-
Από:
Shaban Maxharraj
- 21 Αυγούστου 2026 08:46
- Μοιράστε σε:
«Ιχνηλατώντας τη δυναμική της μετανάστευσης στα Βαλκάνια μέσα από την ιστορικο-ανθρωπολογική έρευνα για την οικογένεια» είναι ο τίτλος της διάλεξης του ερευνητή Robert Pichler στο Διεθνές Σεμινάριο Αλβανικής Γλώσσας, Λογοτεχνίας και Πολιτισμού. Ως μελέτη περίπτωσης, υπάρχουν δύο οικισμοί στη σημερινή Βόρεια Μακεδονία, το Κρούσεβο και το Βελέστε. Αυτή τη φορά, επικεντρώθηκε λεπτομερέστερα στο Κρούσεβο. Έχει αναλύσει εκτενώς τη μετανάστευση, τη σύνδεση με την πατρίδα και τα προβλήματα που φέρνει αυτή η έννοια της ζωής.
Ο Αυστριακός ιστορικός και ανθρωπολόγος Ρόμπερτ Πίχλερ δεν έχει σταματήσει μόνο στα αρχεία και τις εργασίες σε υπουργικά συμβούλια από τις αρχές της δεκαετίας του 90, αλλά έχει επισκεφθεί τα Βαλκάνια ολόκληρα. Μάλιστα, στις αρχές της δεκαετίας του 90 βρέθηκε στη βόρεια Αλβανία για να δει πώς διατηρήθηκαν οι παραδόσεις κατά τη διάρκεια του ερμητικού κλεισίματος κατά την κομμουνιστική εποχή. Αλλά αυτή τη φορά, στο πλαίσιο του Σεμιναρίου για την Αλβανική Γλώσσα, Λογοτεχνία και Πολιτισμό, παρουσίασε μια άλλη μελέτη. «Ιχνηλατεί τη δυναμική της μετανάστευσης στα Βαλκάνια μέσω της ιστορικο-ανθρωπολογικής έρευνας για την οικογένεια» είναι ο τίτλος της διάλεξής του που πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη. Ως μελέτη περίπτωσης, υπάρχουν δύο οικισμοί στη σημερινή Βόρεια Μακεδονία, το Κρούσεβο και το Βελέστε. Αυτή τη φορά, επικεντρώθηκε με περισσότερες λεπτομέρειες στο Κρούσεβο.
Προκλήσεις μελέτης
Εξαρχής, είπε ότι σε αυτή την περίπτωση το ενδιαφέρον του ήταν η ιστορική έρευνα για την οικογένεια και τη συγγένεια, καθώς και η μετανάστευση για την έξοδο από την εργατική μετανάστευση σε διεθνικές οικογένειες. Σύμφωνα με τον ερευνητή που ασχολείται με τα Βαλκάνια στο Ινστιτούτο Μελέτης της Μοναρχίας των Αψβούργων και της Βαλκανικής Περιοχής στην Αυστριακή Ακαδημία Επιστημών, η ιστορική έρευνα για την οικογένεια προσφέρει σημαντικές γνώσεις για την κατανόηση της μετανάστευσης. Η ιστορική ανθρωπολογία προσφέρει επίσης μια παραγωγική προσέγγιση για τη σύνδεση αυτών των προοπτικών.
«Συνδυάζει: ιστορικές προοπτικές για τη μακροπρόθεσμη κοινωνική αλλαγή και ανθρωπολογικές προοπτικές για τις καθημερινές πρακτικές και τη βιωμένη εμπειρία», είπε. Κύριος στόχος του, είπε, είναι να καταστήσει τα ευρήματα και τις έννοιες της ιστορικής έρευνας για την οικογένεια χρήσιμα για τις μελέτες μετανάστευσης. Η μελέτη του σε αυτή την περίπτωση συλλέγει δεδομένα για τις εξελίξεις από το 1960. Σύμφωνα με τον ίδιο, στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, η μελέτη δεν είναι εύκολη λόγω περιορισμένων πόρων και γλωσσικών εμποδίων. Είπε ότι το ορεινό έδαφος έχει επηρεάσει τα πρότυπα διείσδυσης του κράτους και της τοπικής αυτονομίας, ενώ η διακυβέρνηση έχει γίνει από νοικοκυριά, ομάδες συγγένειας και εθιμικό δίκαιο.
Η γραμμή που κάνει τη διαφορά
επίσης
Πρίλεπ, 1900: Μουσουλμάνοι Αλβανοί συγχωνεύονται με Τούρκους, Χριστιανοί με Σλάβους και Έλληνες
«Η οικογενειακή οικονομία και η συγγένεια συνδέουν την καθημερινή ζωή με την ιδιοκτησία, την εργασία, την εξουσία και την αίσθηση του ανήκειν», είπε. Στη συνέχεια εξήγησε αυτό που είναι γνωστό ως «Γραμμή Χάιναλ». Πρόκειται για μια έννοια του Βρετανού ιστορικού Τζον Χάιναλ από το 1965. Η γραμμή χωρίζει την Ευρώπη μεταξύ ανατολής και δύσης, ξεκινώντας από την Τεργέστη και συνεχίζοντας μέχρι την Αγία Πετρούπολη. Και τα δεδομένα που αποκάλυψε ο Ρόμπερτ Πίχλερ δείχνουν ότι δυτικά της γραμμής, οι γάμοι γίνονται αργότερα, το ποσοστό των άγαμων ατόμων κυμαίνεται από 20 έως 30 τοις εκατό μεταξύ των γυναικών. Η οικονομία είναι οικογενειακή, αλλά υπάρχει μεγαλύτερη παρουσία ανθρώπων που δεν έχουν συγγένεια, συμπεριλαμβανομένων των υπηρετών και όσων βρίσκονται στον κύκλο της ζωής.
«Ενώ στα ανατολικά και νοτιοανατολικά της γραμμής έχουμε γάμους νωρίτερα, ο γάμος είναι σχεδόν καθολικός, η οικογενειακή οικονομία είναι πιο περίπλοκη και πολυγενεακή και αποτελείται κυρίως από συγγενείς. Στη Δυτική Ευρώπη, εξήγησε, η κληρονομιά ήταν αδιαίρετη, όπου συνήθως ένας κληρονόμος κληρονομεί το αγρόκτημα και τα άλλα παιδιά πρέπει να φύγουν. Ενώ, σύμφωνα με τον ίδιο, στη Νοτιοανατολική Ευρώπη υπήρχε διαίρεση μεταξύ των μελών της οικογένειας και συνιδιοκτησία της περιουσίας μεταξύ των ανδρών κληρονόμων.»
«Τα αγόρια μπορούν να παραμείνουν στο νοικοκυριό των γονιών τους, ενώ οι γυναίκες φεύγουν για να ενταχθούν στο νοικοκυριό του συζύγου τους», είπε. Στη Δυτική Ευρώπη, ο γάμος γίνεται αργότερα επειδή απαιτούνται πόροι για τη δημιουργία ενός ανεξάρτητου νοικοκυριού, ενώ στην Ανατολική Ευρώπη, ο γάμος είναι πιο στενά ενσωματωμένος στο νοικοκυριό που βασίζεται στη συγγένεια.
«Στη Δυτική Ευρώπη, τα παιδιά που δεν κληρονόμησαν εισήλθαν στην υπηρεσία
εκτός του γονικού νοικοκυριού, ενώ στη Νοτιοανατολική Ευρώπη οι νέοι παρέμειναν πιο έντονα ενσωματωμένοι στις οικογενειακές οικονομίες, βασισμένες στη συγγένεια, όπου η οικογένεια ήταν η μονάδα εργασίας, περιουσίας και κοινωνικοποίησης», είπε.
Ηλικία και φύλο ως αρχή
Όσον αφορά την εξουσία και τι υπαγόρευε η διαδοχή στα νοικοκυριά της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, η ηλικία και το φύλο έπαιξαν μεγάλο ρόλο.
Έτσι, οι μεγαλύτεροι σε ηλικία άνδρες αποτελούσαν την ανώτατη εξουσία, ενώ οι νεότερες γενιές απλώς τους σέβονταν και τους υπάκουαν. Στη Δυτική Ευρώπη, σύμφωνα με τον ίδιο, το αγρόκτημα περνούσε στους απογόνους, συχνά με την ευκαιρία του γάμου του γιου, η εξουσία περνούσε στη μεσαία γενιά, η παλαιότερη γενιά διατηρούσε το δικαίωμα υποστήριξης και συντήρησης και τρεις γενιές μπορούσαν να ζήσουν μαζί, αλλά με διαφορετική δομή εξουσίας.
Σύμφωνα με τον ερευνητή, η ιστορική έρευνα για την οικογένεια στις μελέτες μετανάστευσης είναι σημαντική επειδή η συγγένεια παρέμεινε ανεπαρκώς θεωρητικά αντιμετωπισμένη και η έρευνα για τη μετανάστευση συχνά βασιζόταν σε γενικές έννοιες της οικογένειας, εθνοκεντρικές υποθέσεις και νομικούς και διοικητικούς ορισμούς.
«Δεν δόθηκε επαρκής προσοχή στις πολιτισμικά και ιστορικά διαφορετικές μορφές δεσμών συγγένειας, υποχρεώσεων, φροντίδας, αμοιβαιότητας και αίσθησης του ανήκειν», είπε.
επίσης
Όταν οι Αλβανοί πλούτισαν τη Ζάρα
Ενώ εμβάθυνε στο θέμα και την περιοχή, είπε ότι η οικογένεια και η συγγένεια παρέμειναν κεντρικές στον άνισο σοσιαλιστικό μετασχηματισμό.
«Ο σοσιαλιστικός εκσυγχρονισμός δεν επηρέασε όλες τις περιοχές εξίσου. Σε οικονομικά περιθωριοποιημένες και κυρίως αγροτικές περιοχές, η συγγένεια παρέμεινε κεντρικής σημασίας για την κοινωνική ασφάλιση, την οικονομική συνεργασία και την πρόσβαση σε πόρους. Η περιορισμένη πρόσβαση σε επίσημους θεσμούς και απασχόληση ενίσχυσε την εξάρτηση από τα οικογενειακά δίκτυα. Η συγγένεια, επομένως, δεν ήταν απλώς ένα υπόλειμμα της «παράδοσης», αλλά παρέμεινε λειτουργική από κοινωνικής και οικονομικής άποψης και προσαρμοσμένη στις νέες συνθήκες», δήλωσε ένας από τους επιστημονικούς ειδήμονες, ο οποίος έχει συγγράψει πολλές μελέτες εδώ και τρεις δεκαετίες. Ως έναν άλλο λόγο για τον οποίο η οικογένεια και η συγγένεια παρέμειναν κεντρικές, ανέφερε τα περιοριστικά καθεστώτα μετανάστευσης, όπου τα σύνορα επηρέαζαν ιδιαίτερα τους μετανάστες από οικονομικά και πολιτικά περιθωριοποιημένες περιοχές των Δυτικών Βαλκανίων. Σύμφωνα με τον ίδιο, η πρόσβαση στη μετανάστευση εξαρτιόταν όλο και περισσότερο από άτυπα δίκτυα εμπιστοσύνης, αμοιβαιότητας και συγγένειας, καθώς και από οικογενειακούς δεσμούς που θα μπορούσαν να διευκολύνουν την πρόσβαση σε πληροφορίες, στέγαση, απασχόληση και μεταναστευτικές οδούς. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι διασυνοριακοί γάμοι έγιναν επίσης μια σημαντική οδός για νόμιμη κινητικότητα και, για ορισμένους ανθρώπους, μία από τις λίγες διαθέσιμες οδούς προς τη Δυτική Ευρώπη.
Σχέσεις πέρα από τα σύνορα
«Ο διεθνισμός είναι μια νέα προοπτική για τη μετανάστευση», δήλωσε ο Robert Pichler. Σύμφωνα με αυτόν, η διεθνική προοπτική αναδεικνύει πολλαπλές και διαρκείς σχέσεις πέρα από τα σύνορα όπου αναδύονται διεθνικά κοινωνικά πεδία και πραγματοποιούνται ανταλλαγές εντός αυτών των πεδίων. Και σύμφωνα με αυτόν, όταν η οικογένεια και η συγγένεια βρίσκονται ξανά στο επίκεντρο, τότε έχουμε να κάνουμε με μια κοινωνική υποδομή διεθνικών συνδέσεων, δικτύων υποστήριξης, φροντίδας και υποχρέωσης, καναλιών για την κυκλοφορία πόρων και πληροφοριών και χώρων όπου η διεθνική οικογενειακή ζωή διαπραγματεύεται και αναπαράγεται. Μιλώντας για την περίπτωση του οικισμού, ο Κρούσεβο στη Βόρεια Μακεδονία είπε ότι πρόκειται για ένα μακροπρόθεσμο μοντέλο μετανάστευσης εργατικού δυναμικού.
«Η μετανάστευση εργατικού δυναμικού στην περιοχή έχει μακρά ιστορία, που εκτείνεται πολύ πέρα από τη σοσιαλιστική Γιουγκοσλαβία. Οι μετανάστες συνήθως επένδυαν τα κέρδη τους σε σπίτια στην πατρίδα τους. Η κατασκευή σπιτιών και η αγορά γης ήταν οι κύριες μορφές επένδυσης και μετανάστευσης, επομένως συχνά προσανατολιζόταν στην επιστροφή και την αναπαραγωγή της οικογενειακής ζωής στην πατρίδα τους», είπε. Σύμφωνα με τον ίδιο, η σοσιαλιστική μετανάστευση εργατικού δυναμικού από τη δεκαετία του 60 ήταν μια σημαντική συνέχεια του kurbet, κυρίως με άνδρες πρώτης γενιάς και αρχικά θεωρήθηκε ως προσωρινή μετανάστευση, όπως ήταν.
μετανάστευση οργανωμένη από το κράτος, αλλά διευκολύνεται μέσω της οικογένειας και της συγγένειας.
«Το παλιό μοντέλο μετασχηματίστηκε υπό τη σοσιαλιστική και μετασοσιαλιστική μετανάστευση. Τα σπίτια έγιναν μεγαλύτερα, ψηλότερα και πιο εντυπωσιακά με τον εκσυγχρονισμό, την άνεση και το κοινωνικό κύρος. Στη συνέχεια, με νέα αρχιτεκτονικά μοντέλα που αντικατέστησαν τις παλιές μορφές. Χτίστηκαν σπίτια αμερικανικού τύπου, κεντροευρωπαϊκά κτίρια κατοικιών με μεγαλύτερη διαφάνεια και ορατότητα. Για τους μετανάστες, η οικοδόμηση ενός σπιτιού συνέχισε να εκφράζει μια σύνδεση με τον τόπο, την αίσθηση του ανήκειν και μια φανταστική επιστροφή», είπε. Όσον αφορά την οικογενειακή αλληλεγγύη, είπε ότι αυτό το φαινόμενο δημιουργεί επίσης υποχρεώσεις. Αλλά οι διακρατικές οικογενειακές σχέσεις παρέχουν ασφάλεια, υποστήριξη και πρόσβαση σε πόρους.
Εντάσεις στους διακρατικούς οικογενειακούς δεσμούς
«Αλλά δημιουργούν επίσης ηθικές υποχρεώσεις, προσδοκίες και πιέσεις. Οι μετανάστες αναμένεται να επενδύσουν στη χώρα προέλευσής τους, να παντρευτούν «σωστά», συχνά μέσα στο ίδιο εθνοπολιτισμικό περιβάλλον, να υποστηρίζουν και να φροντίζουν τους γονείς και τους παππούδες και τις γιαγιάδες, να διατηρούν τακτική επαφή, να επισκέπτονται και να συμμετέχουν στην οικογενειακή ζωή», είπε. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Robert Pichler, αυτές οι προσδοκίες μπορούν να δημιουργήσουν οικονομικές, συναισθηματικές και κοινωνικές πιέσεις και μπορούν επίσης να δημιουργήσουν εντάσεις μεταξύ των ατομικών φιλοδοξιών και των συλλογικών οικογενειακών προσδοκιών. Τέλος, είπε ότι έχει ακούσει ότι αυτές οι εντάσεις ήδη παρατηρούνται και ότι αυτός ο οικογενειακός δεσμός δεν είναι πλέον αυτός που ήταν παλιά. Έδωσε το παράδειγμα ενός επιχειρηματία στη Βιέννη, ο οποίος απολαμβάνει τα χαρακτηριστικά του πλούτου εκεί. Είπε ότι είχε πάει στη βίλα του, αλλά οι παππούδες και οι γιαγιάδες από τα Βαλκάνια έμεναν στο χώρο δίπλα στην πισίνα, αλλά τα εγγόνια δεν είχαν καμία διάθεση να συνομιλήσουν μαζί τους.
επίσης
Μπράιαν Τζόζεφ: Αλβανικά, μία από τις βασικές γλώσσες για γλωσσική επαφή στα Βαλκάνια
«Είναι κρίμα που δεν τράβηξα φωτογραφία. Αλλά έχω αυτή την εικόνα στο μυαλό μου», είπε για το φαινόμενο που έχει παρατηρήσει τώρα και το οποίο θα μπορούσε να αποτελέσει το επίκεντρο μελλοντικών μελετών. Περιέγραψε αυτό το «κρύο» σαν να ήταν πόνος.
Μετά τη διάλεξη του Robert Pichler, πραγματοποιήθηκε συζήτηση στρογγυλής τραπέζης με θέμα «Η Θεά στο Θρόνο», ακολουθούμενη από δύο συνεδρίες με διάφορες παρουσιάσεις. Καθημερινά πραγματοποιούνται μαθήματα ξένων γλωσσών σε τρία επίπεδα.
