Ministerium verzögert 2.3-Millionen-Meilen-Intervention in der Region Dresnik

“Konservimi dhe Zhvillimi i Lokalitetit Arkeologjik të Dresnikut – Klinë” si projekt mund të konsiderohet prej ndërmarrjeve më të mëdha të shtetit në raport me trashëgiminë arkeologjike. Me afro 2.3 milionë euro Ministria e Kulturës synon që lokalitetin me mozaikë unikë në dysheme ta bëjë të vizitueshëm. Por kontrata me kompaninë punëkryese ende nuk është finalizuar e për ketë MK-ja nuk ka dhënë përgjigje

Si proces i prokurimit publik u nis në vjeshtën e vitit të kaluar. Por në prag të kësaj vjeshte ende nuk është finalizuar. Konservimi dhe restaurimi i lokalitetit arkeologjik në Dresnik të Klinës nuk dihet se kur do të nisë. Tenderi u hap në nëntorin e vjetëm, sivjet në prill u zgjodh kompania punëkryese e në qershor përfundoi edhe procesi i ankesave. 

Por kontrata me kompaninë punëkryese nuk është finalizuar ende. Në lokalitete të tilla kushtet meteorologjike kanë rol të madh. Pas verës zor të punohet me intensitet. “Konservimi dhe Zhvillimi i Lokalitetit Arkeologjik të Dresnikut – Klinë” si projekt mund të konsiderohet prej ndërmarrjeve më të mëdha të shtetit në raport me trashëgiminë arkeologjike. Me afro 2.3 milionë euro Ministria e Kulturës synon që lokalitetin me mozaikë unikë në dysheme ta bëjë të vizitueshëm.

KOHA ka pyetur Ministrinë e Kulturës se përse ende nuk është lidhur kontrata me operatorin ekonomik të përzgjedhur për thirrjen “Konservimi dhe Zhvillimi i Lokalitetit Arkeologjik të Dresnikut –  Klinë” dhe sa ndikon vonesa e lidhjes së kontratës në realizmin e punimeve pasi gjatë dimrit mundësitë për punë në lokalitet janë minimale.

Në pyetjen e parë Ministria nuk është përgjigjur. Por KOHA ka marrë vesh se vonesa është si pasojë e mungesës së buxhetit. E sa i përket pyetjes së dytë, Ministria ka pasur një përgjigje. 

“Projekti ‘Konservimi dhe Zhvillimi i Lokalitetit Arkeologjik të Dresnikut – Klinë’ është një projekt i një përmasë më të gjerë, i cili përfshin jo vetëm ndërhyrje konservuese, por edhe punime infrastrukturore dhe aktivitete të tjera përcjellëse. Sigurisht, një pjesë e punimeve në lokalitet varen nga kushtet atmosferike, mirëpo projekti përmban edhe punime që mund të realizohen gjatë periudhës së dimrit. Për këtë arsye, vonesa në lidhjen e kontratës nuk nënkupton domosdoshmërisht pamundësi për realizimin e projektit, pasi dinamika e punimeve mund të organizohet në përputhje me natyrën e tyre dhe kushtet në terren”, shkruhet në përgjigje. Sipas Ministrisë, me rëndësi është që punimet të realizohen sipas standardeve profesionale dhe në kushte të përshtatshme për secilën fazë të projektit.
Instituti Arkeologjik i Kosovës s’ka kthyer përgjigje. Kjo qasje e mbylljes në raport me publikun ka nisur prej kur arkeologia Zana Rama është emëruar ushtruese e detyrës së drejtorit të IAK-ut.

Në mars të këtij viti institucioni më i lartë kulturor në vend qe përcaktuar që implementimin e projektit me potencial shumë të madh për arkeologjinë, ta bëjë grupi i operatorëve ekonomikë “N.N. 100% Design” dhe “Termoizolimi” për dy milionë e 276 mijë euro. Një kompani nga Shqipëria me ofertë prej 1.8 milionë eurosh qe eliminuar gjatë procedurës së prokurimit pasi sipas vlerësimit s’i plotësonte kriteret. Kurse grupi i operatorëve ekonomikë “Limit Project Sh.P.K, Rinesa Sh.P.K dhe Delta – CCD Sh.P.K” me ofertë prej dy milionë e 399 qe shpallur i pasuksesshëm. Pikërisht ky grup operatorësh pas një ankese në Ministrinë e Kulturës, e cila s’është miratuar, i ishte drejtuar Organit Shqyrtues të Prokurimit Publik. Por OShP-ja në qershor ka lënë në fuqi vendimin e Ministrisë së Kulturës. 
Asokohe arkeologu i Institutit Arkeologjik të Prishtinës, Elvis Shala, i cili u prin punimeve në lokalitetin arkeologjik të Dresnikut ka thënë se vonesat në nisjen e punimeve s’shkojnë në favor të lokalitetit. 
“Sa më herët që nis implementimi është më mirë për ne, pra për qytetarët që duan ta vizitojnë lokalitetin. Projektet si shpronësimi, konservimi e hapja për vizitorë janë në të mirë të publikut. Jo vetëm për atë komunë dhe vendet përreth por për mbarë vendin e vizitorët e jashtëm”, kishte thënë ai. 

Das vom Archäologischen Institut des Kosovo und der Stiftung für Kulturerbe ohne Grenzen (CHwB Kosovo) entworfene Projekt verwandelt die Stätte Dresnik i Klina in ein architektonisches Wahrzeichen. Es umfasst die umliegenden Infrastrukturarbeiten, darunter die Abdeckung der einzigartigen Mosaiken. Eine Metallkonstruktion soll die Mosaiken vor Witterungseinflüssen schützen. Das Projekt betrifft die Überreste des Hauptpalastes. Andere Teile des Komplexes, der vermutlich eine kaiserliche Villa war, werden der Öffentlichkeit zugänglich gemacht. Es handelt sich dabei um den heute als zweiten Palast bekannten Teil zusammen mit dem dritten Gebäude. Auch die Überreste eines Teils der Umfassungsmauer und des Wachturms werden der Öffentlichkeit zugänglich sein. Laut Projekt wird das Multifunktionsgebäude Räumlichkeiten für das Personal, eine Art Galerie, ein Café und weitere Bereiche beherbergen. Das offene Amphitheater soll für verschiedene kulturelle Veranstaltungen genutzt werden. All dies in der Nähe einer Grünfläche und eines Parkplatzes. Bei planmäßiger Umsetzung des Projekts könnte Dresnik zu einer eigenständigen Attraktion werden. 

Die Archäologin Shala sagte, das Ziel sei es, ein attraktives Reiseziel zu schaffen, wo Dresnik und die Umgebung neben kulturellen Aktivitäten auch für verschiedene Schulungen genutzt werden und sich zu einem Netzwerkzentrum für Wissenschaftler entwickeln.

„Dieses Zentrum wird Forschern die Möglichkeit bieten, sich zu treffen und die Räumlichkeiten für ihre Forschung in der Region zu nutzen. Neben Besucherbereichen wird es auch spezielle Einrichtungen geben, die als Labore dienen können“, sagte er. Der Architekt Nol Binakaj von „CHwB Kosova“, der das Projekt gemeinsam mit dem Leiter der Ausgrabungen in Dresnik, dem Archäologen Shala, vorangetrieben hat, erklärte bei der Ausschreibung, dass der Interventionsplan zusammen mit dem Masterplan fertiggestellt sei und die Umsetzung eine sehr gute Nachricht sei. 

„Unser Vorschlag sieht in der Ausschreibung ausschließlich den Bau neuer Strukturen vor. Unser Ansatz bestand darin, das Gelände zugänglich zu machen. Geplant ist konventionelles Bauen, wie es in Kosovo von ansässigen Unternehmen durchgeführt wird. Die Konservierung der bestehenden Strukturen und Mosaike wird aller Wahrscheinlichkeit nach vom Personal des Archäologischen Instituts des Kosovo übernommen“, sagte er. Das Projekt wurde vom Botschafterfonds für Kulturerbe der Botschaft der Vereinigten Staaten von Amerika finanziert. 

Es waren tatsächlich US-amerikanische Gelder, die seit 2019 die Aufmerksamkeit wieder auf das vergessene Dresnik gelenkt hatten. Die Kofinanzierungsvereinbarung zwischen der US-Botschaft und dem Kulturministerium zur Unterstützung des Projekts „Erhaltung der archäologischen Stätte von Dresnik“ sah 150.000 US-Dollar (141.849 Euro) aus dem Botschafterfonds für Kulturerbe vor. Das Kulturministerium selbst hatte seinerseits 51.830 Euro bereitgestellt.

Das Projekt, das im September 2023 begann, dauerte bis Juni 2025.

Die Stätte aus dem 1. Jahrhundert n. Chr. in der Nähe von Klina wurde Ende 2023 enteignet, was den Weg für weitere Investitionen ebnete. Aufgrund der bisherigen Maßnahmen dürfte dieser Ort zu den kulturhistorisch bedeutendsten zählen.
Die Entscheidung der Regierung zur Enteignung wurde als äußerst wichtig für die archäologische Stätte angesehen, die seit 2016 mit einem Umfang von 16.72 Hektar unter dauerhaftem Denkmalschutz steht. Das Schutzgebiet umfasst 64 Hektar. Die Verstaatlichung betrifft jedoch etwas mehr als zehn Prozent dieser Fläche. Der leitende Archäologe Elvis Shala bezeichnete die Enteignung als die wichtigste Investition in die Stätte.

Die Enteignung in Dresnik, die sich auch auf Privateigentum erstreckte, ist ein Thema, seit das einzigartige Mosaik im Jahr 2013 ans Licht kam. Die Arbeiten wurden damals von dem inzwischen pensionierten Archäologen Masar Valla geleitet. 

Die archäologische Stätte Dresnik, etwa 1.5 Kilometer östlich der Stadt Klina, gilt laut dem Kosovo-Rat für Kulturerbe als eine der bedeutendsten archäologischen Stätten nicht nur im Kosovo, sondern in der gesamten Region. Bei den Ausgrabungen von 2012 bis 2015 wurden mehrere architektonische Denkmäler entdeckt, darunter die imposante Aula.