The Ibar River should bring water, not nationalist politics

Ibri është një çështje reale e sigurisë ujore dhe energjetike të Kosovës. Por përplasja politike rreth tij tregon edhe një herë se sa lehtë narrativat nacionaliste mund të mbizotërojnë mbi faktet, ligjin dhe realitetin politik. Rajoni ka shpenzuar shumë nga historia e tij duke e shndërruar gjeografinë në mitologji. Këtë herë, lumi duhet thjesht të lejohet të bartë ujë

Përplasja e fundit rreth lumit Ibër tregon se sa shpejt një çështje reale e sigurisë në Ballkanin Perëndimor mund të shndërrohet në një përplasje narrativash nacionaliste. Kur presidenti serb, Aleksandar Vuçiq, njoftoi se ekspertët po shqyrtonin mundësinë e ndryshimit të rrjedhës së Ibrit, duke e lidhur këtë ide me trajtimin e serbëve në Kosovë, çështja menjëherë doli përtej menaxhimit të ujërave.

The Ibri and the Ujman reservoir are vital for Kosovo’s water supply, agriculture, industry and energy system. Any serious intervention in this system would therefore have implications for national security and not just for hydrology. That is precisely why Belgrade’s statement deserved a strong response. Water cannot be turned into an instrument of political punishment. However, the debate quickly shifted elsewhere.

What started as a water issue has turned into a discussion about “Kosovo and Metohija,” “Greater Albania,” Resolution 1244, and competing versions of history and sovereignty. This shift in the debate is politically convenient for Serbia, because it obscures the central question: can an intervention upstream of a river be treated as a purely internal matter if it creates significant consequences downstream, in Kosovo? The answer is clearly no.

International water principles and laws are based on the recognition that rivers do not respect political narratives. Their management requires cooperation, consultation, and the prevention of significant transboundary damage. Serbia is right to say that Albania is not a riparian state of the Ibar. But this does not make a measure affecting Kosovo a purely internal matter for Serbia.

Kosovo’s initial response was, therefore, strategically sound. Pristina treated the issue primarily as a problem of water security, critical infrastructure, energy security, and international norms, rather than immediately engaging in a historical clash with Serbia. Facts, law, and technical evidence constitute a stronger argument than nationalist rhetoric.

The same lesson deserves attention in Tirana. Albania has every legitimate reason to support Kosovo. Its security, international standing, and the consolidation of its statehood are strategic interests for Albania and the region. But support should strengthen Kosovo’s voice, not replace it. The rapid escalation of the Ibar issue into a direct political exchange between Tirana and Belgrade created precisely the terrain on which Serbian diplomacy feels most comfortable.
Diskutimi u zhvendos nga siguria ujore te “Shqipëria e Madhe”, pretendimet territoriale dhe pakënaqësitë historike. Ky ndryshim nuk i shërbeu domosdoshmërisht Kosovës. Këtu ka një problem më të gjerë. Politika e jashtme shqiptare ka shfaqur herë pas here atë që mund të quhet një politikë e jashtme proxy ndaj Kosovës, duke përdorur çështje që në thelb u përkasin Kosovës dhe institucioneve të saj për të projektuar lidership rajonal, për të dëshmuar dobinë e saj ndaj kryeqyteteve perëndimore dhe, potencialisht, për ta shndërruar këtë dukshmëri në kapital politik afatshkurtër për interesa afatshkurtra të pushtetit brenda vendit.

The problem begins when support for Kosovo turns into the use of Kosovo. This trend is not new. Tirana has repeatedly behaved as if reconciliation between Albanians and Serbs were primarily an issue between Albania and Serbia, when the real equation for peace is between Kosovo and Serbia. This has produced a paternalistic tendency to speak on behalf of Kosovo, to represent it, or to position Tirana as a mediator in matters that primarily concern Pristina. The episode of 2023 remains a significant example.

Në një moment të ndjeshëm në marrëdhëniet ndërmjet Prishtinës dhe Beogradit, kryeministri Edi Rama njoftoi se i kishte dërguar presidentit francez, Emmanuel Macron, dhe kancelarit gjerman, Olaf Scholz, një draftstatut për Asociacionin e Komunave me Shumicë Serbe në Kosovë. Autoritetet e vetë Kosovës nuk e kishin parë dokumentin përpara se ai t’u paraqitej dy udhëheqësve evropianë.
Pavarësisht meritave të mundshme të propozimit, paraqitja ndërkombëtare e një dokumenti që prek rendin kushtetues të Kosovës, pa konsultim paraprak me Prishtinën, ilustronte pikërisht problemin. Herë pas here, establishmenti politik shqiptar duket se harron një realitet themelor dhe sillet sikur Kosova të ishte një krahinë autonome e Shqipërisë dhe jo një shtet i pavarur.

Shqipëria dhe Kosova janë në një bashkëpunimin të natyrshëm dhe të domosdoshëm. Por ato nuk i japin Tiranës të drejtën të zëvendësojë Prishtinën. Në të vërtetë, një politikë e paraqitur si mbështetje, kur çohet tepër larg, mund të dobësojë institucionet e vetë Kosovës dhe të krijojë përshtypjen se ajo ka nevojë të përfaqësohet nga Shqipëria. Kjo bie ndesh me një nga arritjet më të rëndësishme politike të dy dekadave të fundit: konsolidimin e Kosovës si shtet i pavarur, jo si një shtojcë e Shqipërisë dhe jo si një çështje e pazgjidhur kombëtare shqiptare.

The relationship between Tirana and Pristina is, therefore, stronger when understood as a relationship between two independent states with extremely close ties, not as a relationship between a political center and a dependent periphery. The international reaction to the Ibar issue was significantly more restrained. The European Union put the issue back in the framework of normalization between Kosovo and Serbia, Washington emphasized that normalization is necessary for peace and stability in the Western Balkans, while Germany similarly warned that statements about changing the course of the Ibar do not contribute to this objective.

There is little evidence that this clash itself heralds an imminent conflict. Rather, it is another example of how unresolved relations between Kosovo and Serbia can turn even technical issues into disputes over history, identity, and sovereignty. The Ibri is a real issue of Kosovo’s water and energy security. But the political clash over it shows once again how easily nationalist narratives can prevail over facts, law, and political reality. The region has spent much of its history turning geography into mythology. This time, the river should simply be allowed to carry water.

(Autori udhëheq Institutin Shqiptar për Marrëdhënie Ndërkombëtare)