Για τον Ορέστη, η διαφωνία μεταξύ των γονιών του είναι μέρος της «οικογενειακής δυσλειτουργίας». Στην αρχή αυτή είναι η αλήθεια, αλλά μέσα της κρύβονται μερικές τρομακτικές λεπτομέρειες: ο πατέρας του στρατιωτικός διοικητής, Αγαμέμνονας, θυσίασε την αδελφή του Ορέστη, την Ιφιγένεια. και η μητέρα του, η Κλυταιμνήστρα, για να εκδικηθεί τον θάνατο του αγαπημένου της παιδιού, σκοτώνει τον Αγαμέμνονα καθώς εκείνο επιστρέφει από τον πόλεμο.
Είναι μια από εκείνες τις ιστορίες που μπορούν να αφήσουν κάποιον στοιχειωμένο, και έτσι συμβαίνει στο θυμωμένο και εύγλωττο «Balkan Bordelin», μια σύγχρονη αφήγηση της «Ορεστίας» του Αισχύλου από τον Κοσοβάρο θεατρικό συγγραφέα Jeton Neziraj. Όταν ένα βράδυ το φάντασμα του Αγαμέμνονα αναδύεται από το σκοτάδι, όπως ακριβώς το φάντασμα του πατέρα του Άμλετ, που πηγαίνει να ενημερώσει τον γιο του για την αλήθεια του θανάτου του, αρχίζει το αιματοχυσία.
Το κακό γεννά το κακό στον καταραμένο κύκλο της βίας και της τιμωρίας με τα παράπονα μιας γενιάς που υποτάσσεται στην επόμενη, σε μια κοινωνία που σπαράσσεται από τον πόλεμο και ζει στο μακρύ, άσχημο επακόλουθο. Θεωρητικά, λοιπόν, το «Balkan Bordello» ταιριάζει εξαιρετικά στην εποχή μας, όταν βλέπουμε πολλά τρομαγμένα μάτια στις αμέτρητες φρικαλεότητες κατά τη ρωσική κατοχή της Ουκρανίας.
Σε σκηνοθεσία της Blerta Nezirajt, συζύγου του θεατρικού συγγραφέα, αυτό το έργο, που δόθηκε στο Ellen Stewart Theatre του La MaMa στη Νέα Υόρκη, φαίνεται υπέροχο, σε μια σκηνή αίματος και οργής, λαγνείας και έκρηξης. Η ίδια η προέλευση της παραγωγής - ως συνεργασία που περιλαμβάνει το "La MaMan", το "Multimedia Center" στην Πρίστινα, το θέατρο "Atelje 212" στο Βελιγράδι και τη διεθνή ομάδα "My Balkans" - είναι σύμβολο ελπίδας.
Το καστ των δέκα περιλαμβάνει επίσης δύο Σέρβους ηθοποιούς που δίνουν μια συγκλονιστική ερμηνεία – ο Svetozar Cvetkovic ως Aegisthus, ο πολυγραφότατος ποιητής και πομπώδης εραστής της Clytemnestra, και ο Ivan Mihailovic ως βετεράνος πολέμου που επιστρέφει στο πλευρό του Αγαμέμνονα με την αιχμαλωτισμένη Κασσάνδρα (Verona Koxha, Κοσοβάρος ηθοποιός) ξαπλωμένος στα χέρια του σαν σακί με σιτηρά.
επίσης
Το καθολικό «Βαλκανικό Μπορντέλο» εκθέτει την προβληματική χερσόνησο
Αλλά υπάρχει ένα χάος στην παραγωγή που δεν έχει καμία σχέση με την αταξία του μικρού κόσμου που απεικονίζει, μέσα στο μοτέλ Balkan Express της Κλυταιμνήστρας, όπου εκείνη και ο Αγαμέμνονας μεγάλωσαν τα παιδιά τους. Το βράδυ της Πέμπτης την περασμένη εβδομάδα, έγινε αντιληπτό κατά τη διάρκεια της παράστασης ότι οι ηθοποιοί δεν είχαν κάνει τόσο πολλές πρόβες και ένιωθαν αβέβαιοι, με ποικίλες φωνές και αρκετούς Αμερικανούς ηθοποιούς φαινομενικά αβέβαιοι για τις γραμμές τους.
Η μεγαλύτερη απογοήτευση – που είναι απίθανο να επιλυθεί από μόνη της – είναι ότι το σκηνικό (αποτελούμενο από τη Marija Kalabiq και τον Nico de Rooij) φωτισμού (από τους Yann Perregaux και de Rooij), είναι πολύ μακρινό για την οικεία και περίπλοκη ίντριγκα της σειράς. Μέσα στην απεραντοσύνη του, το σκηνικό θολώνει την αφήγηση.
Το κοινό κάθεται και στις δύο άκρες, και κάποιοι από τους θεατές στα τραπεζάκια του καφέ, μια λάθος επιλογή όσων δεν θέλουν να είναι μέρος της παράστασης, ειδικά εκείνων που όταν ενθαρρύνονται να σηκωθούν και να χορέψουν, ντρέπονται. Όπου κι αν καθίσετε, κάποια σημεία της παράστασης θα σας κάνουν να αναρωτηθείτε, λόγω της απόστασης και της περιστασιακής ταραχής στη σκηνή.
Μεταφρασμένο χωρίς περιπλοκές από την Alexandra Channer και παραδομένο στα αγγλικά, με μεγάλο μέρος του διαλόγου να προβάλλεται (επίσης στα αγγλικά) σε παρασκήνιο, το έργο είναι ωστόσο μια σοφή και εντυπωσιακή άποψη για την «Ορέστεια». Οι σουρεαλιστικές ιδιότητες ενισχύονται από τα τρελά κοστούμια του Gabriel Berry – η Aegis, με ζακάρ τζάκετ και βελούδινο παντελόνι, είναι η απόλυτη κομψότητα. Η Κλυταιμνήστρα φοράει χρυσά παπούτσια – και η χορογραφία του Gjergj Prevaz, στην οποία οι χαρακτήρες εκρήγνυνται, μερικές φορές ακόμη και ενώ κάθονται ακόμα στα τραπεζάκια του καφέ.
Υπάρχει όμως ένα είδος αφαίρεσης στις ερμηνείες των μελών της «La MaMa»s Great Jones Repertory Company», σε αντίθεση με την αμεσότητα της δουλειάς των ηθοποιών του «Balkan Bordel». Ο Agamemnon του George Drance αποπνέει μεγάλη ενέργεια, χωρίς καμία από τις ήμερες βαρβαρότητες που θα περίμενε κανείς. Ακόμη και με την Κασσάνδρα, το ανθρώπινο βραβείο του πολέμου, του λείπει η απειλή.
επίσης
Το «Balkan Bordello» ξεκινά τη βαλκανική περιοδεία ως το καλύτερο στη Νις
Ομολογουμένως, οι χαρισματικές ερμηνείες, που πραγματοποιήθηκαν πλήρως από τους Cvetkovic και Mihailovic, το έσωσαν από τη βύθιση. Ο Kushtrim Hoxha, ένας Κοσοβάρος ηθοποιός, είναι επίσης εκπληκτικά πειστικός ως Pilades, ο χορογράφος φίλος του Oresti από το Βερολίνο – εκπρόσωπος του μη βαλκανικού δυτικού κόσμου και της περιφρόνησής του για την περιοχή.
Ενώ η Κλυταιμνήστρα (Onni Johnson) και η Orestia (Eugene Poogene) καταλήγουν και οι δύο με αίμα στα χέρια τους, ο Mihailovic είναι αυτός που φέρνει μέσα της μια αίσθηση φλογερής βίας και σωματικού κινδύνου. Η ξέφρενη έξοδός του, καθώς και η θορυβώδης βόλτα που κάνει από τη μια άκρη της σκηνής, προκαλεί απειλή σε κάθε στροφή. Όταν ο Piladi τον ρωτά για τις εμπειρίες του στον πόλεμο, οι απαντήσεις του είναι ανησυχητικές, αλλά το αργό χαμόγελο στο πρόσωπό του είναι αυτό που σε τρομάζει ακόμα περισσότερο.
Αφήνεται στον Αίγισθο, τον ποιητή, να αντιταχθεί στον πόλεμο και τις συνέπειές του. «Ω λαέ μου», γράφει. «Προσοχή από πολέμαρχους, λαέ μου!»
Όχι ότι είναι αθώος, φυσικά. Πριν ακόμη η Κλυταιμνήστρα διώξει τον Αγαμέμνονα, ο εραστής της διψάει για αίμα.
«Μου αρέσει να φαντάζομαι το σώμα του κομμένο σε κομμάτια, τα μάτια του να κοιτάζουν σαν νεκρό ψάρι», λέει ο Αίγισθος με ένα άγριο μίσος που τον κάνει εντελώς τρομακτικό. «Αλλά το μόνο που έχει σημασία είναι ότι θα το ξεπεράσει. Θα ξεπεράσει τον εαυτό του και θα ζήσουμε ευτυχισμένοι για πάντα».
επίσης
Το «Balkan Bordello» επιστρέφει στη χερσόνησο, που χτυπάει
Αυτή είναι η αιώνια φαντασίωση, έτσι δεν είναι – ότι μια ακόμη πράξη βίας θα αποδώσει καρπούς και η εκδίκηση θα σταματήσει. Να δείξω ή να μην δείξω την κατάληξη: Ακόμα και ο Αίγισθος καταλήγει σκοτωμένος.
«Με έστειλαν στην κόλαση κατά λάθος», λέει το φάντασμά του. «Έκανα παράπονο».
Λήψη από τους "The New York Times". Μετάφραση: Mirjete Sadiku
