Një hetim i publikuar nga BBC Panorama, në bashkëpunim me Byronë e Gazetarisë Hulumtuese, ka zbuluar prova që ngrenë dyshime serioze për përdorimin e dokumenteve të falsifikuara në administrimin e pasurisë së miliarderit rus Roman Abramovich.
Sipas dokumenteve të rrjedhura, ndryshimet në regjistrat financiarë dyshohet se kanë shërbyer për të fshehur asete me vlerë qindra milionë dollarë dhe për të shmangur pagesën e miliona dollarëve në taksa.
Në fokus të hetimit është Deloitte në Qipro, e cila, sipas BBC-së, ka miratuar pasqyra financiare që paraqisnin një pamje çorientuese të pasurisë së kompanive të lidhura me Abramovichin. Dokumentet sugjerojnë gjithashtu se firma mund të ketë dhënë këshilla për një skemë që përfshinte ndryshimin e të dhënave financiare për të shmangur detyrimet tatimore.
Një prej rasteve kryesore të identifikuara nga hetimi lidhet me kompaninë Amiscan Investments, të regjistruar në Qipro. Dokumentet financiare për vitin 2003 përfshinin pasuri luksoze me vlerë 672 milionë dollarë, mes tyre rezidenca, apartamente, helikopterë, avionë privatë dhe jahte.
Në mesin e aseteve ishte edhe jahti Pelorus, me vlerë 147.5 milionë dollarë.
Në vitin 2006, kur një ligj i ri në Qipro kërkonte publikimin e pasqyrave financiare të kompanive, bashkëpunëtorët e Abramovichit dhe firma MeritServus, e cila administronte një rrjet kompanish jashtë vendit (offshore), hartuan një plan për transferimin e aseteve te kompania mëmë në Ishujt e Virgjër Britanikë.
Kur llogaritë u miratuan në vitin 2006, nga bilanci i Amiscan Investments ishin zhdukur asetet luksoze me vlerë 672 milionë dollarë, duke lënë të regjistruara vetëm 75 mijë dollarë pasuri.
Profesori i kontabilitetit në Universitetin e Sheffieldit, Lord Sikka, e cilësoi paraqitjen e pasaktë të datave të transaksioneve dhe mospublikimin e pasqyrave të vërteta financiare si shkelje të detyrimeve ligjore.
Hetimi zbuloi edhe një rast tjetër, që lidhet me kompaninë Kravin Investments, e cila në vitin 2003 kishte afro dy miliardë dollarë në llogaritë bankare.
Sipas dokumenteve, kompania përfitonte të ardhura të konsiderueshme nga interesat bankare, të cilat mund të ishin objekt i tatimit në Qipro. Megjithatë, këshilltarët financiarë dyshohet se hartuan një skemë për ta paraqitur kompaninë sikur vetëm administronte dhe investonte fondet në emër të një kompanie mëmë të regjistruar në Ishujt e Virgjër Britanikë.
Në një email të gushtit 2005, MeritServus informonte bashkëpunëtorët rusë të Abramovich se, pas një takimi me Deloitte, ishte hartuar një plan që kërkonte ndryshimin e pasqyrave financiare dhe të regjistrave kontabël për vitet 2003 dhe 2004. Një muaj më vonë, një bashkëpunëtor në Rusi u përgjigj se ishte dakord.
Më pas, sipas hetimit, u krijuan dokumente të datuara prapa, të cilat paraqisnin në mënyrë të rreme pronësinë e fondeve. Një email i Deloittes i shtatorit 2005 përmendte nevojën për ndryshime në gjendjet bankare, të ardhurat nga interesat dhe llogaritë e fitimit dhe humbjes.
Avokati Andrew Mitchell KC, ekspert i së drejtës së shërbimeve financiare, tha për BBC Panorama se provat tregonin një skemë të qartë të shmangies së tatimit.
“Nëse kjo do të kishte ndodhur në Angli dhe shumat do të ishin në miliona, autoriteti britanik i të ardhurave dhe doganave do të shqyrtonte mundësinë e ndjekjes penale”, deklaroi ai.
Një tjetër pjesë e hetimit lidhet me kompaninë Electus Investments në Qipro, përmes së cilës administrohej një pasuri biznesi me vlerë mbi 10 miliardë dollarë.
Sipas dokumenteve të rrjedhura, MeritServus përdori një kompani tjetër me të njëjtin emër, të regjistruar në Ishujt e Virgjër Britanikë, për të krijuar përshtypjen se pasuria i përkiste kësaj të fundit që prej nëntorit 2003.
Sipas BBC-së, këto dokumente krijonin përshtypjen se miliardat e Abramovich nuk i përkisnin kompanisë që i kishte administruar më parë.
Andrew Mitchell paralajmëroi se rasti ngre pikëpyetje serioze për rolin e profesionistëve financiarë dhe ligjorë që mund të jenë të gatshëm të shkelin rregullat e profesionit përmes krijimit të dokumentacionit të rremë.
Roman Abramovich ishte për gati dy dekada një nga oligarkët rusë më të njohur në Britani. Ai bleu klubin e futbollit Chelsea në vitin 2003 dhe financoi një periudhë të suksesshme të historisë së tij.
Pas pushtimit në shkallë të plotë të Ukrainës nga Rusia në vitin 2022, qeveria britanike e sanksionoi Abramovichin, duke e konsideruar të lidhur me presidentin rus Vladimir Putin. Ai u detyrua të shiste klubin londinez.
Hetimi i fundit bazohet në mijëra dokumente të rrjedhura që hedhin dritë mbi financat e Abramovichit dhe rrjetin e kompanive offshore të administruara nga Qiproja në periudhën 1995–2022. Materialet janë pjesë e projektit investigativ ndërkombëtar “Cyprus Confidential”, të publikuar nga një konsorcium mediash dhe organizatash gazetarie investigative.
Avokatët e Roman Abramovichit deklaruan se klienti i tyre mohon të ketë shmangur tatimet apo të ketë fshehur pasurinë.
Ata shtuan se Abramovich nuk ishte i përfshirë në administrimin e përditshëm të kompanive dhe se mbështetja te këshillat e profesionistëve ishte plotësisht e ligjshme.