“Ata që kanë plaçkitur do të duhet të paguajnë për dëmet, ndërsa ata që janë përpjekur ta rrëzojnë Republikën do të mbahen përgjegjës”, tha Macron në një fjalim televiziv drejtuar kombit.
Presidenti francez, Emmanuel Macron, shprehu të dielën “zemërimin” e publikut dhe “turpin” për trazirat dhe plaçkitjet gjatë protestave mbarëkombëtare kundër rritjes së kostos së jetesës dhe kushteve të këqija në shkolla. Të paktën 2.400 persona janë arrestuar.
Macron iu bashkua zyrtarëve të tjerë qeveritarë duke fajësuar aktivistët e së majtës ekstreme për një pjesë të madhe të dhunës, duke i akuzuar se sulmuan policinë dhe ndërtesat publike për të nxitur kaos.
“Ata që kanë plaçkitur do të duhet të paguajnë për dëmet, ndërsa ata që janë përpjekur ta rrëzojnë Republikën do të mbahen përgjegjës”, tha Macron në një fjalim televiziv drejtuar kombit.
Ai dënoi “dhunën e pakontrolluar” nga “elementë kryengritës të grupeve radikale të së majtës ekstreme, të cilëve iu bashkuan shumë kriminelë”.
Më herët, Macron mbajti një takim urgjent me zyrtarë të lartë qeveritarë, një ditë pasi grupe personash të maskuar u vunë zjarrin dhe sulmuan ndërtesat e bashkive në disa qytete. Ai tha se kishte udhëzuar prefektët të bashkëpunonin me kryetarët e bashkive për t’i mbrojtur ndërtesat publike dhe bizneset gjatë javëve të ardhshme, përfshirë edhe ndalimin e protestave kur kjo të jetë e nevojshme.
Flakët përfshinë objektin komunal historik të shekullit XIX në qytetin e Limoges, në Francën qendrore, duke shkaktuar shembjen e çatisë dhe duke e çuar ndërtesën pothuajse drejt shkatërrimit të plotë.
Në Paris, qindra protestues u mblodhën sërish të dielën në Sheshin e Republikës, në prani të një numri të madh policësh. Policia përdori gaz lotsjellës, ndërsa tensionet shpërthyen herë pas here në lagje, ku grupe të vogla njerëzish u përpoqën t’u vinin flakën biçikletave dhe koshave të mbeturinave.
“E drejta për të protestuar është një e drejtë themelore. Nxitja e qëllimshme dhe kolektive e çrregullimit përmes dhunës nuk është”, shkroi në X ministri i Brendshëm, Laurent Nuñez, duke iu referuar plaçkitjes së qindra bizneseve në të gjithë vendin.
Autoritetet vlerësuan se në marshimet e së shtunës morën pjesë rreth 550.000 persona, ndërsa organizatorët thanë se numri ishte 800.000. Demonstruesit iu përgjigjën thirrjeve të një sindikate të punëtorëve, organizatave studentore dhe aktivistëve që shpresojnë të ringjallin lëvizjen e “jelekëve të verdhë”, e cila u shfaq në vitin 2018 për të protestuar kundër padrejtësive sociale.
Protestat masive në Francë shpesh shoqërohen me dhunë e çojnë në përleshje me policinë. Numri i arrestimeve i raportuar të dielën iu afrua shifrës prej gati 2.000 personash të arrestuar në mbarë vendin brenda një dite gjatë protestave të “jelekëve të verdhë” në dhjetor të vitit 2018.
Policia e Parisit tha se një person kishte vdekur nga sulmi në zemër, pa dhënë hollësi të tjera. Prokuroria e Parisit bëri të ditur se kishte nisur hetimet.
Të dielën, zona përreth Sheshit të Republikës në Paris ishte e mbushur me kalldrëm të shkëputur, vitrina të thyera dhe xhama të thyer. Plaçkitje dhe dëmtime u raportuan edhe në zona të tjera turistike dhe tregtare.
Policia e Parisit tha se në rajonin e kryeqytetit ishin arrestuar 855 persona. Prokurorët thanë se 557 prej tyre vazhdonin të mbaheshin në paraburgim policor.
Udhëheqësit politikë shkëmbyen akuza për dhunën e së shtunës, në prag të zgjedhjeve presidenciale të pranverës së ardhshme.
Udhëheqësja e së djathtës ekstreme dhe kandidatja e mundshme për presidente, Marine Le Pen, kritikoi qeverinë centriste të Macronit, duke e cilësuar atë si “të rraskapitur, të çorientuar dhe në dukje të paaftë të bëjë diçka tjetër përveçse të komentojë pafuqinë e vet”, në një video të publikuar në rrjetet sociale.
Kandidati i së majtës ekstreme, Jean-Luc Mélenchon, akuzoi kryeministrin Sébastien Lecornu se po “luan me zjarrin”, duke pretenduar se “duke u mbështetur te përkeqësimi i situatës, ju keni arritur vetëm t’i bashkoni të gjithë të rinjtë dhe sindikatat e punëtorëve”.
Mélenchon, i cili iu bashkua marshimit në Paris të shtunën, këmbënguli se “mesazhi im është i qartë: ata që ndajnë luftën tonë nuk kanë punë me plaçkitjet apo shkatërrimet”.
Presidenti amerikan, Donald Trump, publikoi në platformën e tij Truth Social mesazhin “Franca po digjet!”, duke e lidhur me sa duket trazirat me “imigracionin e njerëzve nga një botë krejtësisht tjetër”.
“Mbyllni kufijtë dhe merrni situatën nën kontroll, para se të jetë tepër vonë!”, shkroi ai.
Autoritetet dhe policia franceze nuk e kanë lidhur imigracionin me trazirat. Duke folur për personat që shkaktojnë probleme, Macron pyeti: “Si mund t’ia bëjnë francezët këtë Francës?”
Qindra biznese u plaçkitën në të gjithë vendin.
“Përmasat e dëmeve janë të konsiderueshme dhe të paprecedenta”, shkroi në një letër të hapur kryetari i Bashkisë së Parisit, Emmanuel Grégoire.
“Parisi është qytet i lirive, debatit dhe demonstratave. Kështu duhet të mbetet. Por duhet të jetë gjithashtu një qytet ku të gjithë mund të punojnë dhe të drejtojnë një biznes në mënyrë të sigurt”, shkroi ai.
Kryetarët e bashkive të Parisit, Marsejës dhe Lionit, tri qytetet më të mëdha të Francës, kërkuan një takim me kryeministrin në ditët në vijim, “duke pasur parasysh përmasat e dëmeve dhe seriozitetin e situatës”.
Në Marsejë, disa protestues hynë për pak kohë me forcë në hollin e bashkisë, ndërsa një grup personash me kapuçë dhe maska dëmtuan një stacion policie. Në Lion, shpërtheu një zjarr brenda një zyre turistike.
Në Limoges, ndërtesa e bashkisë u shkatërrua nga flakët pasi “persona radikalë që shkaktojnë trazira” hynë me forcë brenda, ndërkohë që në ndërtesë ndodheshin zyrtarë të zgjedhur, punonjës, personel sigurie dhe pjesëtarë të publikut, tha prefekti i Haute-Vienne, Maurice Barate.
“Ata i vunë qëllimisht zjarrin ndërtesës. Është një akt jashtëzakonisht i rëndë dhe i papërshkrueshëm”, tha ai.
Në Francën lindore, prokuroria e Mulhouse-it tha se kishte nisur një hetim pasi një vajzë 17-vjeçare u plagos gjatë protestave dhe humbi njërin sy. Të shtunën, ishte hapur një tjetër hetim pasi një protestues i ri humbi njërën dorë në Saint-Étienne.
Këto lëndime vijnë në një kohë kur policia po përballet me kritika të forta për përdorimin e granatave dhe armëve të tjera për kontrollin e trazirave gjatë demonstratave të fundit.