-
Από:
Radio Free Europe
- 29 Ιουλίου 2026 14:39
- Μοιράστε σε:
Ο έπαινος της ισχύος του Ρώσου προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν και η υποστήριξη της ρωσικής προσάρτησης της Κριμαίας αποτελούν μέρος του περιεχομένου του βιβλίου «Σχετικά με τη Ρωσία και τους Ρώσους», το οποίο το ίδρυμα «Ρωσικός Κόσμος», το οποίο έχει εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, δώρισε σε σχολεία στη Σερβία και την οντότητα της Δημοκρατίας Σέρπσκα στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη.
Το ίδρυμα ανακοίνωσε τον Ιούλιο ότι, με την υποστήριξη του ρωσικού Υπουργείου Εξωτερικών, παρείχε εξοπλισμό και διδακτικό υλικό σε 60 εκπαιδευτικά ιδρύματα στη Σερβία, τη Δημοκρατία Σέρπσκα και την Τυνησία.
Βιβλία και εξοπλισμός διανεμήθηκαν σε σχολεία όπου διδάσκεται η ρωσική γλώσσα.
Σύμφωνα με το ίδρυμα, η δωρεά περιλαμβάνει δεκάδες σχολεία στη Σερβία και 27 σχολεία στη Δημοκρατία Σέρπσκα.
Λόγω περιορισμών πνευματικών δικαιωμάτων, το Radio Free Europe/Radio Liberty δεν μπόρεσε να αξιολογήσει τα άλλα βιβλία που περιλαμβάνονται σε αυτήν τη δωρεά.
επίσης
Η Σερβία προσελκύει φοιτητές Ρομά και Ασκάλι στη Μιτρόβιτσα με 40 ευρώ το μήνα
Τα αρμόδια υπουργεία στη Σερβία και τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη δεν απάντησαν στο ερώτημα του Radio Free Europe σχετικά με το εάν θεωρούν προβληματικό το περιεχόμενο αυτών των βιβλίων.
Το ίδρυμα «Ρωσικός Κόσμος», το οποίο ρωτήθηκε για τη δωρεά, επίσης δεν απάντησε.
Το ίδρυμα χρηματοδοτείται από την κυβέρνηση της Ρωσίας και ιδρύθηκε το 2007 με διάταγμα του Ρώσου Προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν.
Ο Αλεξάντερ Μάιενμπεργκερ, ερευνητής και συγγραφέας ενός βιβλίου για τις δραστηριότητες του ιδρύματος «Ρωσικός Κόσμος», λέει στο Radio Free Europe ότι δεν εκπλήσσεται από το περιεχόμενο του βιβλίου που δωρίστηκε στα σχολεία.
«Το Ίδρυμα «Ρωσικός Κόσμος» παρουσιάζεται ως ένας οργανισμός αφιερωμένος στην προώθηση της ρωσικής γλώσσας και πολιτισμού, αλλά η δραστηριότητά του είχε πάντα μια ιδεολογική συνιστώσα», λέει.
Μετά την έναρξη της πλήρους εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, το ίδρυμα συμπεριλήφθηκε στον κατάλογο κυρώσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ωστόσο, οι αρχές της Σερβίας και της οντότητας της Δημοκρατίας Σέρπσκα της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης συνέχισαν να εμβαθύνουν τη συνεργασία τους με τη Ρωσία, ακόμη και μετά την έναρξη του πολέμου.
Η Σερβία, αν και υποψήφια χώρα για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, δεν συμμετείχε στις δυτικές κυρώσεις κατά της Μόσχας.
Ιδεολογικά υποκινούμενο περιεχόμενο
Στις αρχές Ιουλίου, το Δημοτικό Σχολείο «Ισιδώρα Σέκουλιτς» στο Σάικας, κοντά στο Νόβι Σαντ στη βόρεια Σερβία, ανακοίνωσε στο Facebook ότι έλαβε δωρεά από το ρωσικό ίδρυμα «Ρωσικός Κόσμος».
Σύμφωνα με το σχολείο, η δωρεά περιελάμβανε βιβλία και φορητούς υπολογιστές, τα οποία, όπως ανέφερε η ανακοίνωση, «έχουν συμβάλει σημαντικά στη βελτίωση της διδασκαλίας και της εκμάθησης της ρωσικής γλώσσας».
Ωστόσο, ένα από τα βιβλία που δωρίστηκαν - «Για τη Ρωσία και τους Ρώσους» - περιέχει κεφάλαια με ιδεολογικό περιεχόμενο, που επαινούν τη δύναμη του Ρώσου προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν και υποστηρίζουν την προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία.
Το σχολείο ανακοίνωσε ότι έχει μια επιτυχημένη συνεργασία με το ίδρυμα «Ρωσικός Κόσμος» εδώ και αρκετά χρόνια. Εν τω μεταξύ, το ίδιο το ίδρυμα ανακοίνωσε ότι είχε παραδώσει εξοπλισμό και λογοτεχνία σε 16 σχολεία στη Σερβία.
Η τελετή απονομής των βραβείων καλύφθηκε επίσης από τον δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό φορέα Ραδιοτηλεόραση της Βοϊβοντίνα, και το δημοσιευμένο υλικό έδειχνε βιβλία στα ρωσικά - για τη γλώσσα, τον πολιτισμό και την ιστορία της Ρωσίας.
Ανάμεσά τους ήταν το βιβλίο «Περί Ρωσίας και Ρώσων» - ένα εγχειρίδιο για όσους μαθαίνουν ρωσικά ως ξένη γλώσσα, το οποίο καλύπτει τη γεωγραφία, την ιστορία και τον πολιτισμό της Ρωσίας.
Το ίδιο βιβλίο εμφανίζεται επίσης σε δημοσιευμένες φωτογραφίες από την τελετή δωρεάς του ιδρύματος για σχολεία στη Δημοκρατία Σέρπσκα.
Από την εξέταση του περιεχομένου, το Radio Free Europe/Radio Liberty διαπίστωσε ότι σε ορισμένα σημεία το βιβλίο παρουσιάζει ερμηνείες της σύγχρονης ιστορίας σύμφωνα με την επίσημη αφήγηση του Κρεμλίνου.
Η δημοσίευση που είδε το REL είναι από το 2015, επομένως δημοσιεύθηκε επτά χρόνια πριν η Ρωσία ξεκινήσει μια ολοκληρωτική εισβολή στην Ουκρανία.
Το κεφάλαιο που είναι αφιερωμένο στη σύγχρονη Ρωσία αναφέρει ότι, μετά την άνοδο του Βλαντιμίρ Πούτιν στην εξουσία το 1999, η Ρωσία «άρχισε να ακολουθεί μια πιο ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική».
Το βιβλίο σημειώνει επίσης ότι η οικονομία «ενισχύθηκε σημαντικά» και ότι «το βιοτικό επίπεδο των Ρώσων πολιτών βελτιώθηκε», προσθέτοντας ότι αυτά τα επιτεύγματα εξασφάλισαν στον Πούτιν μια ακόμη προεδρική θητεία.
Ο Πούτιν βρίσκεται στην εξουσία στη Ρωσία εδώ και σχεδόν 27 χρόνια.
Για να αποφύγει τους συνταγματικούς περιορισμούς στον αριθμό των προεδρικών θητειών, έχει εναλλάσσει τις θέσεις του προέδρου και του πρωθυπουργού.
Ένα από τα κεφάλαια του βιβλίου έχει τίτλο «Η Επιστροφή της Δημοκρατίας της Κριμαίας στη Ρωσία».
Αναφέρει ότι, τον Μάρτιο του 2014, οι κάτοικοι της χερσονήσου της Κριμαίας «διεξήγαγαν δημοψήφισμα, στο οποίο αποφάσισαν να αποσχιστούν από την Ουκρανία και να ενταχθούν στη Ρωσία».
Το βιβλίο παραλείπει να αναφέρει ότι η προσάρτηση της Κριμαίας δεν έχει αναγνωριστεί από τη συντριπτική πλειοψηφία των κρατών στον κόσμο και ότι η διεθνής κοινότητα θεωρεί τη χερσόνησο μέρος του ουκρανικού εδάφους.
Η Ρωσία εισέβαλε και στη συνέχεια προσάρτησε την Κριμαία το 2014.
Η προσάρτηση σηματοδότησε την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, ο οποίος κλιμακώθηκε με την πλήρους κλίμακας εισβολή που ξεκίνησε η Μόσχα τον Φεβρουάριο του 2022.
Ποιες απαντήσεις έδωσαν τα σχολεία και τα ιδρύματα;
Το Ίδρυμα «Ρωσικός Κόσμος» δώρισε επίσης βιβλία στο Όγδοο Γυμνάσιο Βελιγραδίου.
Οι διευθυντές των σχολείων έγραψαν στο Instagram ότι η δωρεά αποτελεί «ένα σημαντικό βήμα προς τη βελτίωση των συνθηκών μάθησης και την ανάπτυξη των μαθητών μας».
Ωστόσο, ούτε αυτό το σχολείο ούτε το Δημοτικό Σχολείο «Ισιδώρα Σέκουλιτς» απάντησαν επίσημα στα ερωτήματα του Radio Free Europe σχετικά με τη δωρεά.
επίσης
Η ΕΕ επιβάλλει κυρώσεις για την απαγωγή χιλιάδων παιδιών από την Ουκρανία από τη Ρωσία
Ανεπίσημες πηγές από το σχολείο «Ισιδώρα Σέκουλιτς» δήλωσαν στο REL ότι τα βιβλία αποτελούν απλώς δωρεά και δεν χρησιμοποιούνται στη διδακτική διαδικασία.
Σύμφωνα με αυτούς, οι καθηγητές δεν έχουν ακόμη εξετάσει τα βιβλία.
Σχετικά με αυτό το ζήτημα, το Radio Free Europe επικοινώνησε επίσης με το Ινστιτούτο για τη Βελτίωση της Εκπαίδευσης και της Κατάρτισης της Σερβίας - το ίδρυμα που παρέχει επαγγελματικές αξιολογήσεις στη διαδικασία έγκρισης σχολικών εγχειριδίων.
Το ινστιτούτο δήλωσε ότι δεν είναι υπεύθυνο για την έγκριση δωρεών βιβλίων και ότι δεν τηρεί αρχεία των εκδόσεων που λαμβάνουν τα σχολεία ως δώρα.
Ανακοίνωσε επίσης ότι το βιβλίο «Περί Ρωσίας και Ρώσων» δεν έχει υποβληθεί στο ίδρυμα για επαγγελματική αξιολόγηση, σύμφωνα με τις διαδικασίες που προβλέπονται από τον Νόμο περί Διδακτικών Εγχειριδίων.
Ωστόσο, πρόσθεσε ότι το γεγονός ότι ένα βιβλίο βρίσκεται σε σχολική βιβλιοθήκη δεν σημαίνει ότι έχει την ιδιότητα του σχολικού βιβλίου.
«Οι εκπαιδευτικοί μπορούν να επιλέξουν και να χρησιμοποιήσουν πρόσθετη βιβλιογραφία και εγχειρίδια για εκπαιδευτικούς σύμφωνα με τις ικανότητές τους και τις συγκεκριμένες διδακτικές τους ανάγκες», αναφέρει η απάντηση του Ινστιτούτου.
Λογοτεχνία από το ίδρυμα «Ρωσικός Κόσμος» δωρήθηκε επίσης σε σχολεία της Δημοκρατίας Σέρπσκα, σε τελετή στην οποία παρευρέθηκαν εκπρόσωποι του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου της Δημοκρατίας Σέρπσκα και του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού αυτής της οντότητας.
Η τελετή πραγματοποιήθηκε στην Εθνική και Πανεπιστημιακή Βιβλιοθήκη της Δημοκρατίας Σέρπσκα, η οποία από το 2012 στεγάζει το Ρωσικό Πολιτιστικό Κέντρο, το οποίο ιδρύθηκε από το ίδρυμα «Ρωσικός Κόσμος».
Το κέντρο διαθέτει περίπου 1.000 τίτλους βιβλίων και πολυμεσικό υλικό, ενώ, σύμφωνα με τη βιβλιοθήκη, ο κύριος στόχος του είναι η προώθηση της ρωσικής γλώσσας.
Σύμφωνα με ανακοίνωση που δημοσίευσε η βιβλιοθήκη στο Facebook, το ίδρυμα «Ρωσικός Κόσμος» διαθέτει αυτή τη στιγμή 48 τέτοια κέντρα σε 33 χώρες σε όλο τον κόσμο.
Η Εθνική και Πανεπιστημιακή Βιβλιοθήκη της Δημοκρατίας Σέρπσκα, καθώς και το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού αυτής της οντότητας, δεν απάντησαν στα ερωτήματα του Radio Free Europe σχετικά με αυτήν τη δωρεά.
«Επέκταση της ρωσικής ήπιας ισχύος»
Ο Alexander Meienberger, συγγραφέας του βιβλίου «Το Ίδρυμα «Ρωσικός Κόσμος»: Ιδεολογία, Στόχοι και Δίκτυο», έχει μελετήσει τις δραστηριότητες αυτού του ιδρύματος στην Αυστρία και τη Γερμανία πριν από την ολοκληρωτική εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το ίδρυμα δημιούργησε ρωσικά πολιτιστικά κέντρα και γραφεία διδασκαλίας ρωσικής γλώσσας, καθώς και χρηματοδότησε εκπαιδευτικά προγράμματα σε αυτές τις χώρες.
«Οι δραστηριότητες του ιδρύματος δεν περιορίστηκαν στην προώθηση της γλώσσας. Στόχος ήταν η οικοδόμηση μακροπρόθεσμων δικτύων ανθρώπων με συμπάθεια για τη Ρωσία και η δημιουργία μιας θετικής εικόνας για τον ρωσικό πολιτισμό και το κράτος», λέει.
Ο Meienberger εκτιμά ότι, μετά το 2022, τα Βαλκάνια, η Αφρική και η Ασία απέκτησαν ολοένα και μεγαλύτερη σημασία για τη συνέχιση αυτών των δραστηριοτήτων, καθώς οι περισσότερες δυτικές χώρες σταμάτησαν τη συνεργασία με τους ρωσικούς κρατικούς θεσμούς.
Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτό αποτελεί μέρος των προσπαθειών της Μόσχας να διατηρήσει και να επεκτείνει την λεγόμενη «ήπια ισχύ» της σε περιοχές όπου εξακολουθεί να έχει εταίρους και περιθώρια επιρροής.
Σύμφωνα με ανακοινώσεις που δημοσιεύθηκαν στην επίσημη ιστοσελίδα του ιδρύματος, μεταξύ των τελευταίων δραστηριοτήτων του είναι πρωτοβουλίες για την προώθηση της ρωσικής γλώσσας σε αφρικανικές χώρες, τη Λατινική Αμερική και την Ασία.
«Παρόλο που το ίδρυμα συνήθως δεν λειτουργεί ως άμεσο κανάλι προπαγάνδας, οι εκπαιδευτικές και πολιτιστικές του δραστηριότητες συμβάλλουν στη διάδοση ερμηνειών της ιστορίας και της διεθνούς πολιτικής που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να δικαιολογήσουν την εξωτερική πολιτική της Ρωσίας, συμπεριλαμβανομένων αφηγήσεων που σχετίζονται με την Ουκρανία και την Κριμαία», λέει ο Meienberger.
Κυρώσεις και «προπαγανδιστικά μηνύματα»
Ακριβώς λόγω αυτών των δραστηριοτήτων, το Ίδρυμα Ρωσικού Κόσμου συμπεριλήφθηκε στον κατάλογο κυρώσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2022.
Η αιτιολόγηση της ΕΕ αναφέρει ότι η Ρωσική Ομοσπονδία χρησιμοποιεί αυτό το ίδρυμα για την προώθηση των συμφερόντων της στις χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης.
Ακόμη νωρίτερα, το 2016, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο χαρακτήρισε το ίδρυμα «Ρωσικός Κόσμος» ως όργανο προπαγάνδας του Κρεμλίνου.
Το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου αναφέρει ότι η Ρωσία χρησιμοποιεί το ίδρυμα, μαζί με άλλα θεσμικά όργανα και μέσα ενημέρωσης, για να αμφισβητήσει τις δημοκρατικές αξίες, να υποδαυλίσει διχασμό στην Ευρώπη, να ενισχύσει την εγχώρια υποστήριξη στις πολιτικές του Κρεμλίνου και να διαδώσει παραπληροφόρηση.
Η ιδεολογική πτυχή της δραστηριότητας του ιδρύματος έγινε ακόμη πιο ορατή μετά το 2022.
Η επίσημη ιστοσελίδα του δημοσιεύει τακτικά περιλήψεις αυτών που αποκαλεί «τα πιο σημαντικά γεγονότα της εβδομάδας» στο πλαίσιο της «ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης» - ο όρος που χρησιμοποιεί η Μόσχα για την εισβολή στην Ουκρανία - όπου αναφέρεται κυρίως στις επιτυχίες του ρωσικού στρατού στο μέτωπο.
Ο ιστότοπος δημοσιεύει επίσης δηλώσεις Ρώσων αξιωματούχων σχετικά με την ανάγκη «αποαζιτοποίησης» και «αποστρατιωτικοποίησης» της Ουκρανίας - όρους που χρησιμοποιεί το Κρεμλίνο για να δικαιολογήσει τον πόλεμο εναντίον αυτής της χώρας.
Το 2024, το ίδιο το ίδρυμα οργάνωσε το σεμινάριο με τίτλο «Απεναζιστικοποίηση στον Πολιτισμό: Πρακτικές Πτυχές», αφιερωμένο σε ηγέτες και υπαλλήλους πολιτιστικών ιδρυμάτων στις περιοχές Ντόνετσκ, Λουχάνσκ, Ζαπορίζια και Χερσώνα — ουκρανικά εδάφη που η Ρωσία ισχυρίζεται ότι προσάρτησε το 2022.
Το ίδρυμα προωθεί επίσης την έννοια του «ρωσικού κόσμου», τον οποίο ορίζει ως μια κοινότητα που αποτελείται όχι μόνο από Ρώσους πολίτες, αλλά και από όλους όσους μιλούν, μαθαίνουν ή διδάσκουν τη ρωσική γλώσσα, καθώς και από άτομα που, σύμφωνα με το ίδρυμα, «ενδιαφέρονται ειλικρινά για τη Ρωσία και ανησυχούν για το μέλλον της».
επίσης
Ο Σέρβος Πατριάρχης στέλνει προπαγανδιστική επιστολή στον Πάπα, τον Πούτιν και τον Τραμπ: Σταματήστε τον νόμο για τους αλλοδαπούς στο Κόσοβο
Η έννοια του «ρωσικού κόσμου» κατέχει κεντρική θέση στο δόγμα εξωτερικής πολιτικής του Κρεμλίνου και στοχεύει στην προώθηση της ρωσικής γλώσσας, του πολιτισμού και της θρησκείας σε όλο τον κόσμο.
Οι επικριτές το βλέπουν ως μέσο για την επέκταση της πολιτικής και ιδεολογικής επιρροής της Μόσχας πέρα από τα σύνορά της.
