-
Από:
Shaban Maxharraj
- 9 Σεπτεμβρίου 2026 08:00
- Μοιράστε σε:
Rihapja sërish e pjesshme, është episodi i tretë i Kalasë së Prizrenit në katër muajt e fundit. “Ju njoftojmë se, nga data 7 shtator 2026, Kalaja e Prizrenit është e hapur për vizitorë nga ora 12:00. Ju informojmë gjithashtu se punimet në Kala do të vazhdojnë, për këtë arsye disa pjesë të hapësirës do të jenë të mbyllura për vizitorët”, ka njoftuar Ministria e Kulturës të martën. Këto ditë institucioni më i lartë kulturor në vend ka bërë disa ndërhyrje emergjente në Kala por pa zgjidhje të problemeve që janë pasojë e mosmirëmbajtjes
Në një hark kohor prej katër muajsh, Kalaja e Prizrenit është mbyllur pjesërisht për vizitorë, më pas është mbyllur krejtësisht dhe tash është rihapur pjesërisht. Se kur do të hapet plotësisht, nuk dihet. Por një gjë dihet me siguri të plotë: monumenti ku janë investuar mbi një milion euro dhe një prej aseteve më të vizituara në vend ka degraduar me të madhe shkaku i mungesës së mirëmbajtjes viteve të fundit.
Ministria e Kulturës të martën ka lëshuar njoftimin e radhës në raport me Kalanë e Prizrenit.
“Ju njoftojmë se, nga data 7 shtator 2026, Kalaja e Prizrenit është e hapur për vizitorë nga ora 12:00. Ju informojmë gjithashtu se punimet në Kala do të vazhdojnë, për këtë arsye disa pjesë të hapësirës do të jenë të mbyllura për vizitorët. Ju lutemi të respektoni shenjat orientuese dhe kufizimet e vendosura gjatë vizitës”, shkruhet në njoftim.
Këto ditë institucioni më i lartë kulturor në vend ka bërë disa ndërhyrje emergjente në Kala. Problemet janë tejet më të thella, por se kur do të ketë ndërhyrje përmbajtjesore, s’di ta thotë Ministria e Kulturës. E, Instituti Arkeologjik s’thotë gjë pasi komunikimi është centralizuar nga MKT-ja. Tash, arkeologët – shumica doktorë shkencash – presin që politika t’i vizitojë vendpunishtet, t’i komentojë e t’i prezantojë për publik gjetjet, restaurimet apo çfarëdo tjetër. Ata duhet të marrin leje për deklarime dhe ato t’iu miratohen nga eprorët. Në këtë kundërtën, shqiptohen masa disiplinore.
Ndërhyrja emergjente në Kala ka nisur në fundgushtin e sivjetmë kur edhe u njoftua se Kalaja është mbyllur tërësisht për vizitorë. Tenderi për ndërhyrje është dhënë në fund të korrikut.
“Masat emergjente në Kalanë e Prizrenit dhe Kalanë e Novobërdës” mban titullin thirrja, për të cilën kishte aplikuar vetëm një kompani dhe është zgjedhur që t’i kryejë punimet me 110 mijë e 820 euro. Prej tyre, shumica e mjeteve, mbi 80 mijë euro, investohen në Kalanë e Prizrenit, e intervenimi në Novobërdë është krejt i thjeshtë – çështje tabelash.
Në Kalanë e Prizrenit synohej pastrimi i terrenit, rrethojat mbrojtëse, kamerat e jashtme e të brendshme, centrali i monitorimit, zërimi, lëndët këmbësore për vizitorë, riprodhimi dhe montimi i dyshemeve të shtigjeve të drunjta, rregullimi i tabelave informuese, riprodhimi dhe montimi i karrigeve në amfiteatër dhe zhvendosja e tualeteve nga hapësira brenda mureve rrethuese në atë të jashtme. Sipas MKT-së ndërhyrja vazhdon edhe në ditët e ardhshme.
Αλλά τα προβλήματα του Κάστρου είναι πολύ πιο σημαντικά. Αυτό έχει διαπιστωθεί από την ίδια την Επιτροπή, βάσει της έκθεσης της οποίας το Υπουργείο αποφάσισε να κλείσει ορισμένα τμήματα για τους επισκέπτες. Η Επιτροπή συνέστησε επείγουσα παρέμβαση.
«Ασφάλιση των εξασθενημένων τμημάτων του τοίχου μέσω προσωρινών στηριγμάτων· καθαρισμός των κενών αρμών και πλήρωσή τους με το αρχικό κονίαμα· άμεσος περιορισμός της πρόσβασης των επισκεπτών σε περιοχές που ενέχουν κίνδυνο· επείγων σχεδιασμός ενός πλήρους προγράμματος συντήρησης και αποκατάστασης· εγκατάσταση μεταλλικών περιφράξεων ως προσωρινά μέτρα για την προστασία των επισκεπτών· εγκατάσταση καμερών ασφαλείας, φωτισμού και σημάνσεων κινδύνου», αναφέρει η έκθεση που συνέταξαν υπάλληλοι του Αρχαιολογικού Ινστιτούτου του Κοσσυφοπεδίου, του Ινστιτούτου Προστασίας Μνημείων του Κοσσυφοπεδίου και του Περιφερειακού Κέντρου Πολιτιστικής Κληρονομιάς στο Πρίζρεν.
Σύμφωνα με την έκθεση που συνέταξαν οι Veron Tara, Caner Tatar, Elvis Shala, Sara Sylejmani, Jusuf Xhibo και Besar Grazhda, παρέχονται στοιχεία ότι στους ψηλούς περιμετρικούς τοίχους έχει παρατηρηθεί ότι το συνδετικό κονίαμα με βάση τον ασβέστη έχει χάσει σε μεγάλο βαθμό τη σταθερότητά του, λόγω των ατμοσφαιρικών επιδράσεων και της διείσδυσης νερού στο εσωτερικό του τοίχου από διάφορα σημεία. Ως αποτέλεσμα, τα κενά στους τοίχους έχουν αυξηθεί, έχουν δημιουργηθεί απώλειες υλικών στις εσωτερικές γεμίσεις και σε ορισμένες περιοχές έχουν εντοπιστεί πτώσεις λίθων. Έχει διαπιστωθεί ότι τα δημιουργημένα κενά έχουν προκαλέσει μερικές καταρρεύσεις σε ορισμένα τμήματα και ότι η διαδικασία υποβάθμισης βρίσκεται σε εξέλιξη.
Në pyetjet e KOHËS se përse në Kala s’ka ndërhyrje më përmbajtjesore, Ministria e Kulturës ka sqaruar se Kalaja e Prizrenit tashmë ka hyrë në fazën e hartimit të detyrës projektuese për përgatitjen e projektit të restaurimit dhe konservimit. Sipas MKT-së, ky projekt do të trajtojë në mënyrë gjithëpërfshirëse tërë hapësirën e Kalasë dhe nuk do të kufizohet vetëm në pjesët që aktualisht paraqesin nevojë për intervenim emergjent.
«Δεδομένου ότι η σύνταξη, η έγκριση και η υλοποίηση ενός τέτοιου έργου απαιτεί χρόνο και πρέπει να εκτελεστεί σύμφωνα με τα επαγγελματικά πρότυπα για τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς, κρίθηκε απαραίτητο να ληφθούν προσωρινά μέτρα για την αύξηση της ασφάλειας των επισκεπτών και τη βελτίωση των συνθηκών επίσκεψης μέχρι την υλοποίησή του», αναφέρει η απάντηση. Σύμφωνα με το MKT, για τον λόγο αυτό, η τρέχουσα διαδικασία σύναψης συμβάσεων προβλέπει παρεμβάσεις προστατευτικού και λειτουργικού χαρακτήρα, όπως η εγκατάσταση προστατευτικών περιφράξεων, συστήματος καμερών ασφαλείας, φωτισμού, διαρρύθμισης μονοπατιών, εγκαταστάσεων υγιεινής και άλλων στοιχείων που είναι απαραίτητα για την ασφαλή διαχείριση του χώρου.
Sa u përket pjesëve ku vërehen dëmtime, sipas përgjigjeve, ato do të trajtohen në kuadër të projektit të restaurimit dhe konservimit, i cili do të ofrojë zgjidhje të plota dhe të qëndrueshme në përputhje me parimet e ruajtjes së monumenteve të trashëgimisë kulturore.
Το 2014, η Πρεσβεία των Ηνωμένων Πολιτειών στο Κοσσυφοπέδιο, δηλαδή το Ταμείο του Πρεσβευτή για την Πολιτιστική Κληρονομιά, επένδυσε 700 χιλιάδες δολάρια στο μνημείο. Πρόκειται για ένα μνημείο που κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, σύμφωνα με θεσμικά στοιχεία, το επισκέπτονται έως και 5 χιλιάδες επισκέπτες την ημέρα. Μέχρι στιγμής φέτος, σύμφωνα με τον Νόμο περί Κατανομής Πόρων, έχουν δαπανηθεί εκεί 1 εκατομμύριο 117 χιλιάδες ευρώ.