Beschädigte Ernten und Radfahrer im Flussbett: Wie die Dürre die Donau verwüstet hat

Niveli i ujit ka rënë aq shumë saqë, ndërsa Danubi është tërhequr, ka zbuluar një sërë reliktesh që për një kohë të gjatë kanë qenë të fshehura nën ujë...

Për shekuj me radhë, shkëmbi konsiderohej një paralajmërim. Kur fillonte të dilte në sipërfaqe nga Danubi, nën kodrën Gellért në Budapest, kjo nënkuptonte se niveli i lumit kishte rënë aq shumë sa mullinjtë lundrues nuk mund të funksiononin më, të korrat me shumë gjasa po dështonin dhe uria pothuajse me siguri do të pasonte. Prandaj, në kryeqytetin hungarez, ku me kalimin e kohës shkëmbi u shndërrua në diçka më shumë se një legjendë, ai u quajt “Ínség-szikla”, që do të thotë “Shkëmbi i Urisë”.

Sot, në mes të niveleve rekord të ulëta të ujit në Danub, shkëmbi jo vetëm që ka dalë mbi sipërfaqen e ujit, por është shfaqur pothuajse i tëri, së bashku me shtratin ranor të lumit ku ai qëndron. Kjo ka habitur gjeologët dhe shkencëtarët qeveritarë të dërguar për ekzaminimin e vendit. Dhe, ashtu siç thuhej se paralajmëronte shkëmbi, Hungaria po përballet tani me një krizë të paprecedentë energjetike, e cila e ka detyruar vendin të mbyllë të gjithë, përveç njërit, prej reaktorëve bërthamorë që ftohen me ujë nga Danubi, për herë të parë në 44 vjet.

The Guardian ka udhëtuar për më shumë se 160 kilometra përgjatë brigjeve të Danubit, lumit më të gjatë të Bashkimit Evropian, i cili mbështet jetesën e 10 vendeve nëpër të cilat kalon. Gazetarët kanë vizituar fshatra dhe qytete ku banorët po përpiqen të sigurojnë ujë të pijshëm dhe fermerët po luftojnë për të mbajtur gjallë të korrat e tyre.

Pocsmegyer

Javën e kaluar, kryeministri hungarez, Peter Magyar, paralajmëroi se dëmi ekonomik i shkaktuar nga thatësira e këtij viti pritet të tejkalojë atë të periudhës historike të thatë që shkatërroi tokat bujqësore të Hungarisë në vitin 2022.

ebenfalls DIE WELT 9 TET 2025 Er wurde lebendig begraben, weil er keinen Regen brachte.

Ndonëse është ende e vështirë të vlerësohet shkalla e plotë e humbjeve, Istvan Somogyi, një fermer 56-vjeçar nga Pócsmegyer, një fshat buzë Danubit, në qarkun Pest, tashmë i ka bërë llogaritë e tij.

“Kam humbur pothuajse 50% të të korrave këtë vit dhe kjo mund të shkojë deri në 70%”, tha ai. “Gjithçka ka marrë fund. Gjithçka është tharë. Që kur nisa të punoj këtë tokë pas përfundimit të regjimit komunist, nuk kam parë kurrë një katastrofë të tillë”.

Somogyi tha se kriza e paprecedent nuk erdhi nga hiçi dhe se valët e të nxehtit dhe thatësirat e viteve të mëparshme kishin dhënë tashmë sinjalet paralajmëruese.

Shkencëtarët thonë se kriza klimatike e shkaktuar nga aktiviteti njerëzor po e bën çdo valë të të nxehtit në botë më intensive dhe më të mundshme.

“E shihnim këtë duke ardhur”, tha ai. “Të korrat e vitit të kaluar ishin shumë të dobëta. Por patëm fat, sepse Danubi kishte nivel të lartë uji. Pavarësisht vapës së madhe, kishte ende ujë të mjaftueshëm në tokë. Këtë herë nuk ka asnjë shpresë për t’i shpëtuar të korrat”, shtoi.

Në rrugët pothuajse të shkreta që kalojnë përgjatë lumit, familje me fëmijë kërkonin lehtësim nga vapa në ujërat e cekëta të Danubit. Ndërkohë, jo shumë larg tyre, autobote ushtarake po merrnin ujë nga puset rurale dhe po transportonin furnizime jetike drejt rezervuarëve që furnizojnë rrjetin lokal.

Szentendre

Përtej lumit nga Pócsmegyer, në bregun tjetër të Danubit, ndodhet Szentendre, një qytet i njohur për komunitetin e tij të artistëve. Gjatë ditëve më të nxehta të valës së të nxehtit, disa shfaqje në mbrëmje janë zhvilluar nën dritën e qirinjve, në përpjekje për të ulur konsumin e energjisë elektrike.

Këtu, javët e fundit, janë shfaqur ishuj të mëdhenj që ngjajnë me shkretëtirën. Shtrati i zbuluar i lumit është çarë si një mozaik prej balte të fortë e të thatë, i pjekur nga nxehtësia mbytëse që ka çuar temperaturat në Budapest pranë 42°C, ndërsa gjatë natës temperaturat kanë arritur deri në 28°C.

Evropa po ngrohet më shpejt se çdo kontinent tjetër, ndërsa temperaturat ekstreme të verës dhe thatësira e zgjatur po përkeqësohen nga kriza klimatike e shkaktuar nga aktiviteti njerëzor. Kushtet ekstreme vazhdojnë të nxisin zjarret pyjore dhe të rëndojnë furnizimin me ujë.

Në disa segmente të Danubit pranë Szentendres, tani është e mundur të ecësh përmes lumit, pasi uji mezi arrin mbi kyçet e këmbëve.

“Noti dhe lundrimi janë të ndaluara këtu”, tha László Balázs, 44 vjeç, drejtues i shërbimit lokal të shpëtimit në lumë. “Por njerëzit që përpiqen t’i shpëtojnë vapës ende hyjnë në ujë, pa e ditur se ai mund të bëhet papritur shumë i thellë në disa zona, ku rrezikojnë të mbyten”, shtoi.

Në fund të qershorit, policia e Budapestit (BRFK) tha se tre persona ishin zhdukur në Danub gjatë një fundjave të vetme. Policia gjeti më vonë një trup pranë Iváncsa-s, ndërsa kërkimet në drejtim të rrjedhës së lumit vazhdonin për dy notarët e tjerë të zhdukur.

Thatësira dhe ndërprerjet që ajo ka shkaktuar në furnizimin me energji kanë bërë që disa qytete hungareze të përballen gjithashtu me mungesa të ujit të pijshëm. Në një dhomë brenda zyrës së informacionit turistik të Szentendres, mijëra shishe me ujë janë ruajtur për t’u shpërndarë, veçanërisht te banorët e moshuar dhe personat e tjerë në nevojë.

“Rreth 4,000 deri në 5,000 familje mbetën pa ujë”, tha József Gulyás, 62 vjeç, nënkryetari i bashkisë së Szentendres. “Shpërndamë 25 tonë ujë dhe merrnim rreth 100 telefonata emergjence në ditë. Nuk kishim përjetuar kurrë diçka kaq serioze. Gratë e moshuara përqafonin punonjësit që u çonin ujë dhe shpërthenin në lot”.

Budapest

Duke udhëtuar nga veriu drejt jugut, në drejtim të kryeqytetit hungarez, Budapest, ku niveli i Danubit në kushte normale arrin mesatarisht 2 deri në 3 metra dhe mund të ngrihet deri në 8 metra, nxehtësia intensive e verës dhe thatësira e vazhdueshme bënë që niveli i lumit të binte në një rekord të ulët prej vetëm 14–19 centimetra më 4 gusht.

Niveli i ujit ka rënë aq shumë saqë, ndërsa Danubi është tërhequr, ka zbuluar një sërë reliktesh që për një kohë të gjatë kanë qenë të fshehura nën ujë, përfshirë mbetjet e një mamuthi leshtor, një urë në Budapest të shkatërruar pas Luftës së Dytë Botërore, një anije luftarake naziste dhe një bombë britanike të pashpërthyer.

Uji është kaq i ulët në kryeqytet, sa më 28 korrik, rreth orës 16:30, Gábor Kürti, presidenti i “Magyar Kerékpárosklub” (Klubi Hungarez i Çiklistëve) dhe pronar i një kompanie biçikletash për transport mallrash, doli nga zyra e tij në qendër të Budapestit, hipi në biçikletë dhe, në një aventurë të pazakontë, përshkoi 30 kilometra përgjatë shtratit të zbuluar të Danubit, ndërsa udhëtimi i tij u bë shumë shpejt viral në rrjetet sociale.

ebenfalls DIE WELT 14. Dezember 2025 Überfahrene Leichen und unmarkierte Gräber – das Schicksal von Hilfssuchenden in Gaza

“Doja të tregoja se, nëse mund të pedalosh përgjatë shtratit të Danubit për 30 kilometra, kjo do të thotë se, për shkak të kësaj emergjence klimatike, ne kemi prekur fjalë për fjalë fundin”, tha ai për The Guardian.

Duke përdorur biçikletën e tij gravel KTM X-Strada 20, Kürti u nis nga gryka e përroit Szilas (Szilas-patak) dhe kaloi nëpër zhavorr të imët, gurë të mëdhenj, rërë të ngjeshur dhe baltë, duke arritur përfundimisht te terminali i trageteve në Vác, rreth tre orë më vonë.

“Për shumë njerëz ishte një aventurë e jashtëzakonshme. Për mua ishte tronditëse”, tha ai. “Të ngasja biçikletën nëpër pjesë të lumit ku, kur isha fëmijë, notoja ose bëja kajak dhe të cilat tani mund t’i kaloja me biçikletë, më mbushi me një trishtim të papërshkrueshëm. Ishte sikur të shikoje vendin e një aksidenti të tmerrshëm. Gjatë gjithë atij udhëtimi, përmasat e katastrofës shpaloseshin para syve të mi”, u shpreh ai.

Nagyteteny

Kürti e çoi The Guardian në atë që vetëm pak muaj më parë ishte një pyll i mrekullueshëm buzë lumit në Nagytétény, i quajtur Kis-Háros-sziget, një zonë e mbrojtur ku rriten bimë kacavjerrëse, hardhi të egra dhe jetojnë disa familje kastorësh evropianë.

Te lumi arrihet duke ecur mbi tokë që normalisht do të ndodhej disa metra nën ujë. Këtu, një degë e Danubit është tërhequr aq shumë saqë rrjedha ka përfunduar papritur, e bllokuar nga shtrati i zbuluar i lumit që la pas thatësira.

Sipërfaqja e saj e thatë, e ngjashme me argjilën, duket si një pamje nga një e ardhme e formësuar nga përkeqësimi i krizës klimatike të shkaktuar nga njerëzit. Por kjo po ndodh tani.

Kalimtarët ecin mbi atë që dikur ishte lumi, ndërsa këmbët u zhyten në pjesë të baltës. Kajakerët përpiqen të kalojnë nëpër kanalet e cekëta që kanë mbetur. Shumë prej tyre përfundimisht dorëzohen, i ngrenë kajakët mbi supe dhe kthehen në këmbë në shtëpi.

Autoritetet hungareze kanë pompuar ujë në zona të mëdha të rezervateve natyrore të vendit, si ai në Nagytétény, për të parandaluar tharjen e zonave kënetore ndërsa thatësira përkeqësohet.

Paks

Duke vazhduar drejt jugut, rruga më në fund arrin në Paks, ku ndodhet centrali bërthamor i Hungarisë, kullat e të cilit ngrihen mbi horizont. Këtu, punonjësit e bashkisë kanë punuar edhe gjatë fundjavave për të mbajtur gjallë më shumë se 700 pemë të rrezikuara, dhe për të ujitur lulet e qytetit.

“E bëj këtë punë prej 18 vjetësh”, tha Szilvia Farkas, 39 vjeç, e cila punon për Dunakom Zrt në Paks, kompani në pronësi të plotë të bashkisë, ku merret me mbjelljen dhe ujitjen e pemëve dhe bimëve.

“Në të gjitha këto vite që bëj këtë punë, nuk kam parë kurrë kaq shumë bimësi të thahet dhe nuk kam punuar kurrë kaq shumë sa këtë vit për t’u përpjekur ta mbaj gjallë”.

Dunakom Zrt përdor pusin e vet të shpuar për të nxjerrë ujë. Përveç kësaj, kompania mund të marrë ujë edhe nga një rezervuar dekantimi. Aktualisht, publiku nuk lejohet të përdorë ujin e rubinetit për ujitje. Në vend të tij, banorët mbledhin ujëra gri (ujëra të përdorura nga lavamanët, dushet ose vaskat) dhe i përdorin për t’i ujitur kopshtet.

Në zonat më të margjinalizuara dhe më të varfra të vendit, kriza e ujit ka përkeqësuar problemet e vjetra për mijëra njerëz që jetonin tashmë në kushte të vështira përpara thatësirës, duke pasur qasje të pamjaftueshme në ujë të rrjedhshëm dhe sisteme kanalizimesh.

Géza Orsós Renáta, 43 vjeç, e cila jeton me katër fëmijët e saj në një fermë të vogël në periferi të Paksit, nuk ka pasur kurrë ujë të rrjedhshëm në shtëpi. Orsós, e cila gjithashtu punon për Dunakom Zrt, duke ndihmuar në ujitjen e hapësirave të gjelbra publike që po thahen nga vapa, prej kohësh është mbështetur te uji i një fqinji.

“Edhe në dimër, duhet të pompojmë ujë dhe ta ngrohim në enë të mëdha që të mund të lahemi”, tha ajo. “Tani një mik na sjell ujë një herë në javë. Por situata po bëhet e padurueshme”, shtoi.

Duke u kthyer me veturë nga Paksi, herë pas here në horizont shfaqeshin re të larta e të dendura mbi qiellin e kthjellët të Budapestit, duke krijuar përshtypjen se shiu do të rikthehej. Por deri në mbrëmje ato zhdukeshin, duke shuar shpresat e një vendi të tërë.

Për momentin, njerëzit nuk mund të bëjnë shumë, përveçse të kapen pas shpresës se “Shkëmbi i Urisë” do të zhduket përsëri nën rrjedhën e Danubit, duke u kthyer në thellësitë e lumit dhe duke u shndërruar sërish në diçka më shumë se një legjendë.

ebenfalls DIE WELT 13 o. Vor Autoverkäufer wird Prinz von Belgien

Por Somogyi, i cili u rrit duke dëgjuar historinë e shkëmbit të trashëguar brez pas brezi dhe që tani po dëshmon pasojat e paralajmërimit që besohej se ai sillte, e di se kjo nuk do të ndodhë.

“Thatësira do të rikthehet vitin e ardhshëm”, tha ai. “Ky është trendi. Dhe nuk ka shumë gjëra që mund të bëjmë”, shtoi.