Dokumentari “Film di Stato” (“Film i Shtetit”) nën regji të Roland Sejkos, është përzgjedhur nga Shqipëria si kandidat për çmimet “Oscar” 2027, në kategorinë e filmit më të mirë ndërkombëtar.
Filmi, i realizuar mbi bazën e një pasurie të gjerë materialesh arkivore, sjell përmes imazheve të kohës një rrëfim mbi Shqipërinë gjatë periudhës së regjimit komunist dhe mënyrën se si propaganda shtetërore ndërtoi dhe përcolli imazhin e vendit.
“Film i Shtetit” i jep një rol qendror dokumenteve filmike dhe fotografike të prodhuara nga vetë strukturat shtetërore, duke i rikthyer ato në një kontekst të ri historik dhe duke ndërtuar një rrëfim mbi marrëdhënien mes propagandës, pushtetit dhe kujtesës.
Roland Sejko, regjisor dhe studiues i arkivave audiovizive, është autor i disa dokumentarëve që trajtojnë historinë shqiptare përmes materialeve arkivore. Puna e tij është përqendruar veçanërisht në dokumentimin dhe rivlerësimin e trashëgimisë filmike shqiptare.
Përzgjedhja e filmit si kandidaturë shqiptare e vendos “Filmin e Shtetit” në procesin ndërkombëtar të përzgjedhjes për edicionin e 98-të të çmimeve “Oscar”, që do të kulmojë me ceremoninë e ndarjes së çmimeve në vitin 2027.
Kandidaturat e paraqitura nga vendet përkatëse do t’i nënshtrohen procesit të përzgjedhjes nga Akademia Amerikane e Arteve dhe Shkencave të Filmit, e cila më pas do të përcaktojë filmat që do të vijojnë në fazat e mëtejshme të garës.
Kosovo tendrá dos oportunidades de ser nominado al máximo galardón de la cinematografía. "Dua", dirigida por Blerta Basholli, y "Shame and Money", dirigida por Visar Morina, son las dos películas que aspiran al Óscar. La primera es la candidata oficial del país, mientras que la segunda recibió directamente el premio en el Festival de Cine de Sundance, gracias al cambio en el reglamento de los Premios de la Academia.
Për filmin “Dua”, në korrikun e sivjetmë, ka qenë Komiteti Përzgjedhës i QKK-së – në përbërje të Kaltrina Krasniqit, kryesuese, Antoneta Kastratit, Ilir Hasanajt, Tristan Halilajt, Vullnet Sanajës – ai që ka marrë vendimin.
“Komiteti përzgjedhës e vlerësoi si veçanërisht të guximshme zgjedhjen artistike për ta rrëfyer një histori kaq komplekse përmes këndvështrimit të një të miture. Personazhi i Duas, i interpretuar me pjekuri të jashtëzakonshme nga Pinea Matoshi, sjell një performancë autentike, të besueshme dhe emocionalisht përmbajtjesore. Përmes vizionit të saj autorial, Blerta Basholli ndërton një rrëfim të ndjerë, që trajton sinqertë një periudhë të rëndësishme të historisë së Kosovës. Duke ndërthurur një perspektivë intime me temat universale të identitetit, traumës dhe rezistencës, ‘Dua’ dëshmon potencial të qartë për të rezonuar me audienca dhe juri ndërkombëtare. Andaj, Komiteti vendos unanimisht që ‘Dua’ të jetë propozimi i Kosovës për edicionin e 99-të të çmimeve ‘Oscar’”, shkruhej në njoftim. Kosova ka pasur një shkëputje trevjeçare me propozime për “Oscar” dhe një gjë e tillë qe cilësuar si humbje e ritmit.
En 2023, la entonces composición del Comité de Selección llegó a la conclusión de que no existía ninguna película que cumpliera los requisitos para ser nominada en la categoría de mejor película internacional de los Premios Óscar. En 2024, la justificación de que el Comité de Cine y Televisión de Kosovo (CCK) tenía "problemas con el correo electrónico" supuso otro revés, lo que marcó la ausencia de Kosovo en la lista de países que enviaron candidatos. Durante dos años consecutivos, figuras destacadas de Kosovo que trabajan en este ámbito reaccionaron y aconsejaron al CCK que no actuara de esa manera. El año pasado, se volvió a constatar que no existía ninguna película que cumpliera los requisitos.
Y este año, reaccionaron más rápido. Abrieron la convocatoria el 12 de junio y estuvo abierta durante dos semanas.