Οι τρεις κύκλοι της παγίδας στην οποία πέσαμε

Απόλυτες αλήθειες, η εισαγγελία ως διαιτητής και η νοοτροπία του πλήθους: Οι κίνδυνοι της δημοκρατίας του Κοσσυφοπεδίου στην υπόθεση του Σ. Γκάσι

1.

Στις βραδινές ειδήσεις, ακούστηκε μια φωνή, και μετά μια δεύτερη και μια τρίτη, που έλεγε ότι η έκθεση του Shkëlzen Gashi με αφίσες με αφηγήσεις από το βιβλίο του για τις σφαγές στο Κοσσυφοπέδιο είχε λάθη. Την επόμενη μέρα, τα φερόμενα λάθη μετατράπηκαν σε «σκάνδαλο» και λίγες ώρες αργότερα, ως δικαιολογία για την αναστολή της άδειας έκθεσης στην πλατεία της Πρίστινα, χαρακτηρίστηκε «διαστρέβλωση της ιστορίας μας». Ξεκίνησαν δημόσιες επιθέσεις εναντίον του Shkëlzen Gashi, του Κέντρου Ανθρωπιστικού Δικαίου και της Natasha Kandic («μιας Σέρβας που η Σερβία χρηματοδοτεί και επιτρέπει να εκθέτει ως αντίπαλος του καθεστώτος»). Οι αντιδράσεις θεσμικών, πολιτικών και μιντιακών συμμετεχόντων στη δημόσια σφαίρα ήταν ομόφωνες στην αποστασιοποίησή τους από τον Shkëlzen Gashi (μερικές, πέρα ​​από την αποστασιοποίηση, ήταν κατηγορίες και καταδίκες εναντίον του). Η ίδια η Natasha Kandic αντέδρασε αποστασιοποιούμενη από το έργο του Shkëlzen Gashi. Μέσα σε όλη αυτή την αναταραχή, επανεμφανίστηκε και ένα άρθρο ενός ιστορικού (D. Abdullahu) που δημοσιεύτηκε πριν από ένα χρόνο, μια κριτική ανάλυση του βιβλίου του κ. Gashi.

Οι οργανισμοί που ήταν υπεύθυνοι για την έκθεση ζήτησαν δημόσια συγγνώμη.

Εντός 24 ωρών, ο Εισαγγελέας του Κράτους ενέκρινε την έναρξη ερευνητικών ενεργειών εναντίον του κ. Γκάσι, με την αιτιολογία ότι «υπάρχουν υποψίες ότι προκάλεσε διχόνοια και μισαλλοδοξία μεταξύ πολιτών και ότι έβλαψε και άλλαξε την αλήθεια του απελευθερωτικού πολέμου στο Κοσσυφοπέδιο», αναφερόμενος στο ποινικό αδίκημα της «υποκίνησης διχόνοιας και μισαλλοδοξίας».

Μέσα σε λιγότερο από 48 ώρες, εκδόθηκαν τρεις ετυμηγορίες. Η πρώτη ήταν ότι ο Sh. Gashi είχε κάνει ουσιώδη λάθη στην εργασία του σχετικά με το βιβλίο και την έκθεση. Η δεύτερη ήταν ότι αυτά τα λάθη αντιπροσωπεύουν «βλάβη και αλλοίωση της αλήθειας μας».

επίσης Arberi 3 Απριλίου 2026 Οι Σμιτ, Μάλκολμ και άλλοι ζητούν από την Εισαγγελία να σταματήσει τις έρευνες εναντίον του Γκάσι

Η τρίτη ετυμηγορία ήταν ότι το Κόσοβο έπεσε συλλογικά σε μια παγίδα που βλάπτει τη δημοκρατία. Όλοι οι συμμετέχοντες στη δημόσια σφαίρα έπεσαν σε αυτήν την παγίδα, σχεδόν χωρίς εξαίρεση.

2.

Η παγίδα έχει, κατά τη γνώμη μου, τρεις δακτυλίους.

Το πρώτο, και όλοι οι εμπλεκόμενοι, ήταν η αντικατάσταση της επαγγελματικής κρίσης με δημόσια δίκη. Το αν ο κ. Γκάσι έκανε λάθος ή όχι, ή πώς και πού έκανε λάθος, ήταν και είναι δουλειά των επαγγελματιών, των ερευνητών, των ιστορικών. Αυτό φυσικά δεν αποκλείει όσους επηρεάστηκαν άμεσα ή όσους αισθάνονται ότι επηρεάστηκαν, όπως συνέβη με τους επιζώντες της σφαγής της Ντουμπράβα ή τις οικογένειες των θυμάτων που ένιωσαν ότι δεν εκπροσωπούνταν. Οι αντιδράσεις τους, ακόμη και αν ήταν αγανακτισμένες, αποτελούν μέρος της αμφισβήτησης ή της ολοκλήρωσης μιας ερευνητικής εργασίας, αλλά δεν μπορούν να είναι ο τελικός κριτής του έργου του συγγραφέα.

Αυτό που υποτίθεται ότι θα καθόριζε, για παράδειγμα, μια συζήτηση μεταξύ επιστημόνων στο Ινστιτούτο Ιστορίας έγινε ένα προκαταρκτικό γεγονός στη δημόσια σφαίρα.  Οι σχολιαστές γνώμης, οι αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και οι βραδινές τηλεοπτικές συζητήσεις έχουν ήδη αποφασίσει ότι δεν υπήρχε μόνο λάθος, αλλά και ενοχή. Οι ίδιοι οι συγγραφείς της έκθεσης συμπεριλήφθηκαν επίσης σε αυτήν την παγίδα και, υπό την πίεση μιας ατμόσφαιρας λιντσαρίσματος, αναγκάστηκαν να ζητήσουν συγγνώμη. Αυτή η συγγνώμη δεν ήταν επομένως καρπός μιας εκτεταμένης συζήτησης μεταξύ ιστορικών, ερευνητών, θυμάτων και μελών των οικογενειών, αλλά καρπός ενοχής που είχε ήδη προκαθοριστεί από τη δημόσια σφαίρα.

3.

επίσης Arberi 2 Απριλίου 2026 Δικηγόρος Γκάσι: Η έφοδος στο σπίτι του πραγματοποιήθηκε χωρίς δικαστική εντολή

Το δεύτερο επίπεδο της παγίδας είναι αυτό της αποδοχής του λόγου ότι οι συγγραφείς έχουν ή δεν έχουν «διαστρεβλώσει την ιστορία μας». Οι δημοτικές αρχές, κλείνοντας την έκθεση με την αιτιολόγηση ότι διαστρεβλώνει την ιστορία μας, ανέλαβαν τον ρόλο του κριτή της σωστής ερμηνείας της «ιστορίας μας». Επιπλέον, αποφάσισαν ότι υπάρχει μια αλήθεια της ιστορίας μας που πρέπει να τηρηθεί. Η συζήτηση που αναπτύχθηκε pro et contra επικεντρώθηκε σε μεγάλο βαθμό στο εάν η έκθεση και το βιβλίο είχαν κίνητρα για διαστρέβλωση της «ιστορίας μας» και ποιος είναι ο εθνικός (αντεθνικός) χαρακτήρας του Σ. Γκάσι και των συνεργατών του. Τη στιγμή που τα επιχειρήματα για την «καθαρότητα» των εθνικών θέσεων του κ. Γκάσι και των συνεργατών του αναπτύχθηκαν, αυτό το δεύτερο επίπεδο της παγίδας εισήλθε πλήρως.

Το θεμελιώδες ερώτημα που έπρεπε να τεθεί ήταν πού υπάρχει η ορθοδοξία της ιστορίας μας, πού βρίσκεται η σωστή εκδοχή της ιστορίας στην οποία πρέπει να τηρούμε και την οποία ο Σ. Γκάσι διαστρέβλωσε;

4.

Αυτά τα δύο επίπεδα αποτελούν τον αδιάσπαστο λόγο που προετοιμάζει την ολοκληρωτική νοοτροπία και που στη συνέχεια οδήγησε στο τρίτο επίπεδο της παγίδας, που ήταν η δράση της Εισαγγελίας του Κράτους και της Κρατικής Αστυνομίας εναντίον του Σ. Γκάσι. Η Εισαγγελία του Κράτους έγινε το όργανο που θα προστατεύσει την ιστορική μας ορθοδοξία, επειδή έκανε έφοδο στο σπίτι του, πήρε τον υπολογιστή και το τηλέφωνό του, ισχυριζόμενος ότι ο κ. Γκάσι «έχει βλάψει και αλλάξει την αλήθεια του απελευθερωτικού πολέμου στο Κοσσυφοπέδιο». Σχετικά με αυτή την υποψία, ότι ο κ. Γκάσι «έχει βλάψει και αλλάξει την αλήθεια», κλήθηκε επίσημα και υποχρεώθηκε νομικά και ανέκρινε για τέσσερις ώρες τον εισαγγελέα. Κατά τη γνώμη μου, έτσι, με τη συμμετοχή του κ. Γκάσι που εξήγησε ότι οι προθέσεις του ήταν απολύτως καλοπροαίρετες, το δικαίωμα του Εισαγγελέα να είναι διαιτητής στον προσδιορισμό των ιστορικών αληθειών νομιμοποιήθηκε. Καθ' όλη τη διάρκεια του 20ού αιώνα, η ύπαρξη μιας ιστορικής αλήθειας (δηλαδή των απόλυτων αληθειών) και η εγκαθίδρυση ενός κατασταλτικού μηχανισμού για την προστασία αυτών των «αληθειών» ήταν ένα σαφές σημάδι ολοκληρωτικών κρατών. 

5.

Τώρα που έχουμε μπει στην παγίδα, υπάρχουν πολλά πράγματα να κάνουμε και το καθένα θα είναι δύσκολο και θα απαιτήσει μια σημαντική νοητική αλλαγή, ίσως για να ξεπεραστεί το βασικό ένστικτο του πλήθους στη δημόσια σφαίρα, το οποίο επίσης χάρη σε αλγόριθμους μίσους καθόρισε αμέσως τα ουσιαστικά λάθη ενός βιβλίου και μιας έκθεσης και τη ζημιά που προκαλούν στην «αδιαμφισβήτητη αλήθεια». Αυτή θα είναι μια επένδυση στην κριτική σκέψη, κάτι που αποτελεί πρόκληση ακόμη και για πιο προηγμένες κοινωνίες από το Κοσσυφοπέδιο.

επίσης Arberi 30 Μαρ 2026 Ο Σουρόι για την επιδρομή της Εισαγγελίας στο Γκάσι: Ένα ανησυχητικό προηγούμενο

Ωστόσο, αυτό το ζήτημα έχει ήδη εισέλθει στη θεσμική φάση, όπου καθορίζεται ο χαρακτήρας του κράτους. Ο εισαγγελέας που ισχυρίζεται ότι ένας πολίτης «έχει βλάψει και αλλοιώσει την αλήθεια» ανήκει σε ένα ολοκληρωτικό σύστημα. Τώρα εναπόκειται στους θεσμούς της δημοκρατίας στο Κοσσυφοπέδιο να προστατεύσουν το κράτος από μια τέτοια απόφαση του εισαγγελέα ή της Εισαγγελίας, χρησιμοποιώντας πάντα συνταγματικά μέσα, από δημόσιες ακροάσεις στη Βουλή και πέραν αυτής.

Αυτή είναι μια πρόκληση που δεν μπορεί να αγνοηθεί.