Από τους περιορισμούς ηλικίας μέχρι το πρότυπο Euro 5, πολλά διλήμματα σχετικά με την ασφάλεια και τη ρύπανση

Pavarësisht kufizimit ligjor për importin e veturave më të vjetra se 10 vjet, në rrugët e Kosovës qarkullojnë mbi 420 mijë vetura që e tejkalojnë këtë moshë, sipas të dhënave të Agjencisë së Statistikave. Qeveria synon ta heqë kufizimin 10-vjeçar dhe ta zëvendësojë me kriterin e standardit të emetimeve Euro 5. Por, ekspertët paralajmërojnë se ndryshimi i rregullave duhet të shoqërohet me kontrolle të rrepta teknike, për të garantuar sigurinë në trafik dhe për të parandaluar ndotjen e mjedisit

Rreth 78 për qind e automjeteve në Kosovë janë më të vjetra se 10 vjet, sipas të dhënave të Agjencisë së Statistikave. 

Sipas statistikave, nga viti 2018 deri në vitin 2025, numri i përgjithshëm i automjeteve në vend, më të vjetra se 10 vjet, është mbi 420 mijë.

Krahas kësaj, kufizimi 10-vjeçar për importin e veturave në Kosovë, i cili është në fuqi që nga 1 janar i vitit 2018 pritet të hiqet dhe të zëvendësohet me kriterin e standardit Euro 5 për emetimin e gazrave.
Kjo parashihet me Projektligjin e ri për Automjete, i cili pritet të procedohet në Kuvend në dhjetor.
Deputeti i LVV-së dhe anëtari i Komisionit për Mjedis, Infrastrukturë dhe Transport, Alban Bajrami, thotë se kufizimi aktual ka ndikuar në rritjen e çmimeve të veturave në tregun e Kosovës.

“Parashikohet që ky kufizim 10-vjeçar që ka qenë deri më tani, i cili nuk ka asnjë lloj kuptimi, do të largohet dhe të vendoset standardi i ri sipas emetimit të gazrave apo, më saktë, standardi Euro 5 i emetimit të gazrave. Ashtu siç njihet në industrinë e veturave, ky kufizim ka qenë i padrejtë dhe është dashur të bëhet një ndryshim i këtij kufizimi, për shkak se kostoja e veturave, të cilat tashmë janë të nevojshme, nuk do të thotë që janë pjesë e shpenzimeve të luksit për qytetarët e Republikës së Kosovës, ka shkuar shumë lart”, ka thënë ai.

Eksperti i komunikacionit, Nol Dedaj, vlerëson se ndryshimet në kriteret e importit mund të ndikojnë në përmirësimin e sigurisë rrugore.

“Duhet patjetër me punu që numri i importit të automjeteve duhet me u zvogëluar, duhet me u zvogëluar edhe dogana e automjeteve të importuara. Sigurisht, prej atyre që e fusin automjetin me rrymë elektrike, që lëviz, pastaj edhe atyre që janë me derivat të kombinuar. Siguria rrugore, sa i përket faktorit të automjetit, do të jetë shumë më e madhe. Në këtë formë, pastaj do të përcillet edhe numri i aksidenteve sa i përket faktorit të automjetit”, ka thënë ai.

Një iniciativë e tillë ishte propozuar edhe në vitin 2024, por ajo ishte kundërshtuar nga Oda Ekonomike Amerikane në Kosovë me arsyetimin për ndotjen e ambientit, e po ashtu nuk kishte marrë mbështetjen e shumicës as në Kuvend. 

KOHA ka kërkuar sërish qëndrimin e Odës për ndryshimet e propozuara, por deri në publikim e tekstit nuk ka marrë përgjigje.

Ambientalisti Remzi Raka vlerëson se veturat e vjetra, veçanërisht ato me naftë, kontribuojnë ndjeshëm në ndotjen e ajrit.

”Veturat e vjetra, sidomos ato me naftë, shkaktojnë ndotje të rëndë të ambientit dhe të ajrit përmes lirimit të gazrave të dëmshme dhe grimcave gjatë qarkullimit në rrugë. Po tani edhe te heqja e kufizimit, problemi shpesh shihet te veturat e importuara, në realitet çështja kryesore qëndron te mungesa e zbatimit të ligjit dhe e kontrolleve teknike të vazhdueshme në terren. Për pasojë, pa një mekanizëm rigoroz të mbikëqyrjes nga institucionet, legjislacioni mbetet i pamjaftueshëm për të mbrojtur cilësinë e ajrit dhe mjedisin tonë”, ka thënë Raka.

Aktualisht, në Kosovë, importi i veturave lejohet nëse ato plotësojnë së paku standardin Euro 4, i cili përcakton kufijtë e lejuar të emetimit të gazrave ndotëse.

Me Projektligjin e ri për Automjete synohet kalimi në standardin Euro 5.