30 χιλιόμετρα με τα πόδια και 300 σκέψεις

Οι προσόψεις της Λουκέρνης, ο Άρμπεν Τζαφέρι, ο Φάτος Νάνο, ο Τόμας Μαν, μια μεσαιωνική μάχη, τα δέντρα της Σιγκαπούρης και τα λεωφορεία του Κοσσυφοπεδίου: Σημειώσεις για μια βόλτα στην κεντρική Ελβετία - από τη Λουκέρνη μέχρι το Σούρζε.

1. Μια μέρα του Νοεμβρίου

Νωρίς το πρωί, όταν η μέρα μόλις είχε ξεκινήσει, έφτασα στη Λουκέρνη. Με τρένο, φυσικά. Με ελβετικό τρένο! Όσοι έχουν διαβάσει τακτικά τα κείμενά μου γνωρίζουν τον λόγο για τον οποίο υπογραμμίζω: «Ελβετικό τρένο»!

Στον σιδηροδρομικό σταθμό, δεν υπήρχαν πολλοί άνθρωποι που θα έκαναν πεζοπορία στους ελβετικούς λόφους, τα βουνά και τις Άλπεις - ή τουλάχιστον έτσι μου φαινόταν. Οι ορειβάτες ξεχωρίζουν με τα έντονα χρωματιστά ρούχα τους. Και υπάρχει λόγος γι' αυτό: σε περίπτωση κινδύνου, είναι ορατοί από μακριά χάρη στα χρώματα, για παράδειγμα το κόκκινο φλας.

Στον σιδηροδρομικό σταθμό της Λουκέρνης, το μεγαλύτερο μέρος του κεχρί έτρεχε για να προλάβει το επόμενο τρένο. Η θερμοκρασία ήταν γύρω στο μηδέν ή κάτω από το μηδέν. Αφού αγόρασα κάποια τρόφιμα σε ένα κατάστημα του σταθμού, συνέχισα το δρόμο μου κατά μήκος του ποταμού Ρόις.

2. Το ξενοδοχείο Schweizerhof και τα Βαλκάνια

Ο παραποτάμιος περίπατος, τα σπίτια στην απέναντι πλευρά, το μικρό φράγμα και φυσικά η περίφημη γέφυρα Kapellbrücke συμπληρώνουν το ένα το άλλο όμορφα. Η γέφυρα χτίστηκε τον 15ο αιώνα ως μέρος των οχυρώσεων της πόλης. Ένα μεγάλο μέρος της καταστράφηκε από πυρκαγιά το 1993, αλλά ξαναχτίστηκε μέσα σε οκτώ μήνες.

Από μακριά, το ξενοδοχείο «Schweizerhof» ήταν ορατό, κάτι που μου θύμισε μια περασμένη εποχή, πριν από δύο δεκαετίες. Εκείνη την εποχή, η ελβετική κυβέρνηση οργάνωνε συναντήσεις μεταξύ πολιτικών του Κοσόβου, Αλβανών της ΠΓΔΜ και Σέρβων πολιτικών σε αυτό το ξενοδοχείο. Ήταν μια πρωτοβουλία που υποστηρίχθηκε από έναν αμερικανικό οργανισμό, ενώ η Ελβετία τη χρηματοδότησε. Διάφοροι πολιτικοί ήρθαν εδώ, πέρασαν καλά στο εξαιρετικό ξενοδοχείο, αν και συγκεκριμένα αποτελέσματα δεν φαινόντουσαν πουθενά. Ωστόσο, υπήρξε μια περίοδος που Αλβανοί και Σέρβοι πολιτικοί έμεναν μαζί σε έναν κοινό χώρο, 4-5 χρόνια μετά τον πόλεμο του Κοσόβου και 2-3 χρόνια μετά τον πόλεμο στην ΠΓΔΜ.

Θυμάμαι έναν από τους συμβούλους του τότε Σέρβου πρωθυπουργού, Βόισλαβ Κοστούνιτσα, ο οποίος ρώτησε τον Άρμπεν Τζαφέρι:

«Κύριε Τζαφέρι, είστε Μουσουλμάνος ή Καθολικός;»

Αυτή η ερώτηση έδειξε την περιορισμένη γνώση που έχουν ορισμένες από τις σερβικές ελίτ για τους Αλβανούς - τόσο για την εθνική όσο και για τη θρησκευτική τους ταυτότητα. Στο Πρίζρεν ή στη Γκιάκοβα, ίσως να είχε κάποιο νόημα να ρωτήσουν κάποιον αν ήταν Καθολικός ή Μουσουλμάνος, αλλά για κάποιον από το Τέτοβο ήταν μια παράλογη ερώτηση. Πήγαμε στο μπαρ του ξενοδοχείου με τον Άρμπεν Τζαφέρι και ξεσπάσαμε σε γέλια με τον αδαή σύμβουλο του Κοστούνιτσα. «Αύριο πιθανότατα θα με ρωτήσεις γιατί ξέρω τόσο καλά σερβικά», είπε ειρωνικά ο Άρμπεν Τζαφέρι.

Σε μία από αυτές τις αλβανοσερβικές συνόδους κορυφής στη Λουκέρνη, στην οποία παρευρέθηκαν Ελβετοί πολιτικοί όπως ο υπουργός Εξωτερικών Γιόζεφ Ντάις, εμφανίστηκε ο τότε πρωθυπουργός της Αλβανίας, Φάτος Νάνο. Συνοδευόταν από τη σύζυγό του, Ξοάνα, την οποία μόλις είχε παντρευτεί. Για μια στιγμή, η προσοχή των πολιτικών των Βαλκανίων αποσπάστηκε εντελώς από τα πολιτικά ζητήματα. Όλοι συγκεντρώθηκαν γύρω από το τραπέζι όπου καθόταν ο Νάνο με τη σύζυγό του, επειδή ήθελαν να «δουν τη νύφη».

Τόσα για τα χρήματα των Ελβετών φορολογουμένων που επενδύθηκαν στη συμφιλίωση Αλβανίας-Σερβίας.

3. Το λιοντάρι, ο ταύρος, το ελάφι και η μάχη του Σεμπάχ

Μετά από αυτές τις πρωινές σκέψεις, συνέχισα την περιήγησή μου μέσα από πολλά ελβετικά χωριά. Το έδαφος ήταν επίπεδο και ευχάριστο. Πέρασα από το στρατιωτικό αεροδρόμιο στο Έμεν, κοντά στη Λουκέρνη, και μετά συνέχισα προς την όμορφη πόλη του Ρότενμπουργκ, με τα παλιά σπίτια, τις περιποιημένες πλατείες, τους καθαρούς δρόμους και τα εστιατόρια που πήραν τα ονόματά τους από ζώα: Λιοντάρι, Ταύρος, Ζαρκάδι, και ούτω καθεξής. Συνέχισα προς το Σέμπαχ, ένα μέρος μεγάλης ιστορικής σημασίας, επειδή μια πολύ σημαντική μάχη έλαβε χώρα εδώ το μακρινό έτος 1386, τρία χρόνια πριν από τη Μάχη του Γκαζιμεστάν (Κόσσοβο Πόλιε).

Η Μάχη του Ζέμπαχ (9 Ιουλίου 1386) ήταν μια αποφασιστική μάχη μεταξύ των Αψβούργων και της αναπτυσσόμενης και εδραιωμένης Ελβετικής Συνομοσπονδίας. Ο Δούκας Λεοπόλδος Γ΄ προσπάθησε να ενισχύσει τον έλεγχό του στις περιοχές μεταξύ του Τυρόλου και των εδαφών κοντά στις Άλπεις, αλλά συνάντησε αντίσταση από τη Λουκέρνη και τα συμμαχικά καντόνια. Όταν ο στρατός των Αψβούργων βάδισε προς το Ζέμπαχ, οι Ελβετοί οργανώθηκαν γρήγορα υπό τον Πέτερμαν φον Γκουντόλντινγκεν και πέτυχαν μια καθαρή νίκη. Η ακριβής πορεία της μάχης παραμένει ασαφής, καθώς οι πρωτογενείς πηγές είναι σπάνιες. Αργότερα δημιουργήθηκε ο θρύλος του Άρνολντ Βίνκελριντ, ο οποίος λέγεται ότι θυσιάστηκε οικειοθελώς και συνέβαλε στη νίκη των Ελβετών.

επίσης Πολιτισμός 11 Αυγούστου 2026 Αμφιλεγόμενες ιστορίες για τη θρησκεία, την οικογένεια και τη μετανάστευση στο "DokuFest"

Οι απώλειες των Αψβούργων ήταν βαριές, συμπεριλαμβανομένου του θανάτου του Λεοπόλδου Γ΄ και πολλών ευγενών. Οι νίκες της Ελβετικής Συνομοσπονδίας αποδυνάμωσαν την επιρροή των Αψβούργων και επέτρεψαν σε πόλεις όπως η Λουκέρνη, η Βέρνη και το Σόλοτουρν να επεκτείνουν την επικράτειά τους. Η μνήμη της μάχης παραμένει έντονη στην Ελβετία, ένα παρεκκλήσι που χτίστηκε μετά τη μάχη εξακολουθεί να αποτελεί δημοφιλές τουριστικό αξιοθέατο.

4. Πάθος για τη θάλασσα και ο Τόμας Μάνι

Γύρω στις δύο το απόγευμα, στην όχθη της λίμνης Sempach, βρέθηκα αντιμέτωπος με το δίλημμα αν έπρεπε να σταματήσω εδώ, να πάρω το λεωφορείο και να πάω σπίτι. Ή να συνεχίσω. Αποφάσισα να περπατήσω μέχρι το τέλος του μονοπατιού της ημέρας, το οποίο ξεκινούσε από τη Λουκέρνη και καταλήγει στο Sursee - συνολικά 30 χιλιόμετρα. Ναι, 30 χιλιόμετρα!

Ο δρόμος ήταν πολύ όμορφος, ειδικά το κομμάτι από το Sempach μέχρι το Sursee, το οποίο περνάει δίπλα στη λίμνη, όπου μπορείς να δεις διάφορα πουλιά να επιπλέουν στο νερό ή να πετούν πάνω από το νερό.

Τέτοιες μεγάλες βόλτες, διάρκειας 7-8 ωρών, είναι μια καλή ευκαιρία να τηλεφωνήσω σε διάφορους φίλους. Ακόμα και σήμερα «ενοχλούσα» μερικούς από τον κύκλο μου - για σημαντικές και ασήμαντες συζητήσεις, απλώς για κουβέντα (όχι αδράνεια).

Μερικές φορές, σε τέτοιες περιπτώσεις, ακούω και βιβλία. Αυτή τη φορά άρχισα να ακούω ένα βιβλίο για το πάθος που είχε ο Γερμανός συγγραφέας Τόμας Μαν για τη θάλασσα. Είναι απίστευτο πόσα βιβλία έχουν εκδοθεί τις τελευταίες δεκαετίες για την οικογένεια Μαν. Η γερμανική εφημερίδα «Die Zeit» τους έχει αποκαλέσει μάλιστα «γερμανική βασιλική οικογένεια». Οι Βρετανοί έχουν τη βασιλική τους οικογένεια, τους Ουίνδσορ. Οι Γερμανοί, επειδή δεν έχουν βασιλιά, έχουν την οικογένεια Μαν - αριστοκράτες από την περιοχή του Αμβούργου και με εξαιρετικά ενδιαφέρουσες βιογραφίες, σπουδαίους συγγραφείς, τραγικές προσωπικότητες που αυτοκτονούν, ομοφυλόφιλους (φανερούς ή κρυφούς, όπως ο Τόμας Μαν, ο πατριάρχης της οικογένειας). «Είμαστε μια αξιότιμη κοινότητα, αλλά ο καθένας μας έχει μια σανίδα μάνγκο», παρατήρησε ο Τόμας Μαν το 1942.

Εκτός από τον Τόμας Μαν, ο αδελφός του, Χάινριχ Μαν, ήταν επίσης ένας πολύ σημαντικός συγγραφέας. Είναι ενδιαφέρον ότι ο Χάινριχ Μαν και ο Άλμπερτ Αϊνστάιν δημοσίευσαν από κοινού μια επιστολή διαμαρτυρίας στους «New York Times», μετά τη δολοφονία του αλβανολόγου Μίλαν Σουφλλάι στο Ζάγκρεμπ, το 1931, από τις μυστικές υπηρεσίες της τότε Γιουγκοσλαβίας.

Κατάφερα να ακούσω περίπου τις πρώτες 20-30 σελίδες του βιβλίου. Είναι γεμάτο με λεπτομέρειες από τη ζωή του Mann, τις οποίες στη συνέχεια βρίσκεις να αντικατοπτρίζονται στα μυθιστορήματά του. Όλες αυτές οι συζητήσεις, τα τηλεφωνήματα, τα βιβλία - δεν έχουν καμία σχέση με την καθημερινή πολιτική. Στην πραγματικότητα, το να ακούς ένα καλό βιβλίο, μακριά από την πολιτική, είναι μια μορφή διαφυγής από την τρέλα της παγκόσμιας πολιτικής.

Το βιβλίο για τον Τόμας Μαν που άκουγα περιγράφει πώς η οικογένεια Μαν ταξίδεψε με τρένο από το Μόναχο στη Βόρεια Θάλασσα. Στην παραλία, ο Μαν κρατάει από το χέρι την κόρη του Ελίζαμπεθ και έναν από τους τρεις γιους του. Δίνει ιδιαίτερη προσοχή στην Ελίζαμπεθ, η οποία κάνει συνεχώς ερωτήσεις, ενώ ο Τόμας Μαν τις απαντά με υπέροχη κομψότητα και κατανόηση.

5. Δέντρα της Σιγκαπούρης

Στη συνέχεια, στο γερμανικό δημόσιο ραδιόφωνο άκουσα ένα ενδιαφέρον ρεπορτάζ από τη Σιγκαπούρη, όπου η πόλη σχεδιάζει να φυτέψει πάνω από ένα εκατομμύριο δέντρα για να αντιμετωπίσει τις ολοένα και υψηλότερες θερμοκρασίες που προκαλούνται από την κλιματική αλλαγή. Και σκέφτηκα: πόσα δέντρα έχουν φυτευτεί στην Πρίστινα τα τελευταία 25 χρόνια; Όταν μετράς τις πολλές κατασκευές, την σκυροδέτηση, το χάος, την αύξηση του πληθυσμού, τη βρωμιά, τις στήλες αυτοκινήτων που έρχονται στην πρωτεύουσα κάθε μέρα από την ύπαιθρο, συνειδητοποιείς ότι η πόλη έχει αλλάξει πολύ. Αλλά πώς έχει αλλάξει;

Όταν φεύγω από την Πρίστινα, μου αρέσει να ταξιδεύω με λεωφορείο. Μου αρέσει να ταξιδεύω με λεωφορείο. Συνήθως βλέπεις φοιτητές, ηλικιωμένους και μια μητέρα με το παιδί της να επιστρέφει από ιατρικό έλεγχο στην Πρίστινα.

Η κατάσταση στα λεωφορεία έχει αλλάξει, αυτή είναι η καθόλου αντιπροσωπευτική μου εντύπωση. Πριν από 10 χρόνια, τα λεωφορεία «τρομοκρατούσαν» με μουσική της δεκαετίας του '90 - ένα μείγμα από ταλλαβάδες, ψευδοπατριωτικά θρήνους και θορυβώδη αραβουργήματα. Τώρα δεν συμβαίνει πια. Ο λόγος είναι σαφής: όλοι έχουν τηλέφωνα και ακουστικά. Όλοι ακούνε ό,τι θέλουν - μουσική, podcast, βιβλία. Προφανώς, ακόμη και οι εταιρείες μεταφορών το έχουν καταλάβει αυτό. Δεν είχα την ευκαιρία να μπω σε λεωφορείο εδώ και χρόνια που να παίζει μουσική από εκείνες τις μικρές τηλεοράσεις πάνω από το κεφάλι του οδηγού. Αλλά αυτή θα μπορούσε να είναι, όπως είπα, η δική μου εντύπωση. (8 ώρες είναι πολύς χρόνος, σκέφτεται κανείς πολλά πράγματα, ακόμη και για τα λεωφορεία του Κοσσυφοπεδίου). 

Στο Σούρσι, το τρένο των 17:12 αναχώρησε στις 17:12. Ελβετικό τρένο!