était un massacre » : des gangs commettent des tueries de masse à travers Haïti.
Një zëdhënës i Erik Prince mohoi çdo lidhje me sulmet ndaj peshkatarëve ekuadorianë, duke deklaruar se “as Erik Prince dhe asnjë prej subjekteve të lidhura me të nuk kanë ndonjë marrëdhënie me këto ngjarje”.
Ndërsa sulmet e kryera nga Pentagoni përdorin pajisje të sofistikuara, përfshirë avionë luftarakë dhe dronë MQ-9 Reaper, sulmet ndaj varkave ekuadoriane duket se janë kryer me dronë shumë më të thjeshtë, të pajisur me eksplozivë.
Sipas avokatit që përfaqëson disa prej peshkatarëve, këta dronë u lëshuan nga një anije me persona në bord, të cilët peshkatarët i përshkruan si “gringos” - burra që mbanin arna me flamurin amerikan në uniforma, por që nuk u identifikuan asnjëherë.
Që kur Pentagoni filloi sulmet ndaj varkave vitin e kaluar, peshkatarët ekuadorianë thonë se kanë pasur frikë të dalin në det. Por ekuipazhi i Negra Francisca Duarte II kishte fatura për të paguar dhe familje për të ushqyer, ndaj në fillim të marsit vendosi të dilte në det.
Pasi kapën një sasi të mirë peshku, peshkatarët u nisën drejt tokës. Në mes të marsit, ata hynë në ujërat territoriale të Ekuadorit.
Atë mëngjes, Roja Bregdetare e Ekuadorit i ndaloi, kontrolloi varkën dhe më pas u dha leje të vazhdonin udhëtimin, sipas dëshmive të pesë anëtarëve të ekuipazhit.
Kush ishin burrat në anijen blu?
Por atë pasdite, peshkatarët vunë re në horizont një varkë blu që dukej se po i ndiqte.
Rreth një orë më vonë, disa dronë u afruan drejt tyre dhe hodhën mjete shpërthyese mbi anije. Disa anëtarë të ekuipazhit u plagosën, ndërsa varka u përfshi nga flakët.
“Djemtë ishin aty, të plagosur dhe të frikësuar. Disa morën fikëse zjarri për të provuar ta shuanin flakën, por zjarri ishte shumë i madh”, i tha The New York Times kapiteni i Negra Francisca, Hernán Flores.
Ndërsa zjarri përhapej, disa anëtarë të ekuipazhit u hodhën në det, ndërsa të tjerë hipën në varkat e vogla të lidhura pas Negra Francisca. Ata u drejtuan drejt anijes blu që i kishte ndjekur, duke shpresuar se njerëzit në bord do t’i shpëtonin.
“Ne ishim vërtet të frikësuar”, tha Flores.
Kur iu afruan anijes blu, personat në bord u urdhëruan të ngrinin duart lart. Komunikimi u bë përmes një përkthyesi, sipas peshkatarëve.
Më pas, ata u lidhën, iu mbuluan sytë dhe u mbajtën në kuvertën e anijes gjatë gjithë natës. Ata nuk morën asnjë ndihmë mjekësore, edhe pse disa prej tyre ishin plagosur rëndë dhe kishin plagë të hapura që rridhnin gjak.
Burrat e armatosur i morën në pyetje peshkatarët dhe i pyetën nëse po transportonin diçka të paligjshme.
Kur një prej peshkatarëve të plagosur u tha se pak para sulmit ata ishin kontrolluar nga Roja Bregdetare e Ekuadorit, burrat filluan të debatonin mes tyre. Sipas peshkatarëve, ata dukej se ishin shqetësuar nga ky informacion.
Të nesërmen në mëngjes, peshkatarët thanë se iu dorëzuan Rojës Bregdetare të El Salvadorit dhe u dërguan në një bazë detare në La Unión, ku morën trajtim të mirë.
Autoritetet salvadoriane u thanë se, kur ua dorëzuan ekuipazhin ekuadorian, burrat e armatosur i kishin përshkruar ata thjesht si peshkatarë që kishin pësuar mbytje anijeje.
Më pas, peshkatarët u dërguan në kryeqytetin San Salvador dhe u lanë të lirë pa u ngritur asnjë akuzë ndaj tyre.
Ajo që e shqetësoi më shumë kapitenin Flores ishte fakti se nuk ishte në gjendje të identifikonte grupin e burrave që ndodheshin në anijen blu.
Për dekada me radhë, tha ai, kishte pasur kontakte me flotat ushtarake dhe rojet bregdetare të Ekuadorit, SHBA-së dhe vendeve të tjera që patrullojnë ujërat përreth Ekuadorit - një zonë që konsiderohet një prej rrugëve kryesore të trafikut të paligjshëm të kokainës në botë.
Sipas peshkatarëve, këto forca zakonisht përdorin anije që tregojnë qartë se cilës strukturë shtetërore i përkasin, si Marina ose Roja Bregdetare, ndërsa pjesëtarët e ekuipazhit mbajnë uniforma dhe shenja dalluese përkatëse.
Por burrat në anijen blu mbanin vetëm arna me flamurin amerikan në uniformat e tyre. Anija e tyre nuk kishte flamur dhe as ndonjë shenjë tjetër identifikuese, tha avokati i peshkatarëve.
Një zëdhënës i Rojës Bregdetare amerikane tha se anija patrulluese Bertholf kishte marrë pjesë në kërkimet për Negra Francisca, pasi ndodhej vetëm rreth 70 milje larg peshkatarëve.
Roja Bregdetare tha se kishte gjetur mbetje të varkës, por asnjë të mbijetuar, dhe se e kishte ndërprerë kërkimin pas 12 orësh.
Si Roja Bregdetare, ashtu edhe Pentagoni mohuan se kishin dijeni për sulmin ose se kishin marrë pjesë në të.
Edhe pse ende nuk dihet se kush i kreu sulmet, ato ndodhën në një kohë kur Pentagoni po zgjeronte bashkëpunimin me aleatët e tij në Amerikën Latine për të luftuar trafikun e drogës.
Në maj, Pentagoni i bëri presion Guatemalës që të pranonte sulme të përbashkëta ajrore me SHBA-në dhe operacione të tjera ushtarake brenda territorit të saj, me synimin për të goditur grupet e dyshuara të trafikut të drogës.
Ekuadori kishte arritur një marrëveshje të ngjashme me SHBA-në në fillim të këtij viti.
Javën e kaluar, Komanda Jugore e SHBA-së njoftoi krijimin e “Joint Task Force Western Hemisphere”, një strukturë e re që krijon bazën për zgjerimin e luftës kundër trafikut të drogës në të gjithë Amerikën Latine, në bashkëpunim me aleatët rajonalë.
aussi
« Coca » au centre du débat mondial
Sulmet ndaj peshkatarëve ekuadorianë duhet të shërbejnë si një sinjal alarmi për qeveritë e Amerikës Latine, argumentoi Juanita Goebertus, drejtuese e divizionit për Amerikën në Human Rights Watch, organizatë që ka publikuar edhe raportin e saj mbi këto sulme.
“Qeveria amerikane po i jep përparësi operacioneve të bazuara në informacione të dobëta dhe në përdorimin e paligjshëm të forcës”, tha ajo.
