-
Από:
Συνταγματάρχης Μεχμέτη
- 9 Ιουλίου 2021 20:59
- Μοιράστε σε:
Με αρχικό στόχο τη γεφύρωση της επικοινωνίας του κοινού με τη σύγχρονη τέχνη, η εγκατάσταση «μέλισσα» του καλλιτέχνη Sislej Xhafa στέκεται εδώ και μια εβδομάδα στον χώρο υγειονομικής ταφής της Sharra στα Τίρανα. Όμως η τοποθέτηση του έργου σε αυτόν τον χώρο έχει προκαλέσει μια σειρά από κριτικές και αντιδράσεις από την καλλιτεχνική κοινότητα. Το καλοκαίρι του 2016, ο 17χρονος Ardit Gjoklaj έχασε τη ζωή του ενώ εργαζόταν παράνομα στον σκουπιδότοπο της πρωτεύουσας. Αυτή ήταν η αρχή μιας ισχυρής σύγκρουσης μεταξύ ενός μετώπου καλλιτεχνών, ακτιβιστών και μέσων ενημέρωσης που κατηγόρησαν τον δήμο Τιράνων για δολοφονία του Gjoklaj, ακόμη και για παρέμβαση στα συμφέροντα των στελεχών του Σοσιαλιστικού Κόμματος και των προσώπων του στενού του περιβάλλοντος. Για μια ομάδα καλλιτεχνών στην αλβανική πρωτεύουσα, η εν λόγω εγκατάσταση είναι μια προσπάθεια «απόκρυψης» του τόπου του εγκλήματος, ακόμη και, σύμφωνα με τους ίδιους, «η μη αντίδραση του Τζάφα είναι απογοητευτική»
Ολόκληρη η εικαστική εγκατάσταση ξεκινά και τελειώνει με τον πιο απλό τρόπο. Είναι απλώς ένα παράθυρο-πόρτα που έχει μια κουνουπιέρα αντί για γυαλί. Το έργο του καλλιτέχνη Sislej Xhafa, «μέλισσα» περιγράφεται ως πρόκληση για όλους με αφορμή την εγκατάστασή του στον χώρο επεξεργασίας απορριμμάτων στα περίχωρα των Τιράνων, αλλιώς γνωστός ως ΧΥΤΑ Σάρρα.
Ανάμεσα σε νεοφυτεμένα δέντρα, την πρώτη μέρα του Ιουλίου, οργανώνεται και επιμελείται η καλλιτεχνική παρέμβαση του καλλιτέχνη Xhafa από την πλατφόρμα σύγχρονης τέχνης «Harabel».
Όπως εξηγήθηκε στην εναρκτήρια πρόσκληση, στόχος αυτής της πλατφόρμας είναι να «μετατρέψει αυτόν τον χώρο σε ένα πάρκο γλυπτών σύγχρονης τέχνης», ξεκινώντας αυτό το μεγάλο έργο με τη «μέλισσα» του Xhafa. Αν και η εγκατάσταση εντάσσεται στο πρότζεκτ «Free Art Project», το οποίο, σύμφωνα με την πλατφόρμα, «στοχεύει να φέρει το κοινό πιο κοντά στη σύγχρονη τέχνη», αρκετές καλλιτεχνικές αντιδράσεις την έχουν επικρίνει για την επιλεγμένη τοποθεσία.
Επανέφεραν στην προσοχή την τραγική υπόθεση όταν ο 17χρονος Ardit Gjoklaj, στις 7 Αυγούστου 2016, βρέθηκε νεκρός ανάμεσα στα υπολείμματα του ΧΥΤΑ Σάρρα. Ο θάνατός του, τότε, εξηγήθηκε ως αποτέλεσμα του χτυπήματος από εκσκαφέα που εργαζόταν μέσα στον εν λόγω χώρο.
«Κάλυψη εγκλήματος»;
επίσης
Σε αναζήτηση ισορροπίας με το «λευκό τριαντάφυλλο»
Από την επομένη της προβολής του έργου του Xhafa, το «Debatikcenter of Contemporary Art» είχε εκτιμήσει ότι η τέχνη χρησιμοποιείται για να συγκαλύψει τη δολοφονία ενός παράνομου ανήλικου εργάτη.
Μέσω αντίδρασης που αναρτήθηκε στη σελίδα του στο Facebook, το κέντρο αυτό, μαστιγώνοντας τον Δήμο Τιράνων, είχε χαρακτηρίσει το έργο του για τη νέα πλατεία στη χωματερή ως «την πρώτη προσπάθεια του Σοσιαλιστικού Κόμματος να κρύψει τον θάνατο του Gjoklaj».
Σύμφωνα πάντα με το «Debatikcenter...», το έργο του Xhafa είναι η επόμενη προσπάθεια συνέχισης της συγκάλυψης του εγκλήματος.
«Σε μια εποχή που οι εκκλήσεις για θεσμική και προσωπική ευθύνη στον κόσμο της τέχνης γίνονται όλο και πιο επίμονες παγκοσμίως, καλούμε όλους τους πολιτιστικούς εργαζόμενους που συμμετέχουν στο έργο να σταματήσουν, να προβληματιστούν και να αμφισβητήσουν σοβαρά την ηθική και την πολιτική τους πριν προχωρήσουν περαιτέρω», ειπώθηκε ως απάντηση.
Xhafa: «Μεταφορά που εγείρει ερωτήματα»
Από την Τετάρτη, η KOHA προσπάθησε να επικοινωνήσει με την πλατφόρμα σύγχρονης τέχνης «Harabel», αλλά δεν έχουν απαντήσει στις ερωτήσεις που στάλθηκαν στο επίσημο e-mail ή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Ο ίδιος ο 51χρονος καλλιτέχνης, Sislej Xhafa, είναι αρκετά κλειστός για τις αντιδράσεις που εξέφρασαν οι συνάδελφοί του στα Τίρανα. Η νέα εγκατάσταση, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι μια εμπειρία που τιμά την ανθρωπότητα.
«Η «Μέλισσα» είναι μια εμπειρία που τιμά την ανθρωπότητα και βοηθά στη δημιουργία ενός παραθύρου που λειτουργεί ως μεταφορά για διαφάνεια και εγείρει ερωτήματα», είπε εν συντομία ο Τζάφα.
Μάλιστα, η εγκατάστασή του είναι το τέταρτο δημόσιο έργο του έργου που ξεκίνησε από το «Harbabel», το οποίο έφερε στο παρελθόν το έργο «Bukurskriti» του Adrian Paci, «EnoughIsEnough» του Alban Muja και «Zâni» του Sadik Spahija.
Τεπελένα: «Η έλλειψη προβληματισμού του καλλιτέχνη είναι απογοητευτική»
Ο καλλιτέχνης και επιμελητής Άντι Τεπελένα, ο οποίος είναι ο αρχηγός και ιδρυτής του οργανισμού «Art Kontakt», έχει πει ότι είναι απογοητευτικό που δεν υπήρξε προβληματισμός από τον καλλιτέχνη και την επιμελήτρια.
Σε συνομιλία του με την εφημερίδα είπε ότι ο Τζάφα ήταν καλά ενημερωμένος για το μέρος όπου τοποθετήθηκε το έργο του.
«Είναι ένας επαγγελματίας καλλιτέχνης, με μακρόχρονη εμπειρία, που πριν αποφασίσει να εκθέσει ένα έργο ή να εκτελέσει μια παράσταση, ενημερώνεται καλά για την τοποθεσία, δημιουργεί μια ισχυρή σχέση μαζί του, με βάση την οποία χτίζει μια φιλοσοφική καλλιτεχνική αντίληψη, η οποία στις περισσότερες περιπτώσεις μεταφέρει κοινωνικά, πολιτικά και καθολικά μηνύματα που βασίζονται σε στοιχεία της τοπικής πραγματικότητας», είπε η Τεπελένα.
Με την ευκαιρία αυτή, ο καλλιτέχνης που είχε συνεργαστεί με τον Xhafa στο Αλβανικό Περίπτερο της Μπιενάλε της Βενετίας, το 2005, ζήτησε να μεταφερθεί το έργο αλλού «από ένα μέρος που έχει γίνει αντικείμενο έντονης διαμάχης από την κοινή γνώμη, την κοινωνία των πολιτών και την μεσο ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ".
Μιλώντας για τις περιπτώσεις που καλλιτεχνικά έργα έρχονται σε σύγκρουση με τον δημόσιο χώρο, η Τεπελένα είπε ότι υπάρχουν περιπτώσεις που οι καλλιτέχνες είναι αφελείς και δεν κάνουν μια εις βάθος έρευνα του χώρου που εκθέτουν. Όμως, σύμφωνα με τον ίδιο, αυτό δεν συμβαίνει με τον Τζάφα.
«Ο Sislej, ένας καλλιτέχνης ευαίσθητος στις πληγές της κοινωνίας, ξέρει πολύ καλά ότι η τέχνη δεν έχει μόνο αισθητικό ρόλο, αλλά και ηθικό», είπε ο επικεφαλής της «Art Kontakt» καθώς ζήτησε από τον Xhafa να απαντήσει για χάρη του αξιολόγηση που απολάμβανε στους αλβανικούς και διεθνείς κύκλους της σύγχρονης τέχνης.
επίσης
Αυτό που δεν φαίνεται
Ερωτηθείς εάν η καλλιτεχνική κοινότητα θα οργανωθεί για την απομάκρυνση του έργου από τον επίμαχο χώρο, ο Τεπελένα εξέφρασε σκεπτικισμό εάν θα υπάρξει κάποια αντίδραση. Είπε ότι όσο δεν υπάρχει αγορά τέχνης, όπου οι καλλιτέχνες είναι ανεξάρτητοι από την «μπουκιά που σερβίρει η κυβέρνηση», οι διαμαρτυρίες θα είναι λίγες και χλιαρές.
«Ο κύριος σύμμαχος των ανεξάρτητων καλλιτεχνών δεν είναι οι ίδιοι οι καλλιτέχνες, αλλά πολιτικοί ακτιβιστές και μερικά ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης και δημοσιογράφοι, που γράφουν στα αλβανικά και αγγλικά, διεθνοποιώντας τα θέματα».
Hocia: "Η παρέμβαση μεταφέρει αλαζονεία..."
Ακόμη και η καλλιτέχνιδα και επιμελήτρια Blerta Hoçia, που ζει στην Πρίστινα, μοιράστηκε τις ίδιες ανησυχίες. Για τον ίδιο, το εγχείρημα της πρωτοβουλίας ανάθεσης και εγκατάστασης έργων δημόσιας τέχνης έχει σοβαρά προβλήματα από την πλευρά των διοργανωτών να κατανοήσουν τι είναι δημόσια τέχνη και τα βασικά της κριτήρια.
«Είναι σημαντικό να υπογραμμίσουμε ότι στην περίπτωση του ΧΥΤΑ Σάρρα, δεν έχουμε να κάνουμε με δημόσιο χώρο, αλλά με ιδιωτική περιουσία», δήλωσε ο Χότσια την Πέμπτη.
Είπε ότι ο χώρος αυτός εκλήφθηκε ως χώρος «προειδοποιημένου εγκλήματος», καθώς υπενθύμισε ότι κανείς δεν έχει τιμωρηθεί για τον θάνατο της 17χρονης, ακόμη και η ίδια εταιρεία συνεχίζει να λειτουργεί σε αυτόν τον ΧΥΤΑ.
«Σε αυτό το πλαίσιο, η παρέμβαση μεταφέρει αλαζονεία και μια προσέγγιση παρόμοια με αυτή εκείνων που ενδιαφέρονται να αποσιωπήσουν αυτό το ζήτημα», τόνισε ο Χότσια.
Σχολιάζοντας την αντιφατική τοποθεσία της εγκατάστασης, εκτίμησε ότι το έργο όχι μόνο αποτυγχάνει να επικοινωνήσει, αλλά το καλλιτεχνικό μήνυμα γίνεται άσχετο, «και επιπλέον, αποκτά τέτοια ασάφεια που το έργο παίρνει διαφορετικές σημασίες ανάλογα με τις προθέσεις των σχολιαστών. ".
«Η έναρξη ενός διαλόγου ή συζήτησης για την έννοια των έργων και την αλληλεπίδραση με το αστικό πλαίσιο θα ήταν δυνατή μόνο εάν τα ερωτήματα που εγείρονται από την κοινότητα σχετικά με την εννοιολογική, ηθική και ηθική εγκυρότητα αυτού του έργου μπορούσαν να απαντηθούν, ώστε πρώτα να », είπε ο Hoçia.
Ενώ είπε ότι δεν γνωρίζει αν η καλλιτεχνική κοινότητα θα αντιδράσει με άλλους τρόπους, εκτίμησε ότι θα χρειαστεί μεγάλη αντίδραση.
«Τα δημόσια έργα τέχνης είναι τέτοια επειδή ανήκουν στο κοινό, και οι αποφάσεις και η διαχείριση αυτών των μεγάλων έργων δεν πρέπει να είναι ευθύνη λίγων ανθρώπων, που ενεργούν σε πλήρη έλλειψη διαφάνειας στη λήψη αποφάσεων και στη χρηματοδότηση. ως σοβαρή εννοιολογική άρθρωση του έργου στο σύνολό του», είπε ο καλλιτέχνης Hoçia.
Από διεθνείς εκθέσεις στην «πρόκληση» το 2018
«Μια μέλισσα χτυπά το παράθυρο και με καλεί για τσάι στα άχυρα/ Α, οι μέλισσες σπάνε όλα τα παράθυρα/ βράζουν μια μεγάλη κατσαρόλα και βολεύονται», είναι μερικές γραμμές που έχουν γραφτεί στο επιμελητικό κείμενο του έργου «μέλισσα ".
Κατά τα άλλα, ο Sislej Xhafa, γεννημένος το 1970 στην Peja, είναι καλλιτέχνης που ζει και εργάζεται στη Νέα Υόρκη. Είναι γνωστός για την καλλιτεχνική του έρευνα στις κοινωνικές, οικονομικές και πολιτικές πραγματικότητες, καθώς και για τις διάφορες περιπλοκές της σημερινής κοινωνίας.
Η δημιουργικότητά του περιλαμβάνει εκθέσεις στη Γαλλία, την Ιταλία, την Ελβετία, τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Γερμανία, την Ολλανδία και άλλες.
επίσης Η αείμνηστη γιαγιά μου για πρόεδροςΗ έκθεσή του, που άνοιξε τον Ιούλιο του 2018, ακριβώς δίπλα στην Εθνική Πινακοθήκη στην Πρίστινα, προκάλεσε αρκετές αντιδράσεις. Σε μια αυτοσχέδια φάτνη η έκθεση «Love you without knowing» είχε τοποθετήσει οκτώ αγελάδες. Σε μια αμφιλεγόμενη ατμόσφαιρα, μια ομάδα «Ενωμένοι για τα ζώα» είχε διαμαρτυρηθεί για αυτό που περιέγραψε ως κακομεταχείριση των ζώων.
Ο Xhafa, το 2017, με το "Lost and Found" εκπροσώπησε το Κοσσυφοπέδιο στη Διεθνή Μπιενάλε Τέχνης στη Βενετία και το 2015 ήταν μέλος της ομάδας που εκπροσώπησε την Ιταλία.
