Shqiptarët “e këqij” rikthehen në Stamboll

Prishtinë, 27 tetor - Në pyetjen se për çka do të luftojë ish-agjenti i CIA-s, në vazhdimin e tretë të filmit “Taken”, një komentues në internet ishte përgjigjur: “Iphone”. Këto ditë kjo është bërë një batutë ndërkombëtare saqë gazetarët e kanë pyetur edhe regjisorin Oliver Megaton.

“Ndoshta familja e Bryan do të shtohet”, ka thënë Megaton gjatë premierës së filmit në Los Angeles, para jo më shumë se një jave. Më pas ai kishte thënë se kjo përgjigje ka qenë ironi ndaj kritikave për filmin e tij më të ri “Taken 2”. Aty shqiptarët janë një bandë që tentojnë t’ia vrasin gjithë familjen një ish-agjenti të CIA-s, i cili në pjesën e parë të filmit pasi e shpëton vajzën e tij nga rrëmbimi, e shkatërron edhe bandën. Ky rrëfim për kritikët nuk është asgjë më shumë sesa një përmbushje e filmit të parë “Taken”. Por në Ballkan filmi është pritur me vlerësime në dy ekstremet. Mediet shqiptare e kanë cilësuar filmin si një “fyerje” ndërsa ato serbe e kanë cilësuar “Taken 2” si një rrëfim për bandat shqiptare. Por aktori i njohur Arben Bajraktaraj, i cili në pjesën e parë të filmit luan rolin e Markut - anëtar i bandës shqiptare - filmi nuk ka të bëjë me shqiptarët. “Nuk lidhet me ne. Kjo lidhet me mënyrën sesi Perëndimi e sheh Lindjen”, ka thënë ai. “Madje edhe xhirimet në Stamboll, me sa e di unë, janë bërë meqenëse është më lirë sesa diku tjetër”, ka shtuar Bajraktaraj.

Ngjarja e filmit “Taken 2” zhvillohet në Stamboll. E përditshmja “New York Times” shkruan se lufta që zhvillohet mes ish-agjentit të CIA-s dhe bandës shqiptare -  e cila në film duket me identitet të përzier - është e pakuptimtë. Në film aktori kroat Rade Sherbexhija luan rolin e Murad Krasniqit, kryekriminelit shqiptar. Përderisa në filmin e parë “Taken” ka luajtur edhe aktori i njohur kosovar Arben Bajraktari, në “Taken 2” ka zënë vend të vogël edhe një shqiptar tjetër, Luran Ahmeti, i cili luan një skenë si bandit hoteli që në moment gjatë filmit përballet me vajzën e Bryan. Në atë skenë Ahmeti drejton revolen drejt vajzës e cila vetëmbrohet. Adhuruesit turq të filmit “Taken 2” kanë hapur një profil në rrjetin social “Facebook”, me titullin “Taken 2: Terror në Stamboll”. Aty përshkruhet se si filmi pasqyron Stambollin si një vend strehues për bandat dhe kësisoj lind edhe terrori në këtë qytet. Por komentuesit në këtë faqe janë nga të gjitha vendet. Aty opinionet janë të llojllojshme. “Taken 2”, i cili po shfaqet në Kinemanë ABC, që nga dita e enjte në dy orare (17:00 - 19:00), ka ngjallur reagim edhe publik. I pari që ka reaguar ndaj temës së këtij filmi ka qenë publicisti Halil Matoshi. Në shkrimin e tij të titulluar “A ka besë shqiptari” të datës 11 tetor i botuar në “Koha Ditore”, Matoshi shkruan se filmi “Taken 2” nuk i specifikon shqiptarët kur i profilizon si të këqij. “Regjisori Megaton ia ka futur kot. Profilizimi i shqiptarit sipas skemës “masivisht i egër” nuk shkon. E ka sa të duash shqiptarë egërshanë e kriminelë. Siç ka të tillë në të gjitha shoqëritë”, ka shkruar Matoshi. Sipas tij “Taken 2” i paraqet shqiptarët mizorë e egërshanë sikur në historiografinë e Vladan Gjorgjeviqit. “Sipas regjisorëve francezë të Hollywoodit, Olivier Megaton dhe Luc Besson, fjalën e dhënë - besën, shqiptarët e shkelin hala pa ua kthyer shpinën. Të lë shije të hidhur postulati stereotip që regjisorët kanë zgjedhur për ‘të huajt e këqij’ e jo për ‘trafikantët e këqij’”, shkruan Matoshi. Sipas tij, fabula e filmit ngërthen një temë mode, me trafikantë qeniesh njerëzore dhe gangsterë, ndërkaq që gjeografia ku zhvillohet ngjarja e filmit (Ballkani Perëndimor) imponon gjithsesi temat ekzotike si besën/pabesinë dhe hakmarrjen që rëndom u përshkruhen traditës dhe socio-psikologjisë shqiptare.

Ani pse vet ka luajtur në pjesën e parë të filmit, aktori kosovar Arben Bajraktaraj thotë se nuk e ka parë “Taken 2”. Por sipas tij, kjo nuk do të thotë se nuk mund të komentojë për diçka që i ka rënë në vesh kohëve të fundit. “Le t’i shikojmë gjërat qetë. ‘Taken’ si njëshi, si dyshi janë filma aksion. Këtu mbyllet muhabeti. Nuk ia vlen të diskutohet për këtë”, ka thënë Bajraktaraj, në një bisedë telefonike.

Sipas tij, nuk është serioze të mendohet se filmi është drejtuar kundër shqiptarëve. “Sikur të ishte një film autorial që bazohet në fakte atëherë do të ishte muhabet tjetër”, ka thënë ai. Aktori i cili ka luajtur në shumë filma botërorë duke u bërë pjesë edhe e serive të filmave për Harry Potter, thotë shqiptarët nuk janë vënë në film për t’u stigmatizuar. “Nuk është çështja, që tash një grup i njerëzve janë mbledhur qëllimisht dhe ‘hajde të bëjmë diçka kundër shqiptarëve’”, ka thënë Bajraktaraj për “Kohën Ditore”.

E loja e Bajraktarajt në pjesën e parë të këtij filmi ka qenë edhe një arsye shtesë që Kinemaja ABC e ka sjellë edhe pjesën e dytë të filmit. “Jo pa qëllim është bërë kjo përzgjedhje. E kemi pasur parasysh faktin që në ‘Taken 1’ ka pasur edhe aktorë shqiptarë”, ka thënë Miradije Vllahiu, menaxhere e kompanisë për distribuimin dhe shfaqjen e filmave “Genci” që menaxhon me Kinemanë ABC.

“The New York Times” ka shkruar se “prindërit paralajmërohen rreptësisht” kur e lëshojnë filmin pasi aty ka shumë shqiptarë të vdekur. Në këto raste filmat vlerësohet si “PG-13”, që sipas “American Heritage Dictionary”, është një standard që përdoret për një vlerësim filmi e që tregon se përmbajtja është e pranueshme për personat e të gjitha moshave, por që në rastin e fëmijëve nën moshën 13-vjeçare prania e prindit ose kujdestarit sugjerohet si e domosdoshme. “Ngase në këtë film kokat e shqiptarëve bien si kunguj...”, shkruan Matoshi. Sipas tij, "Taken 2" është i përmbytur me elementet më të pështira dhe kriminale dhe fatkeqësisht të gjitha këto atribute u përshkruhen shqiptarëve. Matoshi pyet në shkrimin e tij se si është mundur që shqiptarët ndër vite të krijojnë një reputacion kaq të keq dhe a po e vuajnë ata një patologji shoqërore duke mos ia dalë të ndërtonin shtet ligjor dhe t’i binden ligjit. “A janë shqiptarët masivisht agresorë dhe të pacivilizuar, përderisa, të thuash të gjitha ‘vlerat’ që ua njohin të tjerët ia kanë nënshtruar industrisë së pafundme të krimit të organizuar!?”, shkruan Matoshi.

Shkrimin të plotë mund ta lexoni në numrin e sotëm të Koha Ditore 

Komente (1)Shpërndaje artikullin

• 14:47Ish-paramilitari serb pranon krimet ndaj shqiptarëve, do të kthehet në Kosovë
• 14:16Conten e bindin me një Ferrari dhe 5 milionë euro pagë
• 14:08Analiza e UEFA-s, Bayerni favorit kundër Dortmundit
• 14:02Partizani i Tiranës, në sulm për dy futbollistë kosovarë
• 13:55Ferguson, trajner i vitit, Bale gati të mbetet në Tottneham
• 13:46Laçi futet në histori, fiton Kupën e Shqipërisë
• 13:30Nexhmije Pagarusha nderohet nga universiteti AAB
• 13:25Këngëtarja serbe fyen shqiptarët në Eurosong
• 13:14Zbatimi i ligjeve siguron edhe ushqim të shëndetshëm
• 13:06Lajiq: Bisedimet teknike për telekomunikimin, pas 22 majit