El castillo de Prizren reabre parcialmente sus puertas a los visitantes.

Rihapja sërish e pjesshme, është episodi i tretë i Kalasë së Prizrenit në katër muajt e fundit. “Ju njoftojmë se, nga data 7 shtator 2026, Kalaja e Prizrenit është e hapur për vizitorë nga ora 12:00. Ju informojmë gjithashtu se punimet në Kala do të vazhdojnë, për këtë arsye disa pjesë të hapësirës do të jenë të mbyllura për vizitorët”, ka njoftuar Ministria e Kulturës të martën. Këto ditë institucioni më i lartë kulturor në vend ka bërë disa ndërhyrje emergjente në Kala por pa zgjidhje të problemeve që janë pasojë e mosmirëmbajtjes

Në një hark kohor prej katër muajsh, Kalaja e Prizrenit është mbyllur pjesërisht për vizitorë, më pas është mbyllur krejtësisht dhe tash është rihapur pjesërisht. Se kur do të hapet plotësisht, nuk dihet. Por një gjë dihet me siguri të plotë: monumenti ku janë investuar mbi një milion euro dhe një prej aseteve më të vizituara në vend ka degraduar me të madhe shkaku i mungesës së mirëmbajtjes viteve të fundit. 

Ministria e Kulturës të martën ka lëshuar njoftimin e radhës në raport me Kalanë e Prizrenit. 

“Ju njoftojmë se, nga data 7 shtator 2026, Kalaja e Prizrenit është e hapur për vizitorë nga ora 12:00. Ju informojmë gjithashtu se punimet në Kala do të vazhdojnë, për këtë arsye disa pjesë të hapësirës do të jenë të mbyllura për vizitorët. Ju lutemi të respektoni shenjat orientuese dhe kufizimet e vendosura gjatë vizitës”, shkruhet në njoftim. 

Këto ditë institucioni më i lartë kulturor në vend ka bërë disa ndërhyrje emergjente në Kala. Problemet janë tejet më të thella, por se kur do të ketë ndërhyrje përmbajtjesore, s’di ta thotë Ministria e Kulturës. E, Instituti Arkeologjik s’thotë gjë pasi komunikimi është centralizuar nga MKT-ja. Tash, arkeologët – shumica doktorë shkencash – presin që politika t’i vizitojë vendpunishtet, t’i komentojë e t’i prezantojë për publik gjetjet, restaurimet apo çfarëdo tjetër. Ata duhet të marrin leje për deklarime dhe ato t’iu miratohen nga eprorët. Në këtë kundërtën, shqiptohen masa disiplinore. 

Ndërhyrja emergjente në Kala ka nisur në fundgushtin e sivjetmë kur edhe u njoftua se Kalaja është mbyllur tërësisht për vizitorë. Tenderi për ndërhyrje është dhënë në fund të korrikut.

“Masat emergjente në Kalanë e Prizrenit dhe Kalanë e Novobërdës” mban titullin thirrja, për të cilën kishte aplikuar vetëm një kompani dhe është zgjedhur që t’i kryejë punimet me 110 mijë e 820 euro. Prej tyre, shumica e mjeteve, mbi 80 mijë euro, investohen në Kalanë e Prizrenit, e intervenimi në Novobërdë është krejt i thjeshtë – çështje tabelash.

Në Kalanë e Prizrenit synohej pastrimi i terrenit, rrethojat mbrojtëse, kamerat e jashtme e të brendshme, centrali i monitorimit, zërimi, lëndët këmbësore për vizitorë, riprodhimi dhe montimi i dyshemeve të shtigjeve të drunjta, rregullimi i tabelave informuese, riprodhimi dhe montimi i karrigeve në amfiteatër dhe zhvendosja e tualeteve nga hapësira brenda mureve rrethuese në atë të jashtme. Sipas MKT-së ndërhyrja vazhdon edhe në ditët e ardhshme. 

Pero los problemas del Castillo son mucho más graves. Así lo ha constatado la propia Comisión, cuyo informe ha llevado al Ministerio a decidir cerrar algunas zonas a los visitantes. La Comisión ha recomendado una intervención urgente.

“Asegurar los segmentos de muro debilitados mediante soportes temporales; limpiar las juntas vacías y rellenarlas con el mortero original; restringir de inmediato el acceso de los visitantes a las zonas que suponen un riesgo; planificar urgentemente un programa completo de conservación y restauración; instalar vallas metálicas como medidas temporales para proteger a los visitantes; instalar cámaras de seguridad, iluminación y señalización de peligro”, reza el informe elaborado por empleados del Instituto Arqueológico de Kosovo, el Instituto para la Protección de los Monumentos de Kosovo y el Centro Regional del Patrimonio Cultural de Prizren.

Según el informe elaborado por Veron Tara, Caner Tatar, Elvis Shala, Sara Sylejmani, Jusuf Xhibo y Besar Grazhda, se ha observado que en los altos muros circundantes el mortero aglutinante a base de cal ha perdido gran parte de su estabilidad debido a las inclemencias atmosféricas y a la filtración de agua en el interior del muro desde diversos puntos. Como consecuencia, se han incrementado las grietas en los muros, se han producido pérdidas de material en los rellenos internos y en algunas zonas se han detectado desprendimientos de piedras. Se ha constatado que los espacios creados han provocado derrumbes parciales en algunos segmentos y que el proceso de degradación continúa.

Në pyetjet e KOHËS se përse në Kala s’ka ndërhyrje më përmbajtjesore,  Ministria e Kulturës ka sqaruar se Kalaja e Prizrenit tashmë ka hyrë në fazën e hartimit të detyrës projektuese për përgatitjen e projektit të restaurimit dhe konservimit. Sipas MKT-së, ky projekt do të trajtojë në mënyrë gjithëpërfshirëse tërë hapësirën e Kalasë dhe nuk do të kufizohet vetëm në pjesët që aktualisht paraqesin nevojë për intervenim emergjent.

«Dado que la elaboración, aprobación e implementación de un proyecto de esta envergadura requiere tiempo y debe realizarse conforme a las normas profesionales para la conservación del patrimonio cultural, se ha considerado necesario adoptar medidas provisionales para aumentar la seguridad de los visitantes y mejorar las condiciones de la visita hasta su puesta en marcha», reza la respuesta. Según el MKT, por este motivo, el actual procedimiento de contratación prevé intervenciones de carácter protector y funcional, como la instalación de vallas de protección, un sistema de cámaras de seguridad, iluminación, la adecuación de senderos, instalaciones sanitarias y otros elementos necesarios para la gestión segura del recinto.

Sa u përket pjesëve ku vërehen dëmtime, sipas përgjigjeve, ato do të trajtohen në kuadër të projektit të restaurimit dhe konservimit, i cili do të ofrojë zgjidhje të plota dhe të qëndrueshme në përputhje me parimet e ruajtjes së monumenteve të trashëgimisë kulturore.

En 2014, la Embajada de Estados Unidos en Kosovo, a través del Fondo del Embajador para el Patrimonio Cultural, invirtió 700 mil dólares en el monumento. Según datos institucionales, durante los meses de verano recibe hasta 5 mil visitantes diarios. En lo que va del año, de acuerdo con la Ley de Presupuesto, se han gastado 1.117.000 euros.