-
Von:
Shaban Maxharraj
- 13. August 2026 11:00
- Teilen mit:
Ministria e Kulturës ka hapur tenderin me peshë financiare prej 800 mijë eurosh për restaurimin e Shtëpisë së Kulturës që i ka shpëtuar rrafshimit. Sipas projektit, ndërtesa që dikur shërbente për komunitetin lokal si Shtëpi e Kulturës, do të shndërrohet në qendër kulturore me potencial për t’i kaluar kufijtë e dikurshëm. Në mars të këtij viti projekti për restaurimin e Shtëpisë së Kulturës në Runik të Skenderajt qe miratuar përfundimisht nga Instituti i Kosovës për Mbrojtjen e Monumenteve
Shtëpia e Kulturës në Runik të Skenderajt tashmë është një hap më afër restaurimit dhe funksionalizmit. Ministria e Kulturës ka hapur tenderin me peshë financiare prej 800 mijë eurosh për restaurimin e këtij monumenti që i ka shpëtuar rrafshimit. Sipas projektit, ndërtesa që dikur shërbente si Shtëpi e Kulturës, do të shndërrohet në qendër kulturore me potencial për t’i kaluar kufijtë lokalë.
“Restaurimi i Shtëpisë së Kulturës në Runik – Faza e parë”, mban titullin thirrja e hapur nga Ministria e Kulturës e në të cilën kompanitë e interesuara do të kenë mundësi të aplikojnë deri më 22 shtator.
Në mars të këtij viti projekti për restaurimin e Shtëpisë së Kulturës në Runik të Skenderajt qe miratuar përfundimisht. Instituti i Kosovës për Mbrojtjen e Monumenteve kishte miratuar projektin e detajuar për ndërhyrje në këtë monument. Pas krejt telasheve dhe insistimit të Komunës së Skenderajt që ta bëjë rrafsh me tokë, tash me hapjen e tenderit pritet që të zgjidhet kompania që do të implementojë fazën e parë.
“Në muajin mars të këtij viti, projekti i detajuar është aprovuar nga Instituti i Kosovës për Mbrojtjen e Monumenteve. Pas këtij aprovimi, kemi qenë në pritje të miratimit të buxhetit nga Qeveria. Megjithatë, meqë nuk është aprovuar buxheti i plotë për projektin, procesi i pritjes ka zgjatur më shumë, deri në momentin kur është vendosur që projekti të ndahet në dy faza”, ka thënë të mërkurën Lendita Idrizi, menaxhere e fondacionit “Hajde” që ka administruar me konkursin e projektit. Ajo ka thënë se si Fondacion, janë shumë të lumtur për hapjen e mundësisë së ofertimit për ndërtimin e Shtëpisë së Kulturës në Runik.
“Konsiderojmë se ky është një hap i madh dhe i rëndësishëm, jo vetëm për qytetarët e Runikut, por edhe për të gjithë Kosovën. Natyrisht, entuziazmi i madh për këtë projekt na bën të dëshirojmë që përfundimi i tij të jetë sa më i shpejtë”, ka thënë Idrizi. Fondacioni “Hajde” është themeluar nga artisti Petrit Halilaj i cili tashmë është artisti shqiptar i artit bashkëkohor me më së shumti nam në botë.
Halilaj që ia ka dërguar muzeve më prestigjiozë në botë rrëfimet e Runikut, në mars kishte thënë se Shtëpisë së Kulturës po ia kthejnë perdet e kuqe.
“Perdet e kuqe të skenës së Shtëpisë së Kulturës, që dikur hapeshin për këngë, teatër, tregime dhe ëndrra. Sot jemi edhe një hap më afër që ato të hapen përsëri. Dhe bashkë me to, të tregojmë kush jemi ne dhe sa të mëdha janë ëndrrat tona”, kishte thënë Halilaj, i lindur në Runik.
ebenfalls
Petrit Halilajs Kosovo wird in Berlin zur Oper der Ewigkeit
Fondacioni “Hajde” kishte marrë përsipër që të zhvillojë procedurën e projektimit dhe rifunksionalizimit të Shtëpisë së Kulturës. Projekti ideor i realizuar nga “Ars Atelie” është prezantuar në gushtin e vitit 2024.
Die Jury, bestehend aus dem Soziologen Donjetë Murati, der Architektin Florina Jerliu und dem Architekten Jürgen Mayer, bewertete das konzeptionelle Projekt von „Ars Atelie“ als das beste und das von „Dieform“ als das zweitbeste. Bei der Präsentation des Siegerprojekts bewertete die Jury unter anderem, dass „der Vorschlag das kollektive Gedächtnis und die ursprüngliche historische Struktur des Kulturhauses Runik respektiert und sie um neue Dimensionen ergänzt, die zeitgenössische Formen der Interaktion ermöglichen.“
Während der jugoslawischen Zeit diente das Kulturhaus in Runik als Bibliothek mit 7.000 Büchern, als Theater und als landwirtschaftliche Genossenschaft. Es war bis in die 90er-Jahre in Betrieb, dann wurde das Gebäude geschlossen. Im Krieg wurde es geplündert. Es geriet in Vergessenheit, bis der weltberühmte Künstler Petrit Halilaj es 2018 mit dem Kunstprojekt „Shkrepëtimë“ für einige Tage wiederbelebte. Kurze Zeit später erinnerte sich der Staat daran, es als Kulturgut unter Schutz zu stellen. Nun erwartet es ein neues Kapitel: die Wiederbelebung als Denkmal, verbunden mit Erinnerungen und Potenzial für die Gegenwart.
Doch in den letzten Jahren wurde das Denkmal zweimal von der Gemeinde Skenderaj angegriffen.
ebenfalls
Weltpreis – Anerkennung der außergewöhnlichen Kunst von Petrit Halilaj
Im Mai 2025 war das Kulturhaus von schwerem Baugerät umgeben. Eine Betonplatte wurde in unmittelbarer Nähe des Denkmals verlegt. All dies geschah ohne Genehmigung der zuständigen Denkmalbehörde, obwohl das Kulturhaus bereits seit fast acht Jahren unter Denkmalschutz steht. Es handelte sich um ein Projekt der Gemeinde Skenderaj zur Errichtung eines Gebäudekomplexes und zur Neugestaltung des öffentlichen Raums. KOHA erstattete umgehend Anzeige, und die Denkmalschutzbehörde stoppte die Arbeiten am darauffolgenden Tag.
Paraprakisht në korrikun e vitit 2023 Komuna e Skenderajt në emër të transformimit të zonës kishte nisur shembjen e ndërtesës. Kishte qenë artisti Petrit Halilaj në emër të fondacionit “Hajde”, që asokohe kishte zhvilluar takime me autoritetet qendrore dhe lokale. Kishte ndërmjetësuar që Shtëpia e Kulturës në Runik të jetë një qendër kulturore. Dhe ia kishte arritur. Ministri i Kulturës, Hajrulla Çeku, dhe kryetari i Komunës së Skenderajt, Fadil Nura, do të nënshkruanin marrëveshje për bashkëfinancim të projektit. Por kanë qenë qasjet e kundërta për monumentin që kishin përplasur Komunën me Ministrinë. E para ia mësyu me ekskavator kur i kishin mbetur dhjetë ditë që ta shënonte pesëvjetorin si monument, në korrikun e 2023-tës. Asokohe e prerë kishte qenë Ministria e Kulturës në reagim. Kishte konfirmuar se po bëhej fjalë për ndërhyrje të jashtëligjshme, njësoj siç kishte bërë edhe Qendra Rajonale e Trashëgimisë Kulturore e Mitrovicës. Sipas Memorandumit të atëhershëm ndërinstitucional shuma që do të investohet shkon në 850 mijë euro.
