Το Σπίτι Πολιτισμού στο Ρούνικ φιλοξενεί μια εταιρεία αποκατάστασης με 800 χιλιάδες ευρώ

Ministria e Kulturës ka hapur tenderin me peshë financiare prej 800 mijë eurosh për restaurimin e Shtëpisë së Kulturës që i ka shpëtuar rrafshimit. Sipas projektit, ndërtesa që dikur shërbente për komunitetin lokal si Shtëpi e Kulturës, do të shndërrohet në qendër kulturore me potencial për t’i kaluar kufijtë e dikurshëm. Në mars të këtij viti projekti për restaurimin e Shtëpisë së Kulturës në Runik të Skenderajt qe miratuar përfundimisht nga Instituti i Kosovës për Mbrojtjen e Monumenteve

Shtëpia e Kulturës në Runik të Skenderajt tashmë është një hap më afër restaurimit dhe funksionalizmit. Ministria e Kulturës ka hapur tenderin me peshë financiare prej 800 mijë eurosh për restaurimin e këtij monumenti që i ka shpëtuar rrafshimit. Sipas projektit, ndërtesa që dikur shërbente si Shtëpi e Kulturës, do të shndërrohet në qendër kulturore me potencial për t’i kaluar kufijtë lokalë. 

“Restaurimi i Shtëpisë së Kulturës në Runik – Faza e parë”, mban titullin thirrja e hapur nga Ministria e Kulturës e në të cilën kompanitë e interesuara do të kenë mundësi të aplikojnë deri më 22 shtator. 
Në mars të këtij viti projekti për restaurimin e Shtëpisë së Kulturës në Runik të Skenderajt qe miratuar përfundimisht. Instituti i Kosovës për Mbrojtjen e Monumenteve kishte miratuar projektin e detajuar për ndërhyrje në këtë monument. Pas krejt telasheve dhe insistimit të Komunës së Skenderajt që ta bëjë rrafsh me tokë, tash me hapjen e tenderit pritet që të zgjidhet kompania që do të implementojë fazën e parë. 

“Në muajin mars të këtij viti, projekti i detajuar është aprovuar nga Instituti i Kosovës për Mbrojtjen e Monumenteve. Pas këtij aprovimi, kemi qenë në pritje të miratimit të buxhetit nga Qeveria. Megjithatë, meqë nuk është aprovuar buxheti i plotë për projektin, procesi i pritjes ka zgjatur më shumë, deri në momentin kur është vendosur që projekti të ndahet në dy faza”, ka thënë të mërkurën Lendita Idrizi, menaxhere e fondacionit “Hajde” që ka administruar me konkursin e projektit. Ajo ka thënë se si Fondacion, janë shumë të lumtur për hapjen e mundësisë së ofertimit për ndërtimin e Shtëpisë së Kulturës në Runik. 

“Konsiderojmë se ky është një hap i madh dhe i rëndësishëm, jo vetëm për qytetarët e Runikut, por edhe për të gjithë Kosovën. Natyrisht, entuziazmi i madh për këtë projekt na bën të dëshirojmë që përfundimi i tij të jetë sa më i shpejtë”, ka thënë Idrizi. Fondacioni “Hajde” është themeluar nga artisti Petrit Halilaj i cili tashmë është artisti shqiptar i artit bashkëkohor me më së shumti nam në botë.
Halilaj që ia ka dërguar muzeve më prestigjiozë në botë rrëfimet e Runikut, në mars kishte thënë se Shtëpisë së Kulturës po ia kthejnë perdet e kuqe.

“Perdet e kuqe të skenës së Shtëpisë së Kulturës, që dikur hapeshin për këngë, teatër, tregime dhe ëndrra. Sot jemi edhe një hap më afër që ato të hapen përsëri. Dhe bashkë me to, të tregojmë kush jemi ne dhe sa të mëdha janë ëndrrat tona”, kishte thënë Halilaj, i lindur në Runik. 

επίσης Πολιτισμός 18 Σεπτεμβρίου 2025 Το Κόσοβο του Petrit Halilaj γίνεται όπερα της αιωνιότητας στο Βερολίνο

Fondacioni “Hajde” kishte marrë përsipër që të zhvillojë procedurën e projektimit dhe rifunksionalizimit të Shtëpisë së Kulturës. Projekti ideor i realizuar nga “Ars Atelie” është prezantuar në gushtin e vitit 2024.

Η κριτική επιτροπή, αποτελούμενη από την κοινωνιολόγο Ντόνετε Μουράτι, την αρχιτέκτονα Φλωρίνα Τζέρλιου και τον αρχιτέκτονα Γιούργκεν Μάγιερ, ήταν αυτή που αξιολόγησε το εννοιολογικό έργο του «Ars Atelie» ως το καλύτερο και το δεύτερο ως το «Dieform». Όταν παρουσιάστηκε το νικητήριο έργο, η κριτική επιτροπή, μεταξύ άλλων, αξιολόγησε ότι «η πρόταση σέβεται τη συλλογική μνήμη και την αρχική ιστορική δομή που απομένει από το Πολιτιστικό Σπίτι Ρούνικ, συμπληρώνοντάς την με νέες διαστάσεις που διευκολύνουν τους σύγχρονους τρόπους αλληλεπίδρασης».

Κατά τη διάρκεια της γιουγκοσλαβικής περιόδου, το Σπίτι Πολιτισμού στο Ρούνικ λειτουργούσε ως βιβλιοθήκη με 7.000 βιβλία, θέατρο και γεωργικό συνεταιρισμό. Ήταν ενεργό μέχρι τη δεκαετία του 90, όταν το κτίριο έκλεισε. Κατά τη διάρκεια του πολέμου, απογυμνώθηκε από το περιεχόμενό του. Ξεχάστηκε μέχρι το 2018, όταν ο παγκοσμίου φήμης καλλιτέχνης Πέτριτ Χαλιλάι το αναβίωσε για λίγες μέρες με το καλλιτεχνικό έργο "Shkrepëtimë". Λίγο αργότερα, το κράτος θυμήθηκε να το θέσει υπό προστασία ως προστατευόμενο αντικείμενο πολιτιστικής κληρονομιάς. Τώρα, περιμένει ένα νέο κεφάλαιο: αυτό της αναβίωσης ως μνημείου μαζί με μνήμες και δυνατότητες στο σήμερα.

Αλλά τα τελευταία χρόνια το μνημείο έχει αντιμετωπίσει δύο επιθέσεις από τον Δήμο Σκεντέραϊ.

επίσης Πολιτισμός 2 Οκτωβρίου 2025 Παγκόσμιο Βραβείο – αναγνώριση της εξαιρετικής τέχνης του Petrit Halilaj

Τον Μάιο του 2025, βαρύς κατασκευαστικός εξοπλισμός περικύκλωσε το Σπίτι του Πολιτισμού. Μια πλάκα από σκυρόδεμα τοποθετήθηκε επίσης πολύ κοντά σε αυτό το μνημείο. Όλα αυτά έγιναν χωρίς την άδεια των ιδρυμάτων πολιτιστικής κληρονομιάς, αν και το Σπίτι του Πολιτισμού απολαμβάνει το καθεστώς του μνημείου εδώ και σχεδόν οκτώ χρόνια. Ήταν ένα έργο του Δήμου Σκεντέραϊ για ένα συγκρότημα εγκαταστάσεων και τη διαμόρφωση δημόσιου χώρου στην περιοχή. Η KOHA ανέφερε αμέσως την υπόθεση και την επόμενη μέρα η Επιθεώρηση Πολιτιστικής Κληρονομιάς σταμάτησε τις εργασίες.

Paraprakisht në korrikun e vitit 2023 Komuna e Skenderajt në emër të transformimit të zonës kishte nisur shembjen e ndërtesës. Kishte qenë artisti Petrit Halilaj në emër të fondacionit “Hajde”, që asokohe kishte zhvilluar takime me autoritetet qendrore dhe lokale. Kishte ndërmjetësuar që Shtëpia e Kulturës në Runik të jetë një qendër kulturore. Dhe ia kishte arritur. Ministri i Kulturës, Hajrulla Çeku, dhe kryetari i Komunës së Skenderajt, Fadil Nura, do të nënshkruanin marrëveshje për bashkëfinancim të projektit. Por kanë qenë qasjet e kundërta për monumentin që kishin përplasur Komunën me Ministrinë. E para ia mësyu me ekskavator kur i kishin mbetur dhjetë ditë që ta shënonte pesëvjetorin si monument, në korrikun e 2023-tës. Asokohe e prerë kishte qenë Ministria e Kulturës në reagim. Kishte konfirmuar se po bëhej fjalë për ndërhyrje të jashtëligjshme, njësoj siç kishte bërë edhe Qendra Rajonale e Trashëgimisë Kulturore e Mitrovicës. Sipas Memorandumit të atëhershëm ndërinstitucional shuma që do të investohet shkon në 850 mijë euro.