KOHA.net

OpEd

Το πρόβλημα δεν είναι ο όρος της ένταξης με το διάλογο, αλλά η αδικία της ΕΕ στις αξιολογήσεις της

Έχουν δίκιο στην ΕΕ όταν λένε ότι για να μην εξαρτηθεί η διαδικασία ολοκλήρωσης με διάλογο, θα πρέπει κανείς να εγκαταλείψει τις βασικές αρχές της διαδικασίας διεύρυνσης. Δεν είναι αυτό το πρόβλημα. Το πρόβλημα είναι η έλλειψη αμεροληψίας από την πλευρά της ΕΕ στην αξιολόγηση των χωρών της περιοχής. Η ΕΕ αδικεί το Κοσσυφοπέδιο και αυτό είναι εύκολο να αποδειχθεί

Υπάρχουν 10 χώρες στη διαδικασία διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εννέα από αυτές έχουν επίσημα το καθεστώς των υποψηφίων χωρών. Δεν το έχει κανείς. Το Κοσσυφοπέδιο είναι η μόνη χώρα όχι μόνο από τη διαδικασία διεύρυνσης, αλλά η μόνη σε ολόκληρη την Ευρώπη που έχει υποβάλει αίτηση για ένταξη στην ΕΕ και δεν έχει το καθεστώς της υποψήφιας χώρας.

Εξάλλου, η αίτηση του Κοσσυφοπεδίου για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει εξεταστεί καθόλου, παρόλο που έχει περάσει πάνω από ένας χρόνος από την υποβολή αυτού του αιτήματος. Και αυτό έχει συνέπειες. Διότι πλέον το Κοσσυφοπέδιο δεν μπορεί να συμπεριληφθεί επίσημα σε κάποια βήματα ορισμένων θεσμών της ΕΕ για να φέρουν τις χώρες της περιοχής πιο κοντά ακόμη και πριν γίνουν χώρες μέλη. Για παράδειγμα, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή της ΕΕ (ΕΟΚΕ) θα δεχθεί σύντομα μέλη από υποψήφιες χώρες, καθιστώντας το πρώτο θεσμικό όργανο της ΕΕ που θα το κάνει. Έτσι, τα μέλη από τις υποψήφιες χώρες θα συμμετέχουν στις εργασίες αυτού του θεσμικού οργάνου της ΕΕ εξίσου με εκείνα των χωρών-μελών, μόνο που δεν θα έχουν την ευκαιρία να ψηφίσουν. Αλλά το Κοσσυφοπέδιο δεν θα είναι μέρος αυτού. Διότι τυπικά το Κόσοβο δεν είναι υποψήφια χώρα.

Υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους το Κοσσυφοπέδιο, όχι μόνο η κυβέρνηση, αλλά ολόκληρο το πολιτικό και κοινωνικό φάσμα αισθάνεται απογοήτευση για τις διακρίσεις που του κάνει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι λόγοι που ακούγονται για αυτή τη διάκριση δεν αντέχουν και συχνά είναι ειρωνικοί και αστείοι. Οι χώρες που βρίσκονται σε πόλεμο, οι χώρες που δεν ελέγχουν την επικράτειά τους έχουν καθεστώς υποψήφιας χώρας. Τους αξίζει να έχουν ένα τέτοιο καθεστώς και η ΕΕ έχει κάνει σωστά που τους το έδωσε. Αυτό όμως αποδεικνύει ότι στην περίπτωση του Κοσσυφοπεδίου, είναι απλώς η έλλειψη πολιτικής βούλησης και η προσπάθεια εκβιασμού του Κοσσυφοπεδίου, λόγω του διαλόγου.

Ο τρόπος που ξεκίνησε, το πώς εξελίχθηκε και τι έφερε ο διάλογος αποδεικνύει ότι ήταν επιζήμιος. Έχει δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα από όσα έλυσε. Αλλά μπορεί να μας εκπλήξει και ίσως να φέρει μια λύση που δεν φαίνεται. Ο τρόπος με τον οποίο αντικατοπτρίστηκε η διαδικασία διαλόγου στη διαδικασία ένταξης στην ΕΕ για το Κοσσυφοπέδιο και τη Σερβία, και τα στάδια στα οποία βρίσκονται αυτές οι δύο χώρες, δείχνουν τη σαφή ασυμφωνία. Από την αρχή του διαλόγου, η Σερβία έλαβε το καθεστώς της υποψήφιας χώρας, ξεκίνησε τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις και άνοιξε μια σειρά από κεφάλαια. Το Κοσσυφοπέδιο δεν έχει κάνει κανένα βήμα. Έχει κάνει το πρώτο βήμα με την υποβολή της αίτησης, αλλά δεν έχει εξεταστεί, κάτι που σημαίνει ότι η ΕΕ με το Κοσσυφοπέδιο δεν έχει κάνει κανένα βήμα.

Το ταξίδι μεταξύ Κοσόβου και Σερβίας εξαρτάται από τη διαδικασία εξομάλυνσης των σχέσεων μεταξύ τους. Και η ομαλοποίηση περνά μέσα από το διάλογο. Επομένως, δεν υπάρχει λογική στα αιτήματα να διχαστεί η διαδικασία ένταξης, παρόλο που γίνεται κατανοητό ότι αυτό το αίτημα του Κοσσυφοπεδίου είναι από απογοήτευση.

Από την αρχή του διαλόγου, αυτοί που δίνουν την αξιολόγηση, δηλαδή η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης της ΕΕ (ΕΥΕΔ) επιβεβαίωσαν συνεχώς ότι το επίπεδο προόδου της Σερβίας στην εξομάλυνση των σχέσεων με το Κοσσυφοπέδιο ήταν επαρκές και σε Με αυτόν τον τρόπο, έδωσαν το πράσινο φως ότι, όσον αφορά τον διάλογο, η Σερβία μπορεί να ανοίξει και να κλείσει κεφάλαια στη διαδικασία των ενταξιακών διαπραγματεύσεων χωρίς εμπόδια. Αυτή η διαπίστωση μπορεί να αποδειχθεί μέσω των εγγράφων της ίδιας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των εκθέσεων που έχει κάνει συχνά η ΕΥΕΔ για τις ανάγκες του Συμβουλίου. Πόσες φορές έχουν ερωτηθεί στελέχη των δύο αυτών υπηρεσιών, είπαν ότι «δεν ήθελαν να δώσουν λόγο σε ορισμένες χώρες μέλη να εμποδίσουν τη διαπραγματευτική διαδικασία της Σερβίας με την ΕΕ». Για πρώτη φορά, το περασμένο φθινόπωρο, στην Έκθεση Προόδου, διαπιστώθηκε ότι η Σερβία δεν σημείωσε πρόοδο στην εφαρμογή ορισμένων συμφωνιών διαλόγου και σε ορισμένες μάλιστα υπήρξε ένα βήμα πίσω.

Σε μια συζήτηση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αφιερωμένη στις εκλογικές παραβιάσεις στη Σερβία, ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής όχι μόνο σχετιζόταν με τις παρατυπίες στις εκλογές, αλλά σχεδόν δεν έσπασε τα χρήματα επειδή η Σερβία δεν έχει ανοίξει κανένα κεφάλαιο στη διαδικασία των διαπραγματεύσεων διεύρυνσης από 2021. Αυτό αποδεικνύει πόσο πολύ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η ΕΥΕΔ υποστηρίζουν τη Σερβία, ότι υπερασπιζόμενοι τη Σερβία αγνοούν τα αιτήματα της πλειοψηφίας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Ως εκ τούτου, ο Vuçiqi μπορεί δικαίως και χωρίς φόβο να πει ότι δεν τον ενδιαφέρει καθόλου το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Το Κοσσυφοπέδιο, από την άλλη πλευρά, είναι χαρούμενο που έχει την υποστήριξη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ότι ο θεσμός της ΕΕ απαιτεί συνεχώς την αναγνώριση του Κοσσυφοπεδίου από τα 5 κράτη μέλη, την ένταξη σε διεθνείς οργανισμούς και την αμοιβαία αναγνώριση ως στόχο του διαλόγου. Αλλά για όλους αυτούς τους ανθρώπους που βρίσκονται κοντά στη διαδικασία του διαλόγου, εκ μέρους της ΕΕ, λένε ιδιωτικά ότι «αξίζουν λιγότερο από τα γράμματα στα οποία είναι γραμμένα»! Το Κοσσυφοπέδιο στερείται υποστήριξης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την ΕΥΕΔ και υπό αυτές τις συνθήκες ορισμένα κράτη μέλη που θέλουν να βοηθήσουν το Κοσσυφοπέδιο παραμένουν ανίσχυρα. Η ΕΥΕΔ και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι οι εμπνευστές των μέτρων κατά του Κοσσυφοπεδίου. Πιο συγκεκριμένα, ο Lajçak και ο Borrelli από τη μια πλευρά και ο Επίτροπος Verhelyi από την άλλη. Έχουν και την άρση των μέτρων στα χέρια τους και «γύρισμα» είναι μόνο όταν εκκλησίες των χωρών-μελών καλούνται ως αντίπαλοι της άρσης των μέτρων. Τα μέτρα θα αρθούν εάν οι Λαϊτσάκου και Μπορέλι πουν ότι οι συνθήκες είναι ώριμες. Αλλά δεν το λένε αυτό και δεν θα το πουν σύντομα. Ως εκ τούτου, για μεγάλο χρονικό διάστημα, το Κοσσυφοπέδιο θα παραμείνει υπό κυρώσεις, θα παραμείνει χωρίς καθεστώς υποψηφιότητας και θα είναι επίπληξη για την ένταση της κατάστασης.

Όμως όλα αυτά δεν καθιστούν λογική την απαίτηση να διαχωριστεί ο διάλογος από τη διαδικασία ένταξης στην ΕΕ. Αυτή η ιδέα, που ακούστηκε στο Κοσσυφοπέδιο από τον πρωθυπουργό Albin Kurti και επαναλήφθηκε από άλλους αξιωματούχους, δικαίως θεωρήθηκε παράλογη και αδύνατη από πολλούς διπλωμάτες στα κεντρικά γραφεία της ΕΕ.

Διότι η περιφερειακή συνεργασία, η συμφιλίωση, η καλή γειτονία και η ετοιμότητα για επίλυση ανοιχτών ζητημάτων με τους γείτονες μέσω πολιτικών μέσων και διαλόγου, εδώ και περισσότερα από 24 χρόνια, αποτελούν βασική προϋπόθεση στη διαδικασία της διεύρυνσης. Για να αρθεί αυτή η προϋπόθεση, η προσέγγιση της ΕΕ στη διεύρυνση θα πρέπει να αλλάξει σε μεγάλο βαθμό. Ακόμη και κάθε χρόνο, αυτή η κατάσταση δυναμώνει.

Ακόμη και στα τελευταία συμπεράσματα της ΕΕ για τη διεύρυνση, γράφτηκε ότι η εξομάλυνση των σχέσεων και η εφαρμογή των υποχρεώσεων από τον διάλογο είναι βασικές προϋποθέσεις στην ευρωπαϊκή πορεία του Κοσσυφοπεδίου και της Σερβίας και και οι δύο κινδυνεύουν να χάσουν σημαντικές υποθέσεις ελλείψει προόδου.

Ορισμένοι διπλωμάτες είπαν ειρωνικά ότι "επιτέλους, το Κόσοβο και η Σερβία έχουν το ίδιο αίτημα - να διαχωριστεί ο διάλογος από τη διαδικασία ένταξής τους στην ΕΕ". Διότι και η Σερβία το έχει ζητήσει πολλές φορές, λέγοντας ότι «δεν μπορεί να παραμείνει όμηρος του διαλόγου, γιατί το Βελιγράδι ισχυρίζεται ότι έχει εκπληρώσει όλες τις υποχρεώσεις, ενώ το Κόσοβο όχι».

Έχουν δίκιο στην ΕΕ όταν λένε ότι για να μην εξαρτηθεί η διαδικασία ολοκλήρωσης με διάλογο, θα πρέπει να εγκαταλειφθούν οι βασικές αρχές της διαδικασίας διεύρυνσης. Δεν είναι αυτό το πρόβλημα. Το πρόβλημα είναι η έλλειψη αμεροληψίας από την πλευρά της ΕΕ στην αξιολόγηση των χωρών της περιοχής. Η ΕΕ αδικεί το Κοσσυφοπέδιο και αυτό είναι εύκολο να αποδειχθεί. Σερβία που δεν υποστηρίζει κυρώσεις κατά της Ρωσίας, Σερβία που αρνείται τη γενοκτονία στη Σρεμπρένιτσα, Σερβία που, σύμφωνα με παρατηρητές από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, δεν διεξάγει δίκαιες και δημοκρατικές εκλογές, Σερβία που ενισχύει τους δεσμούς με τη Ρωσία και την Κίνα και προσβάλλει την ΕΕ, Σερβία που προστατεύει τους ανθρώπους που πραγματοποίησαν μια τρομοκρατική επίθεση στο Κοσσυφοπέδιο (όπως ο Ύπατος Εκπρόσωπος, Borrell, αποκάλεσε την επίθεση στη Bajska), βρίσκεται σε διαδικασία ολοκλήρωσης, όχι μόνο πριν από το Κοσσυφοπέδιο, αλλά και πριν από την Αλβανία και τη Βόρεια Μακεδονία. Πριν από όλους, εκτός από το Μαυροβούνιο. Και η Σερβία δεν έχει τιμωρηθεί για οποιαδήποτε ενέργεια ή αδράνεια. Και το Κοσσυφοπέδιο ναι. Και η ΕΕ θα πρέπει να σκεφτεί σοβαρά τη μη αντικειμενικότητά τους.