À l'intérieur du palais de justice du Texas où des enfants se battent pour rester aux États-Unis

Shumica e fëmijëve, të veshur në mënyrë formale dhe me flokë të rregulluara me kujdes, prisnin me padurim gjykatësin. Ndër të parët që doli para tij ishte një djalë 13-vjeçar nga Hondurasi, i quajtur Angel

Në një sallë gjyqi në Teksas në fillim të kësaj jave, 25 fëmijë emigrantë ishin ulur në bankat e sallës. Një 6-vjeçar bënte sikur po drejtonte një avion, një 3-vjeçar luante me mikrofonin, ndërsa një vajzë adoleshente përpiqej të shkëmbente shikime me një shoqe. Gjykatësi ua rikujtoi të gjithëve se çfarë u rrezikohej.

“Po shoh që po buzëqesh dhe mendon se këto procedura janë qesharake, por kam nevojë që t’u kushtosh vëmendje”, i tha gjykatësi vajzës adoleshente. “Ato mund të përcaktojnë nëse do të qëndrosh në vend apo do të dëbohesh”, shtoi ai.

Fëmijë emigrantë, madje edhe 2-vjeçarë po paraqiten në gjykatat e emigracionit në mbarë vendin, shumë prej tyre pa avokatë, për të argumentuar se duhet të qëndrojnë në SHBA dhe të shmangin dëbimin.

Brenda gjykatës së emigracionit në Harlingen të Teksasit të hënën, punonjësit e çështjeve u shpjeguan qetësisht të miturve se kush ishte secili, nga përkthyesi dhe sekretarja deri te gjykatësi me mantelin e zi.

Shumica e fëmijëve, të veshur në mënyrë formale dhe me flokë të rregulluara me kujdes, prisnin me padurim gjykatësin. Ndër të parët që doli para tij ishte një djalë 13-vjeçar nga Hondurasi, i quajtur Angel. Ai nuk kishte avokat.

Kur u pyet nëse kishte ndonjë arsye që nuk mund të kthehej në Honduras, Angel i tha gjykatësit: “Nëna ime dhe pothuajse e gjithë familja ime janë këtu. Është shumë e rrezikshme të kthehem”.

Por kjo nuk ishte e mjaftueshme për gjykatësin, i cili i tha djalit se ai nuk i plotësonte kushtet për azil.

“A dëshiron të kërkosh largim vullnetar, apo duhet të nxjerr një urdhër dëbimi?”, e pyeti gjykatësi.

“Nuk e di”, u përgjigj Angel, përpara se të shpërthente në lot. Ai shikoi drejt përpara, duke u përpjekur të ruante qetësinë, dhe vazhdoi të qante, derisa më në fund tha: “Nuk kam askënd. Nuk kam asgjë”.

“E kuptoj, por bazuar në përgjigjet e tua, ligjet amerikane të emigracionit janë shumë të rrepta”, përfundoi gjykatësi dhe i dha Angelit afat deri në fund të muajit për të apeluar urdhrin e dëbimit.

Qindra fëmijë emigrantë të pashoqëruar, të cilët janë ndaluar teksa përpiqeshin të kalonin kufirin jugor ose familjet e të cilëve janë ndaluar nga Shërbimi i Emigracionit dhe Doganave (ICE), po mbahen në qendra strehimi që menaxhohen nga Zyra për Zhvendosjen e Refugjatëve, pranë Departamentit të Shëndetësisë dhe Shërbimeve Njerëzore, e cila ka për detyrë të kujdeset për fëmijët emigrantë të pashoqëruar.

Nën presidentin Donald Trump, ata po detyrohen gjithnjë e më shumë të përballen me një proces të ndërlikuar dhe të përshpejtuar emigracioni, me gjithnjë e më pak ndihmë, pasi administrata i dha fund këtë verë një kontrate të vjetër për ofrimin e shërbimeve ligjore, ndërsa zyrtarët përpiqen t’i mbyllin çështjet e tyre me një ritëm të paprecedentë.

Intervistat me dhjetëra avokatë, aktivistë dhe zyrtarë aktualë e ish-zyrtarë të administratës, si dhe shqyrtimi i dokumenteve gjyqësore dhe memorandumeve të brendshme të agjencive, paraqesin një sistem emigracioni që ndryshon vazhdimisht, shpesh me shumë pak njoftim paraprak dhe, si pasojë, po shkakton konfuzion dhe po ushtron presion të jashtëzakonshëm mbi fëmijë të pambrojtur që përballen me dëbimin.

Mateo, një 3-vjeçar me një xhaketë blu dhe flokë të krehura me kujdes, ishte në gjykatë për paraqitjen e tij të parë. Kur u thirr në tavolinën e mbrojtjes, ai provoi mikrofonin, duke shkaktuar të qeshura te disa persona në sallë. Ndërsa gjykatësi fliste me avokatin e Mateos, i cili merrte pjesë në distancë, 3-vjeçari fliste dhe luante me mikrofonin.

Më vonë, gjykatësi pyeti një grup prej 15 të miturish pa avokatë: “A është kjo hera juaj e parë në gjykatën e emigracionit?”

Të gjithë u përgjigjën: “Po.”

“A dëshiron ndonjëri prej jush largim vullnetar?”, pyeti gjykatësi.

Askush nuk e ngriti dorën. Një fëmijë tjetër i zgjati duart me shaka drejt qiellit.

Fëmijët të vetëm në një sistem që po ndryshon

Një ligj federal që është në fuqi prej gati dy dekadash, Ligji për Riautorizimin e Mbrojtjes së Viktimave të Trafikimit i vitit 2008, synon të sigurojë mbrojtje për fëmijët emigrantë të pashoqëruar, përfshirë kontrollet për të përcaktuar nëse janë viktima të trafikimit njerëzor ose nëse kanë frikë të bazuar nga persekutimi në vendin e tyre të origjinës.

Por aktivistët dhe avokatët i thanë CNN-it se këto mbrojtje po minohen nën administratën Trump. Fëmijët po përballen me një proces të përshpejtuar emigracioni, përfshirë intervista për azil të riplanifikuara papritur, ndonjëherë me vetëm 24 orë njoftim, dhe gjithnjë e më shpesh pa ndihmë ligjore.

Seancat e emigracionit, të cilat më parë shpërndaheshin përgjatë disa muajve, tani po zhvillohen brenda pak ditësh ose javësh. Ndërkohë, procedurat e brendshme po ndryshojnë shpesh.

Të afërmit dhe kujdestarët e fëmijëve, ndërkohë, po përballen me pengesa shtesë në përpjekje për t’i marrë fëmijët nën kujdesin e tyre.

Daniel Gestal, zëvendësdrejtor i programit për fëmijët në Qendrën për të Drejtat e Emigrantëve “Amica”, tha se intervistat për azil dhe seancat e emigracionit për fëmijët janë përshpejtuar së fundmi.

“E kemi parë këtë nxitim gjatë dy muajve të fundit dhe ajo është përshpejtuar edhe më shumë gjatë javëve të fundit”, tha ai.

Kjo ka rëndësi për një fëmijë, çështja e të cilit mund të jetë veçanërisht komplekse. Ashtu si të rriturit, edhe fëmijët duhet të paraqesin prova për të mbështetur kërkesën e tyre për azil dhe nuk ka asnjë detyrim që ata të kenë përfaqësim ligjor gjatë gjithë procesit.

“4-vjeçarët nuk e dinë se ku janë dhe çfarë po ndodh. Ata mund të kuptojnë se po flasin me një gjykatës dhe se gjykatësi u ka kërkuar emrin, por kaq është niveli i të kuptuarit të tyre”, i tha CNN-it një aktivist që punon me fëmijë të pashoqëruar.

“Nuk kam parë kurrë kaq shumë dëbime dhe të shoh që kjo po ndodh me fëmijë që qëndrojnë aty krejtësisht vetëm”, shtoi aktivisti.

Ndërsa aktivistët dhe avokatët e emigracionit thonë se ndryshimet e bëra nga administrata Trump duket se synojnë të largojnë shpejt fëmijët emigrantë, zyrtarët e Trumpit argumentojnë se kjo bëhet në të mirë të fëmijëve, për të siguruar që ata të mos vendosen në situata të rrezikshme, dhe për të garantuar kontrolle të rrepta.

Por zyra Ekzekutive për Shqyrtimin e Emigracionit, e cila mbikëqyr sistemin e gjykatave të emigracionit në SHBA, mohoi pretendimet se çështjet po përshpejtohen.

“Shpërbërja e procesit të rregullt ligjor”

Në një ndryshim të rëndësishëm në korrik, administrata Trump lejoi të skadonte një kontratë që kishte zgjatur prej vitesh. Kontrata, me vlerë 200 milionë dollarë në vit, ishte me Qendrën për Drejtësi “Acacia”, e cila kishte nënkontraktuar 100 ofrues të shërbimeve ligjore në të gjithë SHBA-në. Së bashku, ata ofronin përfaqësim ligjor për më shumë se 20,000 fëmijë emigrantë të pashoqëruar, sipas qendrës.

Kontrata me Qendrën për Drejtësi “Acacia” financonte prezantime për njohjen e të drejtave, vlerësime ligjore dhe përfaqësim ligjor, ndër shërbime të tjera. Historikisht, jo të gjithë fëmijët e pashoqëruar kanë pasur avokatë, por në kuadër të kontratës, të gjithë merrnin orientim ligjor, konsultime dhe referime.

Në fillim të gushtit, Zyra për Zhvendosjen e Refugjatëve akordoi deri në 20 milionë dollarë për Komitetin Amerikan për Refugjatët dhe Emigrantët (USCRI), një organizatë jofitimprurëse, për të ofruar shërbime ligjore deri më 31 dhjetor. Por në javët që pasuan, avokatët dhe aktivistët deklaruan në gjykatë se avokatët e USCRI-së ose nuk ishin të pranishëm, ose nuk flisnin në mbrojtje të fëmijëve teksa ata përballeshin me gjykatën. Deklaratat u dorëzuan si pjesë e një padie në vazhdim, e cila kundërshton përpjekjen fillestare të administratës për të ndërprerë kontratën.

Në një deklaratë për CNN-in, zëdhënësja e Departamentit të Shëndetësisë dhe Shërbimeve Njerëzore (ORR), Emily Hilliard, iu referua kontratës me Komitetin Amerikan për Refugjatët dhe Emigrantët si dëshmi të angazhimit për ofrimin e shërbimeve ligjore për fëmijët.

USCRI-ja nuk iu përgjigj kërkesës për koment lidhur me pretendimet se avokatët e saj ose nuk po flisnin, ose nuk po paraqiteshin në disa nga seancat e emigracionit.

Në seancën e kësaj jave një avokat nga USCRI-ja mori pjesë me anë të një lidhje online në cilësinë e “mikut të gjykatës” për disa prej fëmijëve, përfshirë Angelin, sipas Lauren Fisher Flores, drejtoreshë ligjore në ProBar, e cila ofron shërbime ligjore për fëmijët e pashoqëruar në të gjithë Teksasin Jugor.

“Në 20 vjetët që kam punuar në këtë fushë, nuk kam parë kurrë që gjykata e emigracionit t’u heqë fëmijëve të drejtën për të kërkuar siguri dhe mbrojtje sipas ligjit”, tha Flores, e cila mori pjesë në seancë.

“Po dëshmojmë shpërbërjen e mbrojtjeve të procesit të rregullt ligjor, të cilat janë të parashikuara në ligjet tona prej dekadash. Fëmijët meritojnë më shumë sesa një sistem të përshpejtuar dëbimi”, shtoi ajo.

Ndërsa disa avokatë kanë vazhduar të përfaqësojnë klientët e tyre ekzistues, shumë prej tyre nuk mund të marrin përsipër çështje të reja ose raste shtesë për shkak të humbjes së financimit federal.

Estrella del Paso, e cila punon me të mitur të pashoqëruar në El Paso të Teksasit, e mbylli programin e saj pas skadimit të kontratës prej 200 milionë dollarësh në fund të korrikut. 13 nga 18 punonjësit që punonin në program u pushuan nga puna, sipas një deklarate gjyqësore të paraqitur nga Melissa Mari Lopez, drejtoreshë ekzekutive e “Estrella del Paso”.

“A do të jesh i sigurt?”

Në disa salla gjyqi, gjykatësit e emigracionit po u kërkojnë fëmijëve t’u përgjigjen akuzave të ngritura ndaj tyre nga Departamenti i Sigurisë Kombëtare, sipas të cilave ata duhet të dëbohen.

“Fëmijët që nuk kanë përfaqësim nuk mund ta lexojnë formularin, e aq më pak të kuptojnë se si ta plotësojnë dhe ta dorëzojnë atë. Dhe nëse nuk paraqesin një kërkesë për azil, gjykatësit urdhërojnë dëbimin e tyre”, i tha CNN-it njëri prej aktivistëve.

“Në thelb, kjo është një shkelje e plotë e procesit të rregullt ligjor për një fëmijë. Askush nuk po bën as edhe një pyetje të vetme – ‘Te kush do të shkosh? A do të jesh i sigurt?’”, shtoi aktivisti.

Mungesa ose qasja e kufizuar në shërbime ligjore mund të ndikojë ndjeshëm edhe në kërkesën e një fëmije për azil, e cila kërkon një intervistë me një zyrtar amerikan të azilit. Intervistat mund të zgjasin me orë dhe potencialisht mund të bëhen traumatike. Në mungesë të avokatëve, fëmijët hyjnë vetëm në këto intervista.

Avokatët i thanë CNN-it se fillimisht përpiqen të krijojnë një marrëdhënie besimi me fëmijën dhe më pas ta ndihmojnë të kuptojë se çfarë të presë gjatë këtyre intervistave. Flores përshkroi një intervistë ku mori pjesë muajin e kaluar me një 3-vjeçar, i cili nuk arrinte të ulej në karrige dhe përfundoi në dysheme duke vendosur fasha ngjitëse mbi mobilie dhe duke luajtur me dinosaurë, ndërsa zyrtari i azilit përpiqej t’i bënte pyetje.

Në një memorandum të shtatorit, të shqyrtuar nga CNN-i, ORR-ja u tha qendrave të strehimit se “në javët e ardhshme” Shërbimi i Shtetësisë dhe Emigracionit të SHBA-së do të kërkonte intervista virtuale me fëmijët që kërkojnë azil. Memorandumi thotë se avokati i regjistruar ose ofruesit e shërbimeve ligjore duhet të njoftohen.

USCIS (Shërbimet e Shtetësisë dhe Imigracionit të Shteteve të Bashkuara) tha në një deklaratë për CNN-in se merr lista të fëmijëve nën kujdes nga Departamenti i Shëndetësisë dhe Shërbimeve Njerëzore dhe koordinon me agjencinë për të planifikuar intervistat për ata që kanë kërkesa për azil në pritje, qoftë personalisht, qoftë përmes videokonferencës, “në varësi të asaj se cila mënyrë është më e shpejtë”.

“Pavarësisht nëse intervista ballë për ballë zhvillohet personalisht apo përmes videokonferencës, të gjithë fëmijët e pashoqëruar të huaj i nënshtrohen të njëjtit proces rigoroz verifikimi dhe kontrolli të sigurisë”, thuhej në deklaratë.

Ndërsa avokatët dhe aktivistët pranojnë se disa pjesë të procesit të emigracionit, si intervistat për azil, po merrnin shumë kohë për t’u planifikuar, ndryshimet e papritura dhe afatet e shkurtra po u shkaktojnë fëmijëve stres shtesë.

“Fëmijët e ndiejnë atë presion. Niveli i tmerrit nga dëbimi, realiteti se kjo mund të ndodhë së shpejti. Po shkakton gjithashtu ankth dhe panik te të gjithë, gjë që ndikon edhe në mënyrën se si do të paraqiten në intervistë”, tha Laura Nally, drejtoreshë e programit për fëmijët në Qendrën Amica për të Drejtat e Emigrantëve.

Fëmijë që “mbyllen në vetvete”

Në gusht, mesatarisht 1,883 fëmijë emigrantë ndodheshin nën kujdesin e HHS-së (Departamenti i Shëndetësisë dhe Shërbimeve Njerëzore i SHBA-së) sipas të dhënave federale, një shifër më e ulët se në vitet e mëparshme.

ProBar, një organizatë që ofron shërbime ligjore për fëmijët emigrantë të pashoqëruar në 17 qendra në Teksas, kishte qenë nënkontraktore e Qendrës Acacia për Drejtësi. Ajo vazhdon të ofrojë përfaqësim për klientët që kishte tashmë, por qasja te fëmijët e tjerë tani është e kufizuar.

Në një deklaratë gjyqësore, organizata përmendi rastin e një 7-vjeçari, i cili në gusht u paraqit para një gjykatësi emigracioni pa avokat dhe u urdhërua të largohej vullnetarisht nga SHBA-ja. Fëmijës iu dhanë 30 ditë kohë.

ProBar ngriti për herë të parë një linjë telefonike të quajtur “Dory”, një referencë ndaj peshkut në filmin “Finding Nemo”, i cili ndihmon në ribashkimin e babait me djalin, si një mënyrë për t’u ofruar fëmijëve nën kujdes një burim ndihme. Që nga fillimi i gushtit, ajo ka pranuar më shumë se 200 telefonata.

“Disa fëmijë shprehin emocionet e tyre, ndërsa të tjerë mbyllen në vetvete”, tha Katherine Beck, avokate në ProBar. “Është vërtet, vërtet sfiduese”.

Janë 14 punonjës që u përgjigjen telefonatave të linjës dhe që flasin me fëmijët për përvojën e tyre të ardhjes në SHBA, mbledhin informacion të përgjithshëm dhe ofrojnë udhëzime mbi procesin e emigracionit.

“Ajo që mund t’u ofrojmë është një njohuri e thellë e procesit”, tha Beck.

Shumë fëmijë po zgjedhin të largohen vullnetarisht nga Shtetet e Bashkuara dhe të kthehen në vendin e tyre të origjinës, me premtimin e një ndihme financiare prej 3,000 dollarësh, të ofruar nga Departamenti i Sigurisë Kombëtare, nëse e bëjnë këtë.