-
Von:
Shaban Maxharraj
- 1. September 2026 08:00 Uhr
- Teilen mit:
Komuna të hënën ka hyrë në marrëdhënie kontraktuale për projektin zbatues të memorialit “Adem Jashari. Pesha e kontratës është 125 mijë euro. Por se kur mund të nisë realizmi, s’dihet pasi s’ka leje për ndërhyrjen paraprake që i hap rrugë memorialit që planifikohet të vendoset midis ndërtesës së Kuvendit dhe Xhamisë së Çarshisë. Tentimi i Komunës është që Bulevardi aktual të zgjatet dhe makinat që kalojnë në rrugën “Agim Ramadani” të hyjnë në tunel
Komuna e Prishtinës tash e pesë vjet synon një tunel te rruga “Agim Ramadani” midis ndërtesës së Kuvendit dhe Xhamisë së Gurit ose siç njihet ndryshe, të Çarshisë. Për këtë s’e ka lejen nga institucionet e trashëgimisë kulturore. Tentimi i Komunës është që Bulevardi aktual të zgjatet dhe makinat që kalojnë në rrugën “Agim Ramadani” të hyjnë në tunel. E mbi pjesën e zgjatimit të Bulevardit të vendoset memoriali që mban emrin e heroit kombëtar, Adem Jashari. Komuna të hënën ka hyrë në marrëdhënie kontraktuale për projektin zbatues të memorialit “Adem Jashari. Pesha e kontratës është 125 mijë euro. Por se kur mund të nisë realizmi, s’dihet pasi s’ka leje për ndërhyrjen paraprake që i hap rrugë memorialit.
Me nismën e tretë – pas dështimit të dy të parave – në qershor të këtij viti Komuna ia ka dalë që të jetë një projekt ideor për memorialin që ka për synim nderimin e përkujtimin e të rënëve të familjes Jashari nga Prekazi i Skenderajt. Projekti i përzgjedhur ka tri elemente bazë: Formën e shtyllës kurrizore, tingullin dhe gjethet e dafinës. Zë vend fiks midis Xhamisë së Gurit dhe Kuvendit të Kosovës. Do të ketë fontanë, 59 pemë dhe amfiteatër. Me strukturë prej metalit të oksiduar gjatësia është paraparë të jetë nga 70 deri në 140 metra, kurse lartësia prej 2.6 deri në 8 metra. Projekti ideor fitues mban autorësinë e artistit Ilir Blakçori, njëherësh autor i veprës publike “Heroinat” përballë Pallatit të Rinisë dhe Sportit.
„Die Stimme der Freiheit“ ist der Titel des Siegerprojekts der Firma „Molos Creative LLC“ aus Blakçor.
Të hënën po me këtë kompani është nënshkruar kontrata për hartim të projektit të detajuar për 125 mijë euro. Afati i dorëzimit të projektit është 180 ditë kalendarike.
“Ofruesi i Shërbimeve do t’i kryejë shërbimet sipas kontratës, me kujdes, bazuar në kushtet e përgjithshme dhe në rekomandimet e anëtarëve të komisionit për zhvillimin e negociatave për plotësimet dhe ndryshimet e projektit. Gjatë negociatave, operatori ekonomik ka bërë të qartë se çmimi i ofertuar nuk ka qenë objekt negocimi dhe se nuk ka shprehur gatishmëri për ndryshimin ose uljen e tij”, shkruhet te “Kushtet e veçanta të kontratës”. Sipas të dhënave, operatori ekonomik ka deklaruar se do të ishte i gatshëm ta hartonte projektin zbatues pa kompensim financiar vetëm në rast se Komuna do të garantonte realizimin e projektit në fazën e ekzekutimit.
“Pas diskutimeve të gjata, operatori ekonomik paraqiti një propozim alternativ: duke u zotuar se do të marrë përsipër llogaritjet statike të nevojshme për strukturën e propozuar prej tyre, e cila do të ndërlidhet me projektin e nënkalimit ‘Agim Ramadani’, të bëjë harmonizimin e këtyre dy strukturave me të gjitha detajet për realizim. Po ashtu, operatori deklaroi se shumën që do ta përfitojë nga kontrata për hartimin e projektit zbatues, në vlerë prej 125,000.00 eurosh, do ta dedikojë si donacion për realizimin e projektit gjatë fazës së ekzekutimit, duke marrë përsipër realizimin e punimeve të gjelbërimit që lidhen me këtë projekt”, shkruhet aty. sipas kontratës, kësti i parë prej 62 mijë e 500 eurosh do t’i paguhet projektuesit pas dorëzimit të projektimit të arkitekturës, me konstatim nga menaxheri i kontratës dhe organi mbikëqyrës. Kurse 37 mijë e 500 euro pas dorëzimit të arkitekturës dhe statikës, me konstatim nga menaxheri i kontratës dhe organi mbikëqyrës.
“Kësti i tretë - 20% e çmimit total të kontratës, në shumën prej 25,000.00 euro, pas përfundimit dhe dorëzimit të projektit, me konstatimin nga menaxheri i kontratës dhe organi mbikëqyrës”, shkruhet në kontratë.
KOHA, sa i përket prezantimit të një projekti mbi një tjetër projekt joekzistues dhe pa leje, ka kërkuar sqarime nga kompania e Blakçorit dhe Komuna qysh në qershor. Asnjëra palë s’është përgjigjur.
Die Stadtverwaltung hat das Projekt für einen Tunnel zwischen Denkmälern in der „Agim Ramadani“-Straße bereits zweimal abgelehnt – genau dort, wo das Denkmal über dem Tunnel errichtet werden soll. Mit der Begründung, das Projekt gefährde die Authentizität des kulturellen Erbes dieses Gebiets, hat das Institut für Denkmalschutz das Projekt für eine Unterführung zwischen der Kosovo-Versammlung und der Basarmoschee zum zweiten Mal in diesem Jahr abgelehnt. Das Projekt, eines der Hauptanliegen des Bürgermeisters von Pristina, Përparim Rama, könnte laut Denkmalschutzbehörden sieben Denkmäler in der Umgebung beeinträchtigen.
Am 25. Februar dieses Jahres blockierte die Entscheidung erneut den geplanten Tunnel im Zentrum von Pristina.
Memoriali “Zâni i Lirisë” i kushtohet sakrificës së familjes Jashari dhe të gjithë atyre që ranë bashkë me ta. Sakrifica e tyre u bë themel i lirisë që sot e gëzojmë. Në zemër të këtij kujtimi qëndrojnë fjalët e Adem Jasharit:’Besa besë, vetëm një vdekje se tjetër s'ka në këtë jetë. Edhe një fjalë e mirë’. Pak fjalë, por me një kuptim të thellë për jetën, sakrificën dhe përgjegjësinë ndaj vendit” është përshkrimi që i bëhet konceptit në imazhet e publikuara. Sipas sqarimeve, memoriali vizualizon valën e zërit të Adem Jasharit, me ato pak fjalë, por me peshë të madhe. Fjalë që sipas projektuesit, do të jehojnë në kohë dhe në hapësirë.
„Die Struktur erzeugt eine physische Spur des Klangs im urbanen Raum. Ihre Schichten übersetzen die Energie der Sprache in eine architektonische Form, die gleichzeitig als Schallwelle und als den Raum durchquerende Achse wahrgenommen wird. Die Öffnungen zwischen den Segmenten bilden eine Ehrenkrone, die Respekt und den Triumph der Freiheit symbolisiert“, heißt es in den veröffentlichten Materialien. Weiter wird erklärt, dass Wasser aus diesen Schichten fließt – ein Zeichen des Lebens und des Friedens, der aus Opferbereitschaft entsteht. Laut dem Designer geht es um das Zusammenspiel von Licht und Material; das Wasser verleiht dem Denkmal eine lebendige und sich ständig verändernde Dimension.
„Rund um den Ort wurden 59 Bäume zu Ehren jedes einzelnen Verstorbenen gepflanzt. Jeder Baum trägt seinen oder ihren Namen und bildet eine lebendige Erinnerungslandschaft, die mit der Zeit wächst“, heißt es in den Bildunterschriften.
KOHA fragte nach der Zusammensetzung der Jury und dem weiteren Vorgehen bei dem Projekt, da es in einem noch nicht existierenden Umfeld, sondern lediglich als Projekt, errichtet werden soll. Die Gemeinde hat bisher nicht geantwortet.
Laut Ausschreibungsunterlagen erzielten „Smart Architecture und Studio Pacarizi“ im Wettbewerb 53.98 Punkte, „GM Architecture SH.PK“ 80.65 Punkte und ein Angebot über 118.900 Euro, „International College for Business and Technology (UBT)“ und „Alfa-Product SH.PK“ 65.64 Punkte, „Molos Creative LLC“ 86.32 Punkte und ein Angebot über 125.000 Euro, „Hark Architecture Sh.pk und Atelier 4“ 82.66 Punkte und ein Angebot über 124.000 Euro sowie „G-Projekt, FST Engineering Sh.pk und T3D Studio Design SH.PK“ 62.65 Punkte.
„Molos Creative LLC“ belegte den ersten Platz in der Bewertung und erhielt 125 Euro für die Planung des Umsetzungsprojekts in allen Phasen. „Hark Architecture Sh.pk und Atelier 4“ erreichten den zweiten Platz und erhielten 15 Euro. „GM Architecture Sh.PK“ belegte den dritten Platz und erhält 10 Euro.
Die Geschichte dieser Initiative reicht weit zurück, doch der Wettbewerb für den geplanten „Adem Jashari“-Platz wurde 2024 ausgeschrieben. Im September desselben Jahres wurden fünf Projekte in die engere Auswahl genommen, die sich stilistisch unterschieden. Darunter befanden sich monumentale Skulpturen und architektonische Entwürfe, die den Beitrag der Familie Jashari zur Freiheit des Kosovo symbolisieren sollten. Die fünf Projekte wurden eine Woche lang im alten Gebäude der Stadtverwaltung von Pristina ausgestellt. Doch das Ergebnis war null. Stadtbeamte erklärten, die Familie Jashari habe die Entwürfe nicht gemocht.
“Familja dhe ne s’kemi qenë të kënaqur me idetë që kanë ardhur”, kishte thënë në janar Gëzim Kastrati, asokohe drejtor i Drejtorisë për Transformim në kryeqytet. Sipas tij, në konkursin tertë janë vendosur standarde të larta në thirrje dhe shpresojnë se do të respektohen. Specifikimet ishin të njëjtat edhe në vjeshtën e vitit 2024, kur u tentua që nëpërmjet thirrjes së dytë Komuna të bëhej me projekt. Por, sipas procesverbalit të hapjes së ofertave, s’ishte bërë asnjë propozim.
Sowohl die Initiative als auch der Standort blicken auf eine lange Geschichte zurück. Im November 2019, unter der Leitung von Bürgermeister Shpend Ahmeti, beschloss die Gemeindeversammlung, dass das Zentrum zwischen dem Regierungsgebäude und der Versammlung des Kosovo angesiedelt werden sollte.
„Die Entscheidung, die Statue des legendären Kommandanten Adem Jashari in der Ecke des Regierungsgebäudes des Kosovo in Pristina aufzustellen, wurde genehmigt“, heißt es in dem Beschluss vom 7. November 2019.
Im Jahr 2023 hatten PDK-Abgeordnete in der Stadtversammlung von Pristina zusammen mit der ehemaligen Vizebürgermeisterin der Hauptstadt, Donjeta Sahatçiu, verkündet, dass die Statue am 28. November desselben Jahres fertiggestellt sein würde. Dieser Tag ist nicht nur ein nationaler Feiertag, sondern auch der Geburtstag des Helden Adem Jashari.