Apoya a TIME. Preserva la verdad.
Cultura

Un peligroso monumento en el centro de Pristina encuentra un restaurador.

“Casa residencial – Musli Hoxha”

Shteti më në fund synon të ndërhyjë në shtëpinë e ndërtuar më 1927 e që kaherë paraqet rrezik në rrugën “Luan Haradinaj” në Prishtinë. “Shtëpi banimi – Musli Hoxha” prej vitit 2024 është nën mbrojtje të përhershme

Pas pesë thirrjeve, gjendet kompania për restaurimin e monumentit që paraqet rrezik tash e një dekadë. Ministria e Kulturës është përcaktuar për punëkryesin, i cili për 120 mijë euro do ta restaurojë monumentin që ruhet si “Shtëpi banimi – Musli Hoxha”, i cili qysh në qershor të vitit 2016, bashkë me 12 asete të tjera të trashëgimisë kulturore në kryeqytet ishte futur në Listën e objekteve me rrezikshmëri të lartë. Me restaurim do t’i jepej fund mbajtjes së monumentit me shtylla e të rrethuar për shkak të rrezikshmërisë që paraqet

Me thirrjen e pestë publike për të gjetur kompani e cila do të restauronte monumentin që paraqet rrezik në qendër të Prishtinës, Ministria e Kulturës ka marrë dy oferta. Të martën është përcaktuar për njërën. Ka zgjedhur që këtë punë t’ia japë kompanisë “Toni O.P.” për 119 mijë e 862 euro. Oferta tjetër qe ajo e një grupi kompanish që financiarisht kanë aplikuar që këtë punë ta kryejnë për 118 mijë e 999 euro. Kjo ofertë është refuzuar me arsyetimin se s’është plotësuar si duhet formulari i tenderit.

Duket se epoka e qëndrimit në shtylla e monumentit “Shtëpi banimi – Musli Hoxha” është drejt fundit. Vazhdimisht ka pasur telashe pasi s’kishte operatorë ekonomikë të interesuar për të restauruar shtëpinë që është në rrugën “Luan Haradinaj” në kryeqytet. Pas dështimit të trefishtë që nëpërmjet thirrjes publike për rreth 120 mijë euro të restaurohet ndërtesa dykatëshe, Ministria në mars të këtij viti e kishte ndërruar “taktikën”. E kishte përfshirë monumentin në një tender tjetër bashkë me disa asete të tjera të trashëgimisë kulturore, duke e rritur vlerën monetare të punëve që do të kryhen. Por prapë s’kishte sukses. Janë dashur pesë thirrje që të gjendet një operator ekonomik.

Komuna e Prishtinës të martën nuk u është përgjigjur pyetjeve të KOHËS për mundësinë e restaurimit të monumentit të cilin para një dekade e ka shpallur të rrezikshëm.

Ministria e Kulturës qysh prej vitit të kaluar, pas raportimit të KOHËS, është në dijeni se për atë zonë është projektuar një shumëkatëshe. Përderisa monumenti është në shtylla, paraqet rrezik për qytetarët dhe është rrethuar, në mënyrë që qytetarët t’i shmangen kalimit afër objektit.

Qysh në qershor të vitit 2016, bashkë me 12 asete të tjera të trashëgimisë kulturore në kryeqytet ishte futur në Listën e objekteve me rrezikshmëri të lartë. E, në ditën e parë të shkurtit të vitit 2017, Komuna e Prishtinës e rrethoi me shirit duke bllokuar ecjen në afërsi të tij. Më pas ishte rrethuar edhe me llamarinë. Shiritat pas një kohe i janë hequr. Telashet me këtë monument janë të vjetra.

La familia Hoxha había insistido constantemente en que el estado encontrara una solución a su problema de vivienda. La casa, construida en 1927, no les ofrecía condiciones ni seguridad, ya que sus paredes estaban agrietadas y la fachada daba a la calle.

KOHA ha tenido conocimiento de que también existe un problema con la propiedad del edificio. Una de las herederas de la casa, profesora de la Universidad de Pristina, declaró al periódico en 2019 que no deseaba ser identificada y que no hablaría sobre la situación hasta que el caso se resolviera en los tribunales. Añadió que, si el estado tiene interés en esa casa, se debería encontrar una solución para los familiares.

«Ahora estamos esperando que el tribunal nos dé una solución», dijo. Esto se basaba en la Ley de Patrimonio Cultural. En aquel momento, el edificio solo contaba con protección temporal.

“Los objetos incluidos en la Lista del patrimonio cultural de protección temporal deben estar bajo protección temporal durante un año. El derecho a compensación por cualquier pérdida financiera se transfiere al tribunal si el objeto no está bajo protección permanente después de un año. Dicha compensación es evaluada por una comisión independiente establecida por el Consejo de Kosovo para el Patrimonio Cultural”, está escrito en el punto 6 del Artículo 3 de la Ley de Patrimonio Cultural.

Basándose en este artículo, la familia llevó el caso a los tribunales. En 2017, solicitaron al MCYS una reevaluación de la vivienda.

“Familja ka bërë kërkesë në Ministrinë e Kulturës në majin e këtij viti që të bëhet një rivlerësim i shtëpisë. Në momentin që bëhet rivlerësimi, familjes duhet t’i dorëzohen raporti dhe vendimi. Ajo është duke mbetur e listuar çdo vit dhe ne po mbesim peng. Duhet të dihet statusi i shtëpisë dhe të tregohet se çfarë do të mbërrijë Ministria e Kulturës”, kishte thënë përfaqësuesja e familjes Hoxha. Sipas saj, nëse MKRS-ja do që shtëpia të jetë monument, duhet të negociohet me familjen për një zgjidhje.

"No tenemos casa y no podemos pagar el alquiler, y la casa está en venta todos los años. Que nos digan el precio y veremos la posibilidad de venderla, ya que pagamos alquiler", dijo. Solicitó que la contactaran para hablar sobre este asunto.

Drejtori i Drejtorisë për Siguri dhe Emergjenca në Komunën e Prishtinës, Lulzim Fushtica, në qershor të vitit të kaluar i kishte thënë KOHËS se është lajm i mirë që do të ndërhyhet në këtë ndërtesë, pasi Komuna është e privuar në raste të tilla kur bëhet fjalë për asete të trashëgimisë kulturore.

“Së paku një prej shumë ndërtesave që janë nën mbrojtje dhe paraqesin rrezik është në procedurë të restaurimit. Shpresojmë që të vazhdohet edhe me monumente të tjera, si për shembull Shkolla e Parë Shqipe”, kishte thënë Fushtica. Sipas tij, monumenti “Shtëpi banimi – Musli Hoxha”, ka edhe probleme pronësore dhe është në kontest gjyqësor.  “Edhe ky aspekt ka paraqitur problem”, kishte thënë ai.

Monumenti që tash është pjesë e Listës së trashëgimisë kulturore nën mbrojtje të përhershme është i vetmi në atë zonë me këtë status. Ata që merren me trashëgimi kulturore janë të ndarë sa u përket vlerave të ndërtesës.