Η άνοδος των ακραίων κομμάτων στην ΕΕ είναι ένας υπερβολικός φόβος

Η ανάπτυξη λαϊκιστικών και εξτρεμιστικών κομμάτων στην ΕΕ την παραμονή των ευρωεκλογών δεν αποτελεί πρόβλημα. Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η απομάκρυνση των παραδοσιακών, κεντροαριστερών και δεξιών και φιλελεύθερων κομμάτων από τις αξίες στις οποίες έχουν δεσμευτεί μέχρι τώρα. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι η παραίτηση από τις αρχές των κεντρικών κομμάτων. Όσον αφορά το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ακόμη και στη μελλοντική σύνθεση θα υπάρχει επαρκής πλειοψηφία για τα κύρια παραδοσιακά, φιλοευρωπαϊκά κόμματα. Και θα παραμείνει υποστήριξη για την επέκταση της ΕΕ, για τα Δυτικά Βαλκάνια και για το Κοσσυφοπέδιο επίσης

Λιγότερες από 100 ημέρες απομένουν για τις ευρωεκλογές, όπου θα εκλεγούν οι βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε 27 χώρες μέλη. Τα πολιτικά κόμματα, σε εθνικό, αλλά και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αυξάνουν ήδη την προεκλογική εκστρατεία παραμονές αυτών των εκλογών. Εγκρίνουν τα προεκλογικά τους μανιφέστα, επιλέγοντας τους κορυφαίους υποψηφίους για τη θέση του προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Αλλά η επιτυχία των πολιτικών ομάδων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξαρτάται εξ ολοκλήρου από την επιτυχία σε επίπεδο κρατών μελών. Διότι οι 720 έδρες στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι χωρισμένες και δεσμευμένες για κάθε χώρα μέλος, όχι για πολιτικά κόμματα. Ο αριθμός των βουλευτών για κάθε χώρα μέλος λαμβάνει υπόψη τον αριθμό των κατοίκων, με θετική διάκριση για τις μικρές χώρες. Έτσι, καμία χώρα δεν μπορεί να έχει λιγότερους από 6 βουλευτές στο Ευρωκοινοβούλιο, όπως η Κύπρος, το Λουξεμβούργο και η Μάλτα, και κανένας πάνω από 96, όπως έχει η Γερμανία. Πρόκειται για θετική διάκριση υπέρ των μικρότερων χωρών. Έτσι, στη Γερμανία υπάρχει ένας βουλευτής ανά 850.000 κατοίκους, ενώ στη Μάλτα 1 βουλευτής ανά 83.000 κατοίκους. Οι εκλογές ονομάζονται ευρωπαϊκές γιατί επιλέγουν τους βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και γίνονται στο ίδιο χρονικό πλαίσιο και στα 27 κράτη μέλη, δηλαδή αυτή τη φορά από τις 6 έως τις 9 Ιουνίου. Στην πράξη, αποτελούν συνδυασμό εθνικών εκλογών, γιατί κάθε χώρα τις διεξάγει με βάση τους εσωτερικούς εκλογικούς νόμους της. Αλλά όταν αναλαμβάνουν τις θέσεις τους στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τότε οι βουλευτές παρατάσσονται μεταξύ των πολιτικών ομάδων. Η συμμετοχή σε αυτές τις ομάδες αποφέρει επίσης ορισμένα οφέλη. Αυτά τα οφέλη σχετίζονται με τη μεγαλύτερη ευκαιρία ομιλίας σε συνεδριάσεις, την ύπαρξη εισηγητών και προέδρων επιτροπών και αντιπροσωπειών, περισσότερα οικονομικά μέσα για τη δραστηριότητα της ομάδας και πολλά άλλα.

Παραδοσιακά, δύο κόμματα κυριαρχούν στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (ΕΛΚ), που είναι τοποθετημένο στην κεντροδεξιά. Στις τελευταίες συνθέσεις, είναι η μεγαλύτερη ομάδα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Στη δεύτερη θέση, και πριν από αυτήν ήταν και η πρώτη, βρίσκεται η ομαδοποίηση των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών από το αριστερό κέντρο. Αυτά τα δύο κόμματα έχουν πολλές διαφορές στην ιδεολογία τους, αλλά στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ήταν παραδοσιακά εταίροι στα κύρια θέματα για τη λειτουργία της Ε.Ε. Επειδή και τα δύο αυτά κόμματα έχουν φιλοευρωπαϊκή προσέγγιση. Όμως, τον τελευταίο καιρό, και τα δύο έχουν παρακμάσει, και για να προωθήσουν τα αναπτυξιακά έργα της ΕΕ, χρειάζονταν συχνά την υποστήριξη δύο άλλων ομάδων, οι οποίες είναι φιλοευρωπαϊκές. Οι Φιλελεύθεροι και οι Πράσινοι έπαιξαν αυτόν τον ρόλο. Με αυτά τα τέσσερα κόμματα τελειώνει σε κάποιο βαθμό ο αριθμός των φιλοευρωπαϊκών ομάδων. Μαζί έχουν την πλειοψηφία και θα την έχουν στην επόμενη σύνθεση, αν και αναμένεται να πέσουν. Σε κάποιο βαθμό, σε ορισμένες περιπτώσεις μπορούν να υπολογίζουν και σε κάποιες ψήφους από το Συντηρητικό και Μεταρρυθμιστικό Κόμμα. Λίγο-πολύ αυτό είναι το κόμμα που δημιούργησαν οι παρατάξεις που αποχώρησαν από το ΕΛΚ, γιατί δεν συμφώνησαν με την υποστήριξή τους για την εμβάθυνση των ενοποιήσεων στην ΕΕ και την αύξηση του ρόλου της ΕΕ εις βάρος των αρμοδιοτήτων των Πολιτείες - μέλη. Σε άλλα θέματα, όπως αυτά της μετανάστευσης, των παραδοσιακών αξιών και της ταυτότητας, αυτή η ομαδοποίηση είναι κοντά στο ΕΛΚ. Είναι λάθος να το αποκαλούμε «ριζοσπαστικό» ή ακραίο, αλλά το επίθετο «ευρωσκεπτικιστής» μπορεί να του ταιριάζει.

Όλες οι άλλες ομάδες είναι ακραίες, δεξιές ή αριστερές. Και αναμένεται να αυξηθούν σημαντικά. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι αυτά τα κόμματα επωφελούνται από τις ανησυχίες των πολιτών της ΕΕ σχετικά με την ασφάλεια και την παράνομη μετανάστευση. Η άκρα αριστερά είναι λίγο πολύ κομμουνιστική, συχνά φιλορωσική και Κίνα, και συχνά εναντίον των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής. Δεν είναι σπάνιο όταν, ακόμη και στις συνόδους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, βουλευτές ακροαριστερών κομμάτων μιλούν για τον «αμερικανικό ιμπεριαλισμό», έναν μύθο γνωστό από την εποχή του κομμουνισμού.

Αλλά στην ΕΕ, ο κίνδυνος από αυτά τα κόμματα είναι υπερβολικός, παρόλο που είναι πραγματικό ότι θα αυξηθούν. Η ανάπτυξη λαϊκιστικών και εξτρεμιστικών κομμάτων στην ΕΕ την παραμονή των ευρωεκλογών δεν αποτελεί πρόβλημα. Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η απομάκρυνση των παραδοσιακών, κεντροαριστερών και δεξιών και φιλελεύθερων κομμάτων από τις αξίες στις οποίες έχουν δεσμευτεί μέχρι τώρα. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι η παραίτηση από τις αρχές των κεντρικών κομμάτων. Όσον αφορά το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ακόμη και στη μελλοντική σύνθεση, θα υπάρχει επαρκής πλειοψηφία για τα κύρια παραδοσιακά, φιλοευρωπαϊκά κόμματα. Και θα παραμείνει υποστήριξη για την επέκταση της ΕΕ, για τα Δυτικά Βαλκάνια και για το Κοσσυφοπέδιο επίσης.

Τα ακροδεξιά κόμματα μπορεί να αποτελέσουν μεγαλύτερο κίνδυνο εάν αυξήσουν την επιρροή τους ή λάβουν μέρος στην εξουσία στα κράτη μέλη. Στην Ολλανδία αυτό δεν είναι πολύ μακριά, καθώς ο Gert Wilders, αρχηγός του εξτρεμιστικού κόμματος, κέρδισε τις εκλογές και προσπαθεί να σχηματίσει κυβέρνηση. Το αν θα είναι στην εξουσία ή όχι θα εξαρτηθεί από άλλα κόμματα που μπορούν να τον στηρίξουν. Η Ολλανδία παρακολουθείται στενά, γιατί τα παραδοσιακά κόμματα είχαν τον λεγόμενο «υγειονομικό κλοιό» και δεν μπήκαν στην κυβέρνηση με εξτρεμιστικά κόμματα. Εάν αυτό περάσει στην Ολλανδία, μπορεί να συμβεί αργότερα στο Βέλγιο, όπου ένα παρόμοιο κόμμα μπορεί να είναι σχετικός νικητής των εκλογών. Και αν συνεργαστούν σε κρατικό επίπεδο, τότε τα παραδοσιακά κόμματα του κέντρου μπορούν να συνεργαστούν με τα ακροδεξιά κόμματα και σε επίπεδο Ε.Ε. Και αυτό μετά γίνεται επικίνδυνο. Άρα, η επιρροή της ακροδεξιάς δεν θα εξαρτηθεί από τη δύναμή τους στο Ευρωκοινοβούλιο, αλλά από τον χώρο που θα τους δώσουν τα άλλα κόμματα. Η επιρροή τους σε επίπεδο ΕΕ δεν μπορεί να είναι μεγάλη γιατί διαφέρουν πολύ μεταξύ τους. Διαφέρουν στις στάσεις τους σχετικά με τα δικαιώματα της LGBT κοινότητας. Από την ακροδεξιά από χώρες της Ανατολικής Ευρώπης υπάρχει μεγάλη ομοφοβία. Ενώ αυτό δεν συμβαίνει με αυτούς από τη Δυτική Ευρώπη. Για παράδειγμα, ο αρχηγός του εξτρεμιστικού κόμματος στην Ολλανδία είναι ο ίδιος δηλωμένος ομοφυλόφιλος. Διαφέρουν επίσης πολύ στη στάση τους απέναντι στη Ρωσία. Ορισμένα ακροδεξιά κόμματα ήταν και είναι σε ορισμένες περιπτώσεις φιλορωσικά, όπως στη Γαλλία, την Αυστρία και τη Γερμανία, ενώ άλλα σε άλλες χώρες είναι αντιρωσικά, όπως στην Πολωνία και την Τσεχία. Συμμερίζονται λοιπόν τη λαϊκίστικη στάση ότι για όλα φταίνε οι ξένοι και οι Βρυξέλλες, συχνά είναι και αντιισλαμιστές, ενώ δεν είναι και δεν μπορούν να είναι μια ομοιογενής ομάδα. Και η επιτυχία τους είναι πλέον μεγαλύτερη λόγω του φαινομένου των ψεύτικων ειδήσεων και των εκστρατειών παραπληροφόρησης που επωφελούνται από τέτοιους παρίες. Ωστόσο, παρόλο που η φωνή τους μπορεί να αυξηθεί στη μελλοντική σύνθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, δεν θα παρουσιάσουν κανέναν κίνδυνο για την ΕΕ από μόνα τους. Ο κίνδυνος είναι όταν άλλοι συνεννοούνται με την ατζέντα και τη ρητορική τους. Και αυτό συμβαίνει σε ορισμένες χώρες της ΕΕ όπου η διαφορά στη στάση μεταξύ της ακροδεξιάς και της κεντροδεξιάς μειώνεται. Και σε κάποια άλλα η πολιτική ιδεολογία δεν παίζει πλέον ρόλο, γιατί για ψήφους, για άνοδο στην εξουσία ή άλλα οφέλη συμβαίνουν και συνασπισμοί χωρίς αρχές.