Ushtruesja e detyrës së presidentes, Albulena Haxhiu, ka ftuar liderët e partive politike në një takim, të cilin e ka cilësuar si konsultativ për formimin e institucioneve, me fokus te zgjedhja e një presidenti konsensual. Kërkesë të njëjtë ka bërë edhe kryetari i Vetëvendosjes, Albin Kurti, që gjatë të premtes tha se duhet të nisin diskutimet për çështjen e presidentit. Ndërsa në krahun tjetër, partitë opozitare kanë përsëritur edhe të premten kërkesën për konstituim të sa më të shpejtë të legjislaturës së 11-të të Kuvendit.
Në ftesën që Haxhiu ua ka dërguar udhëheqësve partiakë thuhet se takimi i kërkuar për të martën (18 gusht) po ftohet për të biseduar për zhvillimet aktuale, politike dhe institucionale. Sipas thirrjes, “takimi synon të kontribuojë në dialogun politik dhe institucional, për tejkalimin e situatës aktuale dhe funksionalizimin e institucioneve”. Ftesa është për takim të përbashkët.
Deri në mbrëmjen e së premtes, nuk ka pasur reagim publik nga partitë tjera për këtë ftesë.
Edhe kryeministri në detyrë, Albin Kurti, ka pasur thirrje të njëjtë. Ai ka thënë se partitë duhet të nisin diskutimet për presidentin e pastaj të bëhet vazhdimi i seancës konstituive të Kuvendit.
“Zgjedhja e kryetarit të Kuvendit, formimi i Qeverisë nuk janë sfida. Sfidë është zgjedhja e presidentit. Prandaj duhet të merremi vesh. Jemi të gatshëm të bëjmë diskutime shteruese për emrat që mund t’ia japim nënshkrimet dhe të kandidojnë”, ka deklaruar Kurti, teksa ka përshëndetur qëndrimin e ri të Lidhjes Demokratike të Kosovës për t’u angazhuar rreth zgjidhjes së presidentit jopartiak e konsensual. Kurti tutje ka thënë se duhet të ketë takime edhe me partitë tjera, Partinë Demokratike dhe Aleancën, që të flitet me emra direkt e “të mos humbim kohë”.
Mundësinë e një takimi nuk e ka përjashtuar deputetja e Lidhjes Demokratike të Kosovës, Jehona Lushaku. Ajo ka thënë se partia e saj e ka konfirmuar gatishmërinë për të diskutuar për postin e presidentit. Megjithatë në LDK pas tërheqjes nga kërkesa për president, kanë thënë se më nuk ka arsye të ketë vonesa për konstituim.
Ndërkaq nga foltorja e Kuvendit, të premten deputetë të dy partive të tjera opozitare, Partisë Demokratike dhe Aleancës, kanë përsëritur thirrjen që konstituimi nuk duhet të zvarritet më e pastaj të mund të ecet me pikat tjera.
“Albin Kurti po e mban peng shtetin e Kosovës. Pa e rikthyer Kushtetutshmërinë, pa e rikthyer rendin kushtetues, me ne nuk mund të flitet për asgjë tjetër”, ka deklaruar kryetari i PDK-së, Bedri Hamza.
Ai nuk ka dhënë sinjale se mund të ketë përafrim me Kurtin. “Zoti Kurti nuk do bashkëpunim, nuk do partneritet, do nënshtrim. Partia Demokratike e Kosovës, bazuar në gjithë këto fakte, ka ardhur në qëndrimin e saj, i cili është i qartë, është i drejtë, është zëri i faktit. Ne do ta luajmë rolin tonë në Kuvendin e Republikës së Kosovës si parti opozitare me kritika, me alternativa, po edhe me përkrahje, çështje të rëndësishme për interesin e vendit. Edhe marrëveshjet financiare ndërkombëtare, edhe tema tjera të cilat janë në dobi dhe në interes të Kosovës dhe qytetarëve të vendit”, është shprehur ai.
E deputeti i Aleancës, Burim Ramadani, ka thënë se shtyrja e formimit të institucioneve po çon në vakum shtetëror. Ai ka theksuar se ky vakum e rrezikon edhe sigurinë kombëtare.
"Kosovo and this Assembly should be functional to address the topics separately, including the threat with the flow of the Ibar, because there is no one to address it, even for the high prices. All they are doing is running away from this Assembly, the establishment of institutions. This situation is not only not normal, but it is entering a state institutional vacuum. We will not allow it, we have an obligation not to allow the vacuum," declared Ramadani.
Zhvillimet pasuan ndryshimin e qëndrimit të LDK-së, për negociatat me Vetëvendosjen. Partia e tretë më e madhe në vend të enjten njoftoi se ka hequr dorë nga partneriteti potencial për bashkëqeverisje me Vetëvendosjen dhe ka bërë thirrje për kandidatura konsensuale për president. LDK-ja ishte partia e vetme që negocioi me Vetëvendosjen. Dy partitë tjera, Partia Demokratike dhe Aleanca refuzuan takimet me kryetarin e VV-së, Albin Kurti. LDK-ja në vazhdimësi ka bërë thirrje që të ketë “balancë pushtetesh” duke kërkuar postin e presidentit në negociatat me Vetëvendosjen. Por Kurti e pati vlerësuar kërkesën si “diskrepancë të madhe” me rezultatin zgjedhor të LDK-së më 7 qershor. Partia e Abdixhikut i ka siguruar 18 ulëse në Kuvend, pasi sërish doli parti e tretë.
Kurti's Vetevendosje party has 53 MPs in the Assembly. Only with minority votes can it form a majority for the Government and the Assembly. But for the post of president, at least 80 MPs must be present in the hall in the first two rounds of voting.
Last Friday was the deadline defined by the Constitutional Court, within which the eleventh legislature had to be constituted. The deputies took the oath, but at the point on the agenda to propose the speaker of parliament, Kurti took the floor and justified his refusal to make the proposal by the fact that there is still no agreement with the political parties on the president. And, according to him, the Assembly cannot be constituted without this agreement, since otherwise the 60-day deadline for electing the president would also be consumed and new early elections would be imposed.
Partitë nuk i janë afruar zhbllokimit të ngërçit politik qe gati dy vjet. Kosova është në cikël të vazhdueshëm krizash që prej zgjedhjeve të shkurtit 2025. Fillimisht pati telashe për konstituim e më pas dështimi për të formuar qeverinë çoi në zgjedhje të dhjetorit. Pas tyre pati konstituim, por nuk pati zgjidhje për presidentin e ri. Më 7 qershor pasuan zgjedhjet e reja.