Η δομή της μεγαλύτερης Δαρδανικής εκκλησίας στα Βαλκάνια με ιδιαίτερη αψίδα και πολύχρωμο μωσαϊκό

Οι κατασκευές του κτιρίου έχουν τα σημάδια του χρόνου και η ζημιά δεν είναι μικρή. Το ίδιο και στην περίπτωση των ψηφιδωτών. Αλλά μέχρι στιγμής τουλάχιστον σε μία περίπτωση, τα ψηφιδωτά αντικατοπτρίζουν ξεκάθαρα την τέχνη και τις αφιερώσεις της εποχής. Μια φιγούρα πουλιού και ένα σιντριβάνι έχουν δουλευτεί προσεκτικά, ενώ το μεγαλύτερο μέρος του πουλιού στην άλλη πλευρά του συντριβανιού έχει φθαρεί από τον καιρό. Μια μεγάλη ομάδα αρχαιολόγων και άλλων επιστημονικών εργαζομένων εργάζεται για την αποκάλυψη των δομών της εκκλησίας. Προσωπικό από το Πανεπιστήμιο της Πρίστινα, το Αρχαιολογικό Ινστιτούτο του Κοσσυφοπεδίου, το "Ecole Normale Supérieure" από το Παρίσι και το "La Sapienza" από τη Ρώμη είναι εκεί, συμπεριλαμβανομένου προσωπικού από άλλες χώρες.

Η επέκταση των αρχαιολογικών ανασκαφών στη μεγαλύτερη εκκλησιαστική δομή που έχει ανακαλυφθεί μέχρι στιγμής στα Βαλκάνια έχει αρχίσει να αποκαλύπτει μεγάλες νέες πληροφορίες για το ιερό αντικείμενο. Η παλαιοχριστιανική βασιλική στον αρχαιολογικό χώρο Ulpiana έχει χαρακτηριστικά που μοιάζουν με τέτοια κτίρια εκείνης της εποχής. Μέχρι στιγμής μπορεί να συγκριθεί με μια εκκλησία στο Caricingrad της Σερβίας και μια άλλη στη Ραβέννα της Ιταλίας. Ντόπιοι και διεθνείς αρχαιολόγοι, από τις 10 Ιουλίου, ενώθηκαν περίπου 700 μέτρα ανατολικά του αρχαιολογικού πάρκου «Ulpiana». Ακριβώς στην Justiniana Secunda.

Κίνητρα βάπτισης

Οι μέχρι τώρα ανασκαφές έχουν αποκαλύψει πολύχρωμα κομμάτια του ψηφιδωτού που απεικονίζουν γεωμετρικές φιγούρες, πουλιά και βρύσες. Πρόκειται για το τμήμα του βαπτιστηρίου, ή βαπτιστήριο. Οι κατασκευές του κτιρίου έχουν τα σημάδια του χρόνου και η ζημιά δεν είναι μικρή. Το ίδιο και στην περίπτωση των ψηφιδωτών. Αλλά μέχρι στιγμής τουλάχιστον σε μία περίπτωση, τα ψηφιδωτά αντικατοπτρίζουν ξεκάθαρα την τέχνη και τις αφιερώσεις της εποχής. Μια φιγούρα πουλιού και ένα σιντριβάνι έχουν δουλευτεί προσεκτικά, ενώ το μεγαλύτερο μέρος του πουλιού στην άλλη πλευρά του συντριβανιού έχει φθαρεί από τον καιρό. 

Μια μεγάλη ομάδα αρχαιολόγων και άλλων επιστημονικών εργαζομένων εργάζεται για την αποκάλυψη των δομών της εκκλησίας. Προσωπικό από το Πανεπιστήμιο της Πρίστινα, το Αρχαιολογικό Ινστιτούτο του Κοσσυφοπεδίου, το "Ecole Normale Supérieure" από το Παρίσι και το "La Sapienza" από τη Ρώμη είναι εκεί, συμπεριλαμβανομένου προσωπικού από άλλες χώρες. Η χρηματοδότηση παρέχεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση. 

Ο Christophe Goddard, ο οποίος είναι εκπρόσωπος της «Ecole Normale Supérieure» από το Παρίσι και διευθύνει το εργαστήριο «Aoroc», εξήγησε ότι έχουν να κάνουν με όμορφα ψηφιδωτά με πουλιά και σιντριβάνια που είναι σύμβολο της βάπτισης. Τα χαρακτήρισε κομψά ευρήματα. 

επίσης Πολιτισμός Πριν από 4 μήνες Ψηφιδωτά της ύστερης αρχαιότητας – ίχνη πρώιμων εκκλησιών στο Μπεράτ

«Πιστεύουμε ότι το μωσαϊκό πρέπει να είναι προσβάσιμο στο κοινό. Πρέπει να βρεθεί τρόπος να εδραιωθεί και να προστατευτεί, ώστε όταν υπάρχουν επισκέπτες να ανακαλύπτονται τα ψηφιδωτά», είπε.
Ο αρχαιολόγος Arben Hajdari, ταυτόχρονα καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Πρίστινα, είπε ότι πρόκειται για μια σύνθεση με γεωμετρικά μοτίβα και στη συνέχεια με πουλιά, κρήνες, καλάθια και άλλα στοιχεία που είναι χαρακτηριστικά για αυτήν την περίοδο, τα πρώτα στάδια του Χριστιανισμού. 

«Οπότε είναι κάτι κοινό που βρίσκουμε. Αλλά όσον αφορά τα μοτίβα, η σύνθεση είναι ένα ποιοτικό μωσαϊκό, κάτι που είναι κατανοητό δεδομένου του γεγονότος ότι προοριζόταν για μια υπέροχη βασιλική, που ήταν. Επισκοπική βασιλική λοιπόν», είπε.

Ειδική αψίδα

Την Παρασκευή συνεχίστηκαν οι εργασίες για την επέκταση των ανασκαφών. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν μέχρι στιγμής οι αρχαιολόγοι, έχει ανακαλυφθεί μόνο το ένα τρίτο. Ο Γάλλος αρχαιολόγος Γκοντάρ έδειξε ότι το πρώτο πράγμα που ήθελαν να κάνουν ήταν να σκάψουν στην αψίδα. 

«Βρήκαμε μια πολύ ενδιαφέρουσα και πρωτότυπη αψίδα που δεν είναι φτιαγμένη με μισό κύκλο, αλλά αποτελείται από τρεις τοίχους, σαν τρίγωνο. Αυτό είναι ενδιαφέρον καθώς είναι το φαινόμενο που συναντάμε στην υστεροβυζαντινή αρχιτεκτονική. Το πρώτο παράδειγμα είναι αυτό της εκκλησίας στο Τσαρίτσινγκραντ, τώρα στη Σερβία, αλλά του χώρου στην επαρχία των Δαρδανών στην ύστερη αρχαιότητα την εποχή του Ιουστινιανού», είπε. Σύμφωνα με τον ίδιο, σε αυτή την περίπτωση μπορεί να εξαχθεί ένα συμπέρασμα. 

«Μπορούμε να πούμε ότι αυτή είναι η πρώτη εκκλησία στον ρωμαϊκό κόσμο που παρουσιάζει το σύστημα αψίδων με τρεις ημικυκλικούς τοίχους εσωτερικά, αλλά όχι εξωτερικά, γεγονός που κάνει αυτό το κτίριο πιο διάσημο από ό,τι είναι», είπε .  

Σύμφωνα με τον ίδιο, τι είναι εξαιρετικό σε αυτό το κτίσμα, αφού τα κτίσματα εκείνης της εποχής φτιάχνονταν πάντα με ανάμειξη τούβλων και πέτρας, στην προκειμένη περίπτωση το κύριο μέρος της εκκλησίας είναι κτισμένο με τούβλα. «Μοιάζει με την εκκλησία του Sant'Apollinare Nuovo στη Ραβέννα. Σε αυτή την περίπτωση, ανέφερε την εμβληματική εκκλησία που χρονολογείται από το 504 στην παραλιακή πόλη της Ιταλίας. Είπε ότι ακόμη και τα διακοσμητικά στοιχεία το δίνουν αυτό. 
«Τώρα πρέπει να δούμε την έκταση αν μοιάζει περισσότερο με αυτό στο Cariçingrad ή αυτό στη Ravenna. Προς το παρόν έχουμε μόνο γεωφυσικά δεδομένα καταγραφής. Ελπίζουμε να συνεχίσουμε τον Σεπτέμβριο αφού ολοκληρωθούν οι διοικητικές διαδικασίες απαλλοτριώσεων. Νομίζω όμως ότι στο τέλος του επόμενου καλοκαιριού θα έχουμε ανακαλύψει όλες τις δομές», είπε. Οι γεωφυσικές καταγραφές έδειξαν στα τέλη του 2019 ότι οι αρχαιολόγοι θα έχουν να κάνουν με μια μεγάλη εκκλησία, μήκους 78 μέτρων και πλάτους 23 μέτρων, η οποία είναι μεγαλύτερη από τον καθεδρικό ναό «Μητέρα Τερέζα» στην Πρίστινα. Δίπλα στην εκκλησία υπήρχε ένα μεγάλο σπίτι 40 επί 40 μέτρα.

επίσης Πολιτισμός Πριν από 10 μήνες Η «Ουλπιάνα» και το κάστρο Νόβο Μπρντο με οδηγό, αυτό στο Πρίζρεν αποτυγχάνει

Ανασκαφική επέκταση

Η δυτική πλευρά του χώρου όπου ανασκάπτεται έχει το μεγαλύτερο τμήμα του ιερού αντικειμένου. 

Ο αρχαιολόγος Arben Hajdari είπε ότι φέτος είναι στενοί όσον αφορά την επέκταση, επειδή το ακίνητο από εκείνη την πλευρά είναι ακόμα ιδιωτικό και δεν έχει επιτευχθεί συμφωνία για χρήση.  

«Έχουμε επεκταθεί για αρκετά μέτρα με κατεύθυνση ανατολικά και δυτικά για να ακολουθήσουμε τη διάταξη της βασιλικής. Στη συνέχεια καταφέραμε να διαπραγματευτούμε με έναν από τους ιδιοκτήτες στα ανατολικά και επεκταθήκαμε εκεί, βλέποντας τα όρια της βασιλικής από εκείνη την πλευρά. Το κύριο σώμα βρίσκεται στα δυτικά. Πιστεύω ότι από τον Σεπτέμβριο θα μπορέσουμε να το κάνουμε μετά την απαλλοτρίωση και να αποκαλύψουμε όλο το σχέδιο της βασιλικής», είπε. Αυτό το ζήτημα αναμένεται να επιλυθεί σύντομα.

Στη συνεδρίαση που πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη, 216η κατά σειρά, η Κυβέρνηση εξουσιοδότησε τα ιδρύματα να πραγματοποιούν πληρωμές για δέματα. 

«Ολοκληρώθηκε και τροποποιήθηκε η υπ’ αριθμ. 05/188 τελική απόφαση της 14ης Φεβρουαρίου 2024. Με την έγκριση αυτής της προσθήκης-τροποποίησης, το Τμήμα Απαλλοτριώσεων θα έχει τη δυνατότητα να πραγματοποιήσει την πληρωμή απαλλοτριωμένων ακινήτων για το έργο «Προστασία και διαχείριση πολιτιστικών κληρονομιά: Συντήρηση και επένδυση στον αρχαιολογικό χώρο Municipiium Ulpiana – Justiniana Secunda', που ταυτόχρονα αποτελεί μέρος της πολιτιστικής κληρονομιάς υπό μόνιμη προστασία», γράφει η ανακοίνωση της Κυβέρνησης, όπου ανακοινώνονται οι αποφάσεις. Το ίδιο γράφεται και για τον αρχαιολογικό χώρο του Ντρέσνικ.
Προηγουμένως, η κυβέρνηση είχε λάβει τις τελικές αποφάσεις για απαλλοτρίωση τον Φεβρουάριο για την τοποθεσία Ulpiana και τον Δεκέμβριο για αυτήν του Dresnik. Η «Ulpiana» είναι το πιο αντιπροσωπευτικό αγαθό των πρώτων αιώνων σε αυτά τα μέρη, και ταυτόχρονα το πιο επισκέψιμο μνημείο στο Κοσσυφοπέδιο. Από το φθινόπωρο του 2016 υπάρχει και το αρχαιολογικό πάρκο «Ουλπιανά», το μοναδικό στο είδος του στη χώρα. Το κράτος πληρώνει συνεχώς ετήσιο ενοίκιο για τα ιδιωτικά ακίνητα που χρησιμοποιεί σε αυτήν την τοποθεσία. Αυτή τη στιγμή καταβάλλονται περίπου 6 χιλιάδες ευρώ ετησίως. Στην περίπτωση της Ulpiana πρόκειται για απαλλοτρίωση 21 στρεμμάτων.

Η σύνδεση του αυτοκράτορα Ιουστινιανού με την τοποθεσία

επίσης Πολιτισμός Πριν από 10 μήνες «Ουλπιάνα Φεστιβάλ» στο πνεύμα της αναβίωσης της αρχαίας πόλης των Δαρδανών

Στις εργασίες που έγιναν όλα αυτά τα χρόνια, στις κατασκευές του ναού στο ψηφιδωτό με διαφορετικά μοτίβα, συναντήθηκε η λατινική επιγραφή. Αν και μόνο τμήματα της επιγραφής έχουν δημοσιευτεί για λόγους ασφάλειας και περαιτέρω μελέτης, είναι σαφές ότι ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός ήταν αυτός που ξεκίνησε προσωπικά την κατασκευή της πόλης της Ιουστινιάνας Σεκούντα. Η επιγραφή βρίσκεται στον κεντρικό χώρο του ναού, χώρο που φαίνεται από όλες τις πλευρές του λατρευτικού αντικειμένου. Αυτός ο αυτοκράτορας κυβέρνησε από το έτος 527 έως το 565, που θεωρείται επίσης η ημερομηνία κατασκευής της εκκλησίας και της πόλης της Ιουστινιάνας Σεκούντα μετά την καταστροφή του σεισμού της Ουλπιάνα ή Ιουστινιάνα Πρίμα το 518.  

Σε τρία εκτάρια, οι επισκέπτες από το 2016 – όταν μέρος της τοποθεσίας ανακηρύχθηκε αρχαιολογικό πάρκο – μπορούν να δουν πολλές κατασκευές και ευρήματα. Στον πρώτο τομέα του Πάρκου υπάρχουν ρωμαϊκά λουτρά, ένας ναός και μια οχυρή βασιλική με τέσσερις πύργους. Όμως, έτοιμος να φανεί είναι μόνο ένας πύργος. Το δεύτερο αποτελείται από επαύλεις ή επαύλεις προαστίων, δηλαδή από τα ερείπια των τοίχων της μιας πλευράς της έπαυλης, μετά το μισό του XNUMXου αιώνα ο χώρος μετατράπηκε σε νεκροταφείο και σήμερα ονομάζεται βόρεια νεκρόπολη. Ο τρίτος τομέας προσφέρει στους επισκέπτες την επισκοπική βασιλική, αλλιώς γνωστή ως καθεδρικός ναός. Πρόκειται για ένα μεγάλο εκκλησιαστικό συγκρότημα ύστερης αρχαιότητας, παλαιοχριστιανικής κατασκευής.