Dokumentari “Film di Stato” (“Film i Shtetit”) nën regji të Roland Sejkos, është përzgjedhur nga Shqipëria si kandidat për çmimet “Oscar” 2027, në kategorinë e filmit më të mirë ndërkombëtar.
Filmi, i realizuar mbi bazën e një pasurie të gjerë materialesh arkivore, sjell përmes imazheve të kohës një rrëfim mbi Shqipërinë gjatë periudhës së regjimit komunist dhe mënyrën se si propaganda shtetërore ndërtoi dhe përcolli imazhin e vendit.
“Film i Shtetit” i jep një rol qendror dokumenteve filmike dhe fotografike të prodhuara nga vetë strukturat shtetërore, duke i rikthyer ato në një kontekst të ri historik dhe duke ndërtuar një rrëfim mbi marrëdhënien mes propagandës, pushtetit dhe kujtesës.
Roland Sejko, regjisor dhe studiues i arkivave audiovizive, është autor i disa dokumentarëve që trajtojnë historinë shqiptare përmes materialeve arkivore. Puna e tij është përqendruar veçanërisht në dokumentimin dhe rivlerësimin e trashëgimisë filmike shqiptare.
Përzgjedhja e filmit si kandidaturë shqiptare e vendos “Filmin e Shtetit” në procesin ndërkombëtar të përzgjedhjes për edicionin e 98-të të çmimeve “Oscar”, që do të kulmojë me ceremoninë e ndarjes së çmimeve në vitin 2027.
Kandidaturat e paraqitura nga vendet përkatëse do t’i nënshtrohen procesit të përzgjedhjes nga Akademia Amerikane e Arteve dhe Shkencave të Filmit, e cila më pas do të përcaktojë filmat që do të vijojnë në fazat e mëtejshme të garës.
Kosovo hat gleich zwei Chancen auf eine Oscar-Nominierung. „Dua“ von Blerta Basholli und „Shame and Money“ von Visar Morina sind die beiden Filme, die um den Oscar konkurrieren. Ersterer ist der offizielle Kandidat des Landes, letzterer wurde bereits beim Sundance Film Festival und aufgrund der geänderten Oscar-Regeln direkt nominiert.
Për filmin “Dua”, në korrikun e sivjetmë, ka qenë Komiteti Përzgjedhës i QKK-së – në përbërje të Kaltrina Krasniqit, kryesuese, Antoneta Kastratit, Ilir Hasanajt, Tristan Halilajt, Vullnet Sanajës – ai që ka marrë vendimin.
“Komiteti përzgjedhës e vlerësoi si veçanërisht të guximshme zgjedhjen artistike për ta rrëfyer një histori kaq komplekse përmes këndvështrimit të një të miture. Personazhi i Duas, i interpretuar me pjekuri të jashtëzakonshme nga Pinea Matoshi, sjell një performancë autentike, të besueshme dhe emocionalisht përmbajtjesore. Përmes vizionit të saj autorial, Blerta Basholli ndërton një rrëfim të ndjerë, që trajton sinqertë një periudhë të rëndësishme të historisë së Kosovës. Duke ndërthurur një perspektivë intime me temat universale të identitetit, traumës dhe rezistencës, ‘Dua’ dëshmon potencial të qartë për të rezonuar me audienca dhe juri ndërkombëtare. Andaj, Komiteti vendos unanimisht që ‘Dua’ të jetë propozimi i Kosovës për edicionin e 99-të të çmimeve ‘Oscar’”, shkruhej në njoftim. Kosova ka pasur një shkëputje trevjeçare me propozime për “Oscar” dhe një gjë e tillë qe cilësuar si humbje e ritmit.
Im Jahr 2023 kam die damalige Zusammensetzung des Auswahlkomitees zu dem Schluss, dass kein Film die Kriterien für eine Nominierung in der Kategorie „Bester internationaler Film“ des Oscars erfüllt. 2024 folgte der nächste Rückschlag: Die Begründung des CCK, es habe „Probleme mit E-Mails“, führte dazu, dass Kosovo nicht mehr auf der Liste der teilnehmenden Länder stand. Zwei Jahre in Folge reagierten namhafte Persönlichkeiten aus dem Kosovo, die in diesem Bereich tätig sind, und rieten dem CCK von diesem Vorgehen ab. Auch im vergangenen Jahr wurde festgestellt, dass kein Film die Kriterien erfüllt.
Und dieses Jahr haben sie schneller reagiert. Sie haben die Ausschreibung am 12. Juni gestartet und sie war zwei Wochen lang geöffnet.