Μια πυξίδα όπως το 1989

Το Κοσσυφοπέδιο, όπως και το 1989, όταν έπεσε το Τείχος του Βερολίνου, μπορεί να επιλέξει μόνο μία ιδέα από το μενού του πολυπολικού κόσμου, αυτή του φυσικού ευρωατλαντικού κρεβατιού του, της μόνης που προωθεί την ταυτότητα της συντριπτικής πλειοψηφίας των πολιτών του.

1.

Υπάρχει κάτι από το '89 αυτές τις μέρες, και αυτό το έργο του '89 πέφτει στο 1989, τη χρονιά που έπεσε το Τείχος του Βερολίνου. Εκείνη την εποχή, ζούσαμε στο Κόσοβο με δύο παράλληλα δράματα. Το ένα ήταν εσωτερικό, αντιπαράθεσης με τη Σερβία, σε σημείο που αποφάσισε να κλιμακώσει τη χρήση βίας και να προσαρτήσει το Κόσοβο αναστέλλοντας τη συνταγματική τάξη του Κοσόβου χρησιμοποιώντας στρατιωτικές και παραστρατιωτικές αστυνομικές δυνάμεις. Το άλλο ήταν η ρήξη του κομμουνιστικού κόσμου, το γεγονός ότι μια παγκόσμια τάξη όπως την γνωρίζαμε κατέρρεε και η αρχή της εγκαθίδρυσης μιας παγκόσμιας τάξης που ήταν ακόμη άγνωστη. 

Στην ουσία, όλα είναι διαφορετικά, φυσικά. Σε αντίθεση με το 1989 και την δεκαετή αμφισβήτηση του δικαιώματός μας να υπάρχουμε από την ιδεολογία των Σερβο-Υπερεθνικιστών, σήμερα ζούμε στο δικό μας δημοκρατικό κράτος. Επιπλέον, ζούμε καλύτερα από ποτέ στην ιστορία αυτής της περιοχής. Και, σε αντίθεση με το 1989, οι τεκτονικές αλλαγές που συμβαίνουν δεν συμβαίνουν στην άμεση γειτονιά μας. Η επιχείρηση Maduro, η εξέγερση του λαού ενάντια στην ιρανική θεοκρατία, ακόμη και η πιθανή γραμμή κατάπαυσης του πυρός μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας - όλα αναμφίβολα μικρά σημάδια βαθύτερων διαδικασιών παγκόσμιας αναδιάταξης - δεν πλησιάζουν απαραίτητα τη χιονοστιβάδα της κατάρρευσης του κομμουνισμού που σάρωσε δυνάμεις και γεωπολιτική από τη Μόσχα στα Τίρανα. 

Κι όμως, θα διαβάσω την εισαγωγή στο δεύτερο τέταρτο του 21ου αιώνα με την ίδια προσοχή που διαβάζουμε το '89, και ακόμη περισσότερο με την εμπειρία που αποκτήθηκε εκείνη την εποχή.

2.

επίσης Συμπλήρωμα Πολιτισμού 14 Ιουνίου 2026 Από το Τείχος του Βερολίνου στο Κόσοβο: Όταν η ιστορία συνδέει τις μοίρες των εθνών

Πρώτον, η μορφή. Βρισκόμαστε, λοιπόν, σε μια ημιτελή σύγκρουση με τη Σερβία, η οποία προκάλεσε επίσης ως επέκταση την αμφισβήτηση της κρατικής μας υπόστασης επί τέταρτο αιώνα από ένα μέρος της διεθνούς κοινότητας (από τη Μόσχα μέχρι τη Μαδρίτη και τη Μανάγκουα). Αυτή η ημιτελής σύγκρουση εισέρχεται τώρα σε μια παγκόσμια αναδιάταξη. Η επιτυχημένη προσπάθεια του λαού του Κοσσυφοπεδίου, η οποία οδήγησε στο αποτέλεσμα της εγκαθίδρυσης ενός δημοκρατικού κράτους ως εγχειρήματος του ατλαντικού κόσμου (με την υποστήριξη της Τουρκίας, της Ιαπωνίας, της Αυστραλίας, των ασιατικών, αφρικανικών χωρών), συνέβη στη μονοπολική στιγμή, όπου η μόνη υπερδύναμη ήταν οι ΗΠΑ. Η ημιτελής σύγκρουση με τη Σερβία, η μερική διεθνής αμφισβήτηση και η έλλειψη πλήρους ευρωατλαντικής ταυτότητας του Κοσσυφοπεδίου (ένταξη στο ΝΑΤΟ και την ΕΕ) συμβαίνουν σε μια στιγμή που έχουμε ήδη περάσει στον πολυπολικό κόσμο, με μια ακόμη ασαφή κατάσταση ως προς το πώς θα δημιουργηθεί η νέα ισορροπία μεταξύ των πόλων και βάσει ποιου συστήματος κανόνων.

Το 1989, η μορφή είχε ένα είδος ομοιότητας, επειδή βρισκόμασταν σε σύγκρουση με τη Σερβία και σε εξέλιξη μια παγκόσμια αναδιάταξη στην οποία δεν γνωρίζαμε ποια θα ήταν η ισορροπία δυνάμεων και σε ποιο σύστημα κανόνων θα βασιζόταν. Η αποφασιστικότητά μας εκείνη την εποχή δεν ήταν πολύ συνηθισμένη - επιλέξαμε τη δημοκρατία, τη μη βίαιη αντίσταση και μια εξελικτική μορφή προς την κρατική υπόσταση και την ανεξαρτησία του Κοσσυφοπεδίου. Η επιλογή έγινε σε μια εποχή κλασικής κατοχής και της διάλυσης της πρώην Γιουγκοσλαβίας σε ένοπλους πολέμους, γεγονός που καθιστούσε τις δυνατότητες αυτής της πολιτικής πολύ απομακρυσμένες.

Στη γεωπολιτική ανάλυση, η διάλυση της Γιουγκοσλαβίας ήταν μια ανεκτή πράξη, εφόσον οι πόλεμοι διεξάγονταν εντός των συνόρων της και οι προοπτικές για δημοκρατία και κάποια ανάπτυξη μπορούσαν να έχουν η Σλοβενία ​​και η Κροατία - για άλλους ήταν η «(μακρινή) δυτική προοπτική».

3.

Η πρόκληση αυτής της τρέχουσας αναδιάταξης προς έναν πολυπολικό κόσμο είναι ότι αμφισβητεί τους παραδοσιακούς άξονες στους οποίους βασιζόμασταν μέχρι τώρα. Ο δυτικός προσανατολισμός που επιλέξαμε το 1989 - ο οποίος ήταν μια συνειδητή επιλογή της μόνης επιλογής που διατηρεί και προωθεί την ταυτότητα της πλειοψηφίας του λαού στο Κοσσυφοπέδιο - συνίστατο όχι μόνο στην ιδέα της Δύσης, αλλά και στη θεσμοθέτηση αυτής της ιδέας με το ΝΑΤΟ και την ΕΕ. Η ιδέα της Δύσης, του ΝΑΤΟ και της ΕΕ δεν είναι πλέον αδιαμφισβήτητη εντός του ευρωατλαντικού κόσμου. Ο τρόπος με τον οποίο θα κατασκευαστεί η επανατοποθέτηση των ΗΠΑ με εταίρους και αντιπάλους σε όλο τον κόσμο θα έχει αντίκτυπο στον τρόπο λειτουργίας του ευρωατλαντικού άξονα. Μια μικρο-εικόνα αυτού θα μπορούσε να είναι ο τρόπος με τον οποίο (και πότε) μπορεί να επιτευχθεί μια βιώσιμη εκεχειρία στην Ουκρανία, η οποία συνεπάγεται την αποκατάσταση της στρατιωτικής και πολιτικής ισορροπίας μεταξύ Ευρασίας και Ευρώπης ή του ευρωατλαντικού κόσμου. 

Για ένα μικρό Κόσοβο ή για μια περιοχή των Δυτικών Βαλκανίων πολύ μικρότερης γεωπολιτικής σημασίας, αυτό μπορεί να σημαίνει την ανάγκη να προσδιοριστεί η ιστορική στιγμή, όπως το 1989. Το Κόσοβο εκείνη την εποχή επέλεξε τη δημοκρατία και τη Δύση, η Σερβία επέλεξε την ελπίδα ότι ο κόσμος δεν θα άλλαζε, δηλαδή ότι η Σοβιετική Ένωση ή η Ρωσία θα ήταν ο εγγυητής των συμφερόντων της Σερβίας, ειδικά στη διαδικασία διάλυσης της Γιουγκοσλαβίας. 

Κάτι τέτοιο μπορεί να φαίνεται ότι συμβαίνει σήμερα, αλλά η επιλογή σε αυτή την αναδιάταξη δεν φαίνεται να γίνεται στο δίπολο Δύση-Ανατολή. Δεν υπάρχει πλέον ομοιογενής Δύση (οι ΗΠΑ και η ΕΕ βρίσκονται σε μεγαλύτερη απόσταση από ποτέ), δεν υπάρχει πλέον η ιδέα μιας ομοιογενούς Ευρώπης (το Ηνωμένο Βασίλειο αναδύθηκε από αυτήν εν τω μεταξύ), δεν υπάρχει ομοιογενής Ανατολή, επειδή η Κίνα είναι μια υπερδύναμη συγκρίσιμη με τις ΗΠΑ και η Ρωσία είναι μια μεσαία οικονομική δύναμη με πλεονάζουσα στρατιωτική ισχύ. Και μετά υπάρχει ο «παγκόσμιος Νότος», ο οποίος έχει επίσης διαφορετικές χώρες όπως η Ινδία ή η Βραζιλία ή η Νότια Αφρική. Ή οι χώρες του Αραβικού Κόλπου, οι οποίες βιώνουν μια πραγματική τεχνολογική, πολιτιστική και οικονομική επανάσταση. 
Το γεωπολιτικό μενού είναι πλουσιότερο από ποτέ, αλλά για το Κοσσυφοπέδιο παραμένει το ίδιο όπως το 1989. Ό,τι και αν συμβαίνει στην γεωπολιτική αναδιάταξη, το μέλλον του Κοσσυφοπεδίου στο δεύτερο τέταρτο του αιώνα πρέπει να είναι η πλήρης υλοποίηση της ευρωατλαντικής του ταυτότητας, ανεξάρτητα από την περαιτέρω εξέλιξη της ευρωπαϊκής ιδέας και της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας. Ο λόγος είναι απλός: η ευρωπαϊκή και ευρωατλαντική ταυτότητα του Κοσσυφοπεδίου αποτελεί το φυσικό θεμέλιο της ταυτότητας της συντριπτικής πλειοψηφίας των πολιτών του. Και, επιπλέον, αυτή η ταυτότητα και αυτή η επιλογή δεν εξαρτώνται καθόλου από το τι θα επιλέξει η Σερβία. Εάν η Σερβία συνεχίσει την τρέχουσα πορεία της επέκτασης των ρωσικών συμφερόντων στην περιοχή, το ευρωπαϊκό Κοσσυφοπέδιο θα πρέπει να ζήσει με αυτό, μαζί με τον ευρωατλαντικό κόσμο. Εάν η Σερβία στο εγγύς μέλλον επιλέξει την ευρωατλαντική πορεία, τόσο το καλύτερο για το Κοσσυφοπέδιο, την περιοχή και ολόκληρη την Ευρώπη.

επίσης Ανάλυση 4 Δεκεμβρίου 2026 Γιατί δεν υπάρχει ευρωατλαντική διαίρεση για το Κόσοβο

4.

Το 1989, η αποφασιστικότητά μας για ένα ευρωατλαντικό Κόσοβο, ένα ανεξάρτητο και δημοκρατικό κράτος, προϊόν μιας πλήρους κοινωνικής συναίνεσης, ουτοπικό επειδή μας απογυμνώθηκε η κρατική υπόσταση. Σήμερα, μπορεί να ακούγεται ουτοπικό να αυτοπροσδιοριζόμαστε με βάση τις ιδέες αυτού που ακούγεται σαν το παρελθόν - τον ευρωατλαντικό κόσμο. Αλλά, πολιτικά κινήματα όπως αυτό του Κοσόβου τότε και σήμερα χρειάζονται την ενθαρρυντική δόση ουτοπιών. Το 1989, η ουτοπία κινητοποίησε την κοινωνία προς έναν στόχο, ένα ευρωατλαντικό Κόσοβο, και παρήγαγε ένα ανεξάρτητο Κόσοβο που τέθηκε σε ευρωατλαντική πορεία. Το 2026, κάτι που δεν είναι πλέον ουτοπία κινητοποιεί την κοινωνία προς την ένταξη στο ΝΑΤΟ και την ΕΕ - παρά τα εμπόδια από τα μη αναγνωριστικά κράτη - και θα είναι σε θέση να παράγει ένα Κόσοβο που, όσο ουτοπικό κι αν φαίνεται σήμερα, σε λιγότερο από μια δεκαετία θα είναι μέρος των Δυτικών Βαλκανίων που είναι σε ειρήνη με τον εαυτό του, που δεν εμπλέκεται σε κούρσα εξοπλισμών, που ξεκινά τη διαδικασία απογύμνωσης των στρωμάτων μίσους που έχουν χτιστεί το ένα πάνω στο άλλο, χρόνο με το χρόνο και αιώνα με τον αιώνα. μια περιοχή έτοιμη για οποιαδήποτε εξέλιξη στο βάθος και το πλάτος του κόσμου που μέχρι χθες γνωρίζαμε ως ευρωατλαντικό κόσμο.