Boshnjakët i janë drejtuar të dielën qendrave të votimit në zgjedhjet që mund të ndikojnë në përpjekjet e vendit për anëtarësim në Bashkimin Evropian dhe në ndikimin që Shtetet e Bashkuara dhe Rusia kërkojnë të kenë mbi këtë vend të vogël ballkanik, raporton agjencia “Reuters”.
Votuesit po votojnë për presidencën qendrore trepalëshe të vendit dhe parlamentin kombëtar, krahas zgjedhjeve për parlamentet rajonale në dy entitetet e tij federale.
Pakënaqësia e votuesve është rritur për shkak të ngadalësimit ekonomik, ritmit të ngadaltë të bisedimeve për anëtarësimin në BE dhe një krize të vazhdueshme politike, në të cilën partitë dominuese me bazë etnike nga dy entitetet kanë penguar vazhdimisht vendimmarrjen e qeverisë së dobët qendrore që i lidh ato.
Bosnja, e cila ka pasur vështirësi të rimëkëmbet nga lufta e përgjakshme e viteve 1992-95, siguroi statusin e vendit kandidat për në BE në dhjetor 2022 dhe dritën jeshile për t’i hapur negociatat e anëtarësimit në vitin 2024. Negociatat konkrete nuk kanë filluar, sepse liderët politikë vendas ende nuk kanë miratuar kërkesat kryesore, si forcimi i mbikëqyrjes gjyqësore dhe miratimi i ligjeve kundër korrupsionit.
Rezultatet paraprake pritet të publikohen nga Komisioni Qendror i Zgjedhjeve pasi qendrat e votimit të mbyllen në orën 19:00 të dielën.
Lufta në Bosnje përfundoi në vitin 1995 me marrëveshjen e paqes të Daytonit, të ndërmjetësuar nga SHBA-ja, e cila e la vendin të ndarë përgjatë vijave etnike në Republikën Srpska të dominuar nga serbët dhe Federatën e Bosnjës dhe Hercegovinës të përbërë nga boshnjakët dhe kroatët — të lidhura përmes qeverisë qendrore dhe presidencës trepalëshe.
Shumë votues në vendin me 3.4 milionë banorë thonë se duan të largohen nga retorika përçarëse, por politika duket se ka ngecur.
Dushan Cvijiq, një pensionist 76-vjeçar nga Banja Luka, qyteti më i madh i entitetit Republika Srpska, tha se politikat e qeverisë kanë dështuar.
“Ajo që është bërë deri tani ka qenë e pamjaftueshme. Njerëzit po përballen me vështirësi; jeta është shumë e vështirë. Ka mënyra për ta përmirësuar ..., nëse gjërat bëhen me ndershmëri, për t’u dhënë njerëzve një jetë dinjitoze,” tha Cvijiq.
Zgjedhjet përballin partitë rivale etnike — SDA-në boshnjake, SNSD-në serbe dhe HDZ BiH-në kroate — me koalicione opozitare shumëetnike të udhëhequra nga Partia Socialdemokrate.
Nëse partitë me bazë etnike dalin fituese dhe vazhdojnë përplasjet e tyre brenda qeverisë qendrore, e cila do të ishte institucioni që përfundimisht do të anëtarësohej zyrtarisht në BE, përparimi drejt anëtarësimit ka gjasa të ngecë edhe më tej.
Në kryeqytetin Sarajevë, Ismar Garasljeviq, një mësues 51-vjeçar, tha: “Më shumë se 30 vjet pas luftës, situata është ende e njëjtë; po flasim për nacionalizëm ... Të njëjtat fytyra, e njëjta histori, vazhdimisht”.
Të dielën, votuesit u përballën me fletëvotime të ridizenjuara, së bashku me identifikimin e ri biometrik të votuesve dhe skanerë elektronikë, të prezantuar për të frenuar mashtrimin në votime.
Fuqitë e mëdha kanë kërkuar prej kohësh ndikim mbi Bosnjën. BE-ja po kërkon të zgjerojë anëtarësimin e saj në të gjithë Ballkanin, përfshirë Bosnjën, por Rusia po e ngadalëson këtë proces, duke ruajtur mbështetjen e saj për Republika Srpskan.
SHBA-ja gjithashtu ka kërkuar ta rrisë ndikimin dhe dëshiron të shtyjë përpara një projekt tubacioni prej 1.5 miliardë dollarësh për importimin e gazit natyror të lëngshëm nga SHBA-ja, i cili do të menaxhohet nga një kompani me lidhje me administratën Trump, por BE-ja paralajmëroi se përzgjedhja e kompanisë i mungonte transparenca konkurruese.
Washingtoni gjithashtu është përplasur me Brukselin lidhur me rolin e Përfaqësuesit të Lartë ndërkombëtar, i cili, sipas dispozitave të marrëveshjes së Daytonit, zbaton ligjet. Christian Schmidt, një ish-ministër i qeverisë gjermane, dha dorëheqjen në maj nën presionin e SHBA-së.