Η περιέργεια, η λογική και το παιχνίδι του "Piazhe"

Όταν ήμουν παιδί, ο πατέρας μου ανέφερε έναν Γάλλο ψυχολόγο, τον Ζαν Πιαζέ, ως σπουδαίο επιστήμονα στον τομέα της παιδαγωγικής και της ψυχολογίας. «Το είπε ο Πιαζέ, το είπε ο Πιαζέ», έλεγε όποτε γινόταν λόγος για την εκπαίδευση και την ανάπτυξη των παιδιών. Ως παιδαγωγός που αποφοίτησε από το UP και ως καθηγητής τάξης (τώρα συνταξιούχος), ο πατέρας μου ήθελε να δείξει τη θεωρητική και επιστημονική πλευρά της παιδαγωγικής, πάντα με μια δόση καυχησιολογίας, κυρίως μπροστά σε καλεσμένους. Μέχρι πρόσφατα δεν είχα σκεφτεί καθόλου αυτόν τον συγγραφέα, μέχρι που έγινα ο ίδιος γονιός.

Παιχνίδι-παιχνίδι και δουλειά-δουλειά

Από περιέργεια, τα τελευταία χρόνια διάβασα ένα έργο του και παρατήρησα ότι ο Ζαν Πιαζέ είχε δίκιο σε πολλά πράγματα. Θυμάμαι όταν ο πατέρας μου έλεγε ότι ο Piageja έλεγε ότι για τα παιδιά «το παιχνίδι πρέπει να είναι παιχνίδι» και «η δουλειά πρέπει να είναι δουλειά», έλεγε ότι έβγαινα έξω «για να παίξω με φίλους» και εκείνος «κάνετε τη δουλειά σας». αρχή".

Στην πραγματικότητα, ολόκληρη η θεωρία του Jean Piaget μπορεί να συνοψιστεί στο επιχείρημα ότι το «ελεύθερο και μη δομημένο παιχνίδι» είναι απαραίτητο για τα παιδιά. Επειδή, στο παιχνίδι, τα παιδιά κατασκευάζουν τις βάσεις της κοινωνικής τους πραγματικότητας, εκεί δημιουργούν την πρωταρχική ηθική της ανθρώπινης συμπεριφοράς και επικοινωνίας. Στο παιχνίδι τους μαθαίνουν να κατανοούν την «επιστήμη» των πραγμάτων που δημιουργούν. Επίσης, τονίζει την απαραίτητη γονική εξουσία, απαραίτητη για να έχουν τα παιδιά ως πρότυπο επίλυσης προβλημάτων.

Τελευταία, τα παιδιά έχουν γίνει «αντικείμενο» μιας μεγάλης πίεσης να έχουν επίγνωση «σαν να είναι ενήλικες».

Βγάζονται από το μονοπάτι του παιχνιδιού, της δημιουργικότητας και της κατανόησης των πραγμάτων μέσω των δικών τους δημιουργιών και άλλων της ηλικίας τους. Βρίσκονται στο δρόμο της «κοινωνικής ευαισθητοποίησης» μέσω πρακτικών που συμβαίνουν στην παγκόσμια καθημερινότητα.

Συχνά, τα εκπαιδευτικά ιδρύματα προωθούν το περιγραφικό μοντέλο εκπαίδευσης, όχι το αντιπροσωπευτικό. Τα παιδιά λαμβάνουν θεωρητικές εξηγήσεις για τα πρότυπα συμπεριφοράς. «Αυτοσυνειδητοποιούνται» με εξηγήσεις.

Τι φταίει όμως η «αυτοσυνείδηση»; Καταρχήν, δεν υπάρχει τίποτα κακό όταν τα παιδιά ενημερώνονται για πράγματα που συμβαίνουν στην κοινωνία. Ωστόσο, οι μέθοδοι, οι πρακτικές και το περιεχόμενο έχουν μεγάλη σημασία. Γιατί; Γιατί συχνά στο όνομα της «αυτογνωσίας», τα παιδιά επιβαρύνονται με ψυχοπολιτικές σκέψεις που δεν τα εκπαιδεύουν να λύνουν προβλήματα στο μέλλον, αλλά μόνο να παραπονιούνται για την ύπαρξη του προβλήματος και να αναζητούν λύσεις από τους άλλους.

Το παράπονο δεν είναι άχρηστο, είναι συχνά απαραίτητο. Όμως, παρατηρώντας και ερευνώντας την ανάπτυξη των παιδιών για 50 χρόνια, ο Piaget υπογραμμίζει ότι το επεξηγηματικό μοντέλο και η έτοιμη λύση για το παιδί το καθιστούν εξαρτημένο για μεγάλο χρονικό διάστημα και αδύναμο να βρει λύσεις στα προβλήματα που προκύπτουν στη ζωή. Εκείνα τα «παιδιά» παραμένουν «κακομαθημένα παιδιά» σε όλη τους τη ζωή.

Παίρνω ένα συγκεκριμένο παράδειγμα. Πέρυσι, η κόρη μου είχε μια εργασία στα αγγλικά για να μάθει περισσότερα για τη Σουηδή ακτιβίστρια Γκρέτα Τούνμπεργκ.

Θέτοντας ερωτήματα

Για όσους δεν το έχουν ακούσει, η 16χρονη μαθήτρια Γκρέτα Τούνμπεργκ έγινε πολύ δημοφιλής πέρυσι αφού μποϊκοτάρει το σχολείο για να ευαισθητοποιήσει σχετικά με την υπερθέρμανση του πλανήτη και τους κινδύνους της για όλους μας. Πέρυσι μίλησε σε εκδήλωση των Ηνωμένων Εθνών, φωνάζοντας ότι "οι ενήλικες κλέβουν τα όνειρά τους" επειδή δεν κάνουν τίποτα για να ανταποκριθούν στην ανάγκη αλλαγής των κρατικών πολιτικών σε σχέση με την προστασία της υδρογείου από την υπερθέρμανση του πλανήτη. Το κλάμα της ακούστηκε και ανακηρύχθηκε και η προσωπικότητα της χρονιάς 2019 από το περιοδικό «Times». Η καθηγήτρια αγγλικών είχε βρει αυτή την ευκαιρία, ίσως με σκοπό να εμπνεύσει τους μαθητές, και ανέθεσε στους μαθητές να μιλήσουν στους γονείς τους για την Γκρέτα και να ερευνήσουν περισσότερο για αυτήν. Φυσικά μιλήσαμε, κάναμε μια έρευνα στο Διαδίκτυο και δημιουργήσαμε ένα προφίλ για τη δουλειά της Γκρέτα. Πολύ καλά. Όμως, σε αυτό το διάστημα δεν μπορούσα να μην σκεφτώ τον λόγο που η δασκάλα τους είχε δώσει μόνο την Γκρέτα; Δεν θέλω να δώσω έμφυλους συνειρμούς στο επιχείρημα. Ούτε την Γκρέτα θέλω να μειώνω.

Έχει κάνει εμπνευσμένη δουλειά: έχει εγείρει ερωτήματα, έχει ανατριχιάσει, μας έκανε όλους να σκεφτούμε. Αλλά γιατί όχι μια δωρεάν αναζήτηση, ή μια αναζήτηση για «κάποια άλλη σαν την Γκρέτα»; Γιατί όλοι οι μαθητές έπρεπε να μιλάνε μόνο για την Γκρέτα; (Δεν θέλω να αναφέρω τα λόγια της δασκάλας, γιατί είναι καλή καθηγήτρια αγγλικών).

Δεν θυμάμαι ότι η δασκάλα επέβαλε την Γκρέτα ως πρότυπο για τους μαθητές της. Και, το έχω ακούσει από άλλους γονείς ότι συνέβη και σε άλλα σχολεία.

Ένας από τους κύριους λόγους μπορεί να είναι το γεγονός ότι πέρυσι η Γκρέτα Τούνμπεργκ έγινε δημοφιλής φιγούρα σε παγκόσμια κλίμακα και μεγάλος αριθμός παιδιών σε διάφορες πόλεις του κόσμου βγήκε για να διαμαρτυρηθεί ενάντια στους «ενήλικες που δεν κάνουν τίποτα για να σταματήσουν την υπερθέρμανση του πλανήτη». δηλαδή εναντίον των γονιών τους. Αλλά μου έκανε εντύπωση ότι δεν έχει ειπωθεί τίποτα για κάποιον άλλο στην ηλικία της Γκρέτα που ενέπνευσε πραγματικά τα παιδιά και όλους τους άλλους, εφευρίσκοντας λύσεις σε προβλήματα περιβαλλοντικής ρύπανσης.

επίσης Lifestyle 7 Σεπτεμβρίου 2026 Καταστρέφεται η παιδική ηλικία των παιδιών;

Πρόκειται για τον Μπόγιαν Σλατ, έναν Ολλανδό έφηβο, ο οποίος στα 16 του (τότε έτυχε να είναι ο φίλος της Γκρέτα) άρχισε να εφευρίσκει έναν μηχανισμό για τον καθαρισμό των ωκεανών από τη ρύπανση, κυρίως από τα σκουπίδια. Η εφεύρεσή του έγινε ένα μεγάλο έργο και το 2013, όταν ήταν 18 ετών, ίδρυσε τη μη κυβερνητική οργάνωση «Ocean Cleanup», μέσω της οποίας στοχεύει να καθαρίσει τους ωκεανούς σε σύντομο χρονικό διάστημα, αδιανόητο για τους επιστήμονες. Για περισσότερες πληροφορίες, κάντε μια αναζήτηση στο Διαδίκτυο για το όνομά του ή τον οργανισμό του και θα βρείτε πληροφορίες για αυτόν.

Αυτό που εννοώ είναι ότι ο Piaget είχε δίκιο από πολλές απόψεις.

Το παιχνίδι κάνει τα παιδιά πιο αξιοπρεπή

Τα παιδιά δεν πρέπει να ενοχλούνται όταν παίζουν. Το παιχνίδι διδάσκει επίσης στα παιδιά ηθική και ανταγωνισμό. Τους κάνει πιο αξιοπρεπείς. Αλλά η ουσία δεν βρίσκεται μόνο στο παιχνίδι, αλλά και στο μοντέλο του παιχνιδιού. Τι μοντέλο τους προσφέρεται; Προσφέρεται στα παιδιά το μοντέλο της έρευνας και της επίλυσης προβλημάτων;

Ή το μοτίβο της συναισθηματικής απόρριψης και του παράπονου στους άλλους; Ποιος κοινωνικός ήρωας, υπό όρους, τους επιβάλλεται στο σχολείο, ως εκπαιδευτικό πρότυπο; Η υπόθεση που πήρα δεν είναι αρκετά στοιχεία για να θεμελιώσει ένα μοντέλο ανάλυσης της κουλτούρας της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στη χώρα μας. Ο δάσκαλος μπορεί να δικαιολογηθεί ότι έκανε κάτι τυχαίο.

Αν ο Μπόγιαν Σλατ ήταν γνωστός σήμερα, θα έκανε το ίδιο μαζί του. Μπορεί ακόμη και ήσυχα να υποστηρίξει ότι το γεγονός ότι πήρε ως παράδειγμα την Γκρέτα και όχι κάποιον άλλο, μας οδήγησε να βρούμε τον Boyan Slat ως άλλο μοντέλο. Και, ίσως θα είχε δίκιο σε αυτό το επιχείρημα.

Ωστόσο, δεν βρισκόμαστε σε έναν φανταστικό διαγωνισμό για πολεμική επιχειρηματολογία σχετικά με μοντέλα έμπνευσης για μαθητές ή μοντέλα εκπαίδευσης των παιδιών μας. Βρισκόμαστε σε πραγματικές καταστάσεις εκπαίδευσης των παιδιών μας.

Τα έμμεσα και εκτεταμένα επιχειρήματα είναι εμπνευσμένα, αλλά μόνο ως επιχειρήματα πρωτοβουλίας και έμπνευσης για κριτική συζήτηση. Ξεχνούν όμως την αντικειμενική πραγματικότητα. Γενικά, έχουμε να κάνουμε με ένα νέο πνεύμα παρακινητικής κουλτούρας στην κατώτερη εκπαίδευση, καθώς και στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Πνεύμα καταγγελίας, κριτικής και «φωνάζοντας». Πνεύμα «ακτιβισμού». Σύμφωνα με αυτό το πνεύμα, ο μαθητής θα πρέπει να «εμπλακεί», να «συμμετέχει», «να απολαμβάνει», να «σκέφτεται διαφορετικά», «να είναι επικριτικός» κ.λπ. Ενώ, το διάβασμα έργων, η επίλυση προβλημάτων, η προσανατολισμένη περιέργεια, η άσκηση λογικής, το να δοκιμάζεσαι είναι πλέον σε δεύτερη μοίρα, τόσο στην κατώτερη όσο και στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Γιατί; Είναι πιο εύκολο να είσαι «ακτιβιστής». Δεν θέλει πολλή δουλειά. Το μόνο που χρειάζεστε είναι λίγη λογική, δύο-τρεις κρίσιμες έννοιες και λίγο ψυχολογικό κίνητρο για να είστε δυνατοί. Δεν πειράζει που ο μαθητής (αλίμονο, ακόμα και ο μαθητής!) δεν διαβάζει βιβλία, που δεν δοκιμάζει τη λογική στο εργαστήριο, που δεν κάνει το τεστ για να κάνει μια ερώτηση που προκαλεί ερωτηματικό.

Η λογική σε συνάρτηση με τα γεγονότα

επίσης Lifestyle 23 Οκτωβρίου 2025 Το παιχνίδι δεν είναι μόνο για παιδιά, λέει η επιστήμη

Στο Κοσσυφοπέδιο, έχουν δοθεί πολλά κονδύλια, από την κυβέρνηση και τους διεθνείς οργανισμούς, για «ανάπτυξη του τομέα της νεολαίας», για «κριτική σκέψη», για «κατάρτιση και δέσμευση των νέων» κ.ο.κ. Πολλά κονδύλια για τις εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις. Ω αναμόρφωση ή ήθη! Με όποιον μιλάω και όπου κι αν κοιτάξω, αποδεικνύεται ότι υπάρχουν λίγα αποτελεσματικά αποτελέσματα από αυτές τις επενδύσεις. Υπάρχουν καλά αποτελέσματα, αλλά είναι λίγα. Είναι λίγο, ειδικά στην εκπαίδευση των νέων. Από όσο έχω παρατηρήσει, φαίνεται να υπάρχει περισσότερη εκπαίδευση της νεολαίας μας στον «ακτιβισμό», μια εκπαίδευση νέων μαθητών και φοιτητών για να γίνουν «διαδηλωτές», «ουρλιάζοντας», «ακτιβιστές πολίτες» που συχνά αποδεικνύεται εκπαίδευση στον πραγματισμό του σνομπισμού, της αλαζονείας και της μετριότητας. Αυτού του είδους τα μοντέλα δημιουργούν μεγάλους εκνευρισμούς, είναι επενδύσεις σε μια γενιά που θα δώσει προτεραιότητα στην άρνηση, τον εκνευρισμό, τη διαμαρτυρία και τον πειρασμό για «έτοιμα πράγματα», που αν δεν το απολαύσουν, κατηγορούν το «κράτος» ή ακόμα και « κοινωνία". Όταν μιλάμε για το περιβάλλον, τη ρύπανση και τη διατήρηση, τίθεται το ερώτημα: πόσες οργανώσεις υπάρχουν για τη δάσωση, για τον εμβολιασμό δέντρων, για τον καθαρισμό δασών, ποταμών, λιμνών. Λίγο. Όμως, υπάρχουν πολλά για την «κριτική σκέψη» και τα «δικαιώματα της νεολαίας» και τον «ακτιβισμό της νεολαίας». Ούτε η δουλειά του τελευταίου διαψεύδεται, αλλά φαίνεται πως δεν υπάρχει ισορροπία μεταξύ των μοντέλων. Φαίνεται ότι υπάρχει περισσότερη Γκρέτα από Μπογιάνα! Για τους αιμορροφιλικούς συναισθηματικού φύλου: Το λέω αλλιώς: «Φαίνεται ότι υπάρχουν περισσότερες Γκρέτα από Μαϊλίντα!».

Ολοκληρώνω για τον Πιαζετικό απόηχο. Νομίζω ότι όταν μιλάς για εκπαίδευση, πρέπει να μιλάς για τρία ουσιαστικά πράγματα: την περιέργεια, τη λογική και το παιχνίδι. Χωρίς να κάνουμε όραμα για την εκπαίδευση αυτή την τριάδα, δεν υπάρχει ανάπτυξη στο Κοσσυφοπέδιο. Χρειάζεται περιέργεια για την αναζήτηση, αναγνώριση και εφαρμογή της ερευνητικής διαδικασίας. Χρειάζεται λογική για να σεβόμαστε τα γεγονότα, να απορρίπτουμε τις ιδιοτροπίες που προσφέρονται λύσεις. Το παιχνίδι πρέπει να ενθαρρύνει, να πειραματίζεται και να μετριάζει τους ηθοποιούς που είναι λογικοί και περίεργοι. Αυτά τα τρία πράγματα μπορούν να εφαρμοστούν, αναλογικά, από την προσχολική ηλικία έως τις διδακτορικές σπουδές και τα πράγματα μπορούν να βελτιωθούν γρήγορα.